Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Takibi şikayete bağlı suçlar, ceza hukukunda kovuştulması mağdurun iradesine bırakılan suçları ifade eder. Bazı suçlarda devlet, mağdurun talebi olmadan harekete geçer (buna re’sen soruşturma denir); bazı suçlarda ise şikayet, bir kovuşturma şartıdır. Şikayet yoksa ne soruşturma sonuçlandırılabilir ne de dava açılabilir.

Bu ayrım pratikte en çok şu durumlarda karşımıza çıkar: Komşuluk kavgasında yaralama, sosyal medya üzerinden hakaret, tehdit mesajı, eşya veya araca zarar verme gibi olaylarda mağdur “ben şikayetçiyim” demeden savcılık dosyayı kapatmak zorunda kalabilir. Buna karşılık aynı olay içinde nitelikli bir unsur varsa (örneğin silahla yaralama) suç re’sen soruşturulur ve mağdurun sonradan “şikayetim yok” demesi davayı durdurmaz.

Bu rehberde takibi şikayete bağlı suçların tanımı, güncel liste, 6 aylık şikayet süresi, 8 yıllık dava zamanaşımı, şikayetten vazgeçmenin sonuçları ve şahsi haklar ile ilişkisi adım adım açıklanmaktadır. İstanbul’da ceza dosyası takibi yürüten okuyucularımız için sürecin pratik işleyişine de yer verilmiştir.

Takibi Şikayete Bağlı Suç Nedir? (TCK m. 73)

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre, soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun (suzançlı) şikayetine bağlı suçlarda fiil ile failin mağdur tarafından öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikayette bulunulması gerekir. Şikayet, hem soruşturma aşamasında hem de kovuşturma (dava) aşamasında yapılabilir; sınır, davanın açılması değildir.

Şikayet bir kovuşturma şartı olduğu için eksik kaldığında savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir, dava açılmışsa mahkeme 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223. maddesi uyarınca davanın düşmesine hükmeder. Düşme kararı, suçun isnat edildiği failin masumiyeti hakkında hüküm içermez; yalnızca kovuştlama şartının gerçekleşmediğini belirtir.

Şikayet hakkı yalnızca mağdura ait değildir. Mağdur onsekiz yaşını doldurmamışsa velisi, kısıtlı ise vasısı, ölümle zarara uğrayan kişi hakkındaki suçlarda ise eşi ve üstsoy/altsoy yakınları da şikayetçi olabilmektedir (TCK m. 73/2). Aynı olayda birden fazla mağdur varsa, her mağdurun şikayeti kendi bakımından geçerlidir; birinin süresi geçmiş olsa bile diğerlerinin şikayet hakkı devam eder.

Takibi Şikayete Bağlı Suçlar Listesi (2026)

Kanunun çeşitli maddelerinde takibi şikayete bağlı düzenlenen başlıca suçların basit halleri şunlardır:

• Kişilere karşı suçlar: basit kasten yaralama ve taksirle yaralama, tehdit (basit hali), hakaret, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, haberleşme gizliliğinin ihlali, konuşmaların dinlenmesi ve kaydedilmesi, açık imzanın kötüye kullanılması
• Cinsel dokunulmaza karşı suçlar: cinsel saldırı (basit hali), reşit olmayanla cinsel ilişki (kanunda öngörülen haller dışında)
• Malvarlığına karşı suçlar: hırsızlık (basit hali), mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık (basit hali), bedelsiz senedi kullanma, karşılıksız yararlanma, hileli iflas ve Türk Ceza Kanunu’ndaki diğer iflas suçlarının bazı halleri
• Aile düzenine karşı suçlar: aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (nafaka vb.), çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
• Diğer suçlar: suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi, bilgi vermeme, ibadethane ve mezarlıklara zarar verme, ticari sır, banka sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgilerin açıklanması

Önemli uyarı: Listede yer alan suçların birçoğunun nitelikli halleri şikayete bağlı değildir. Örneğin silahla yaralama, kamu görevlisine karşı işlenen hakaret veya nitelikli dolandırıcılık gibi hallerde soruşturma re’sen yürütülür ve mağdurun vazgeçmesi davayı düşürmez. Suçun vasfı, iddianamedeki niteleme ve delil durumuna göre dosya ilerledikçe değişebilir; bu nedenle davanın şikayete tabi olup olmadığına ancak dosya içeriğine bakılarak karar verilebilir.

Şikayete bağlılık, 5237 sayılı Kanun dışındaki özel ceza kanunlarında da düzenlenebilmektedir. Somut olayınızın hangi maddeye girdiğinin belirlenmesi için bir ceza avukatından görüş almak, süreyi kaçırmamanın en güvenli yoludur.

Şikayet Süresi Nasıl Hesaplanır? 6 Ay Kuralı

Şikayet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrenmesinden itibaren 6 aydır. Fiil ve failin öğrenilmesi ayrı tarihlerde gerçekleşmişse, süre en geç öğrenilen olguya göre başlar. Faili bilinmeyen bir tehdit mesajında süre, failin kimliğinin tespit edildiği anda işlemeye başlar.

Pratikte şu noktalar sık sorulmaktadır:

• Şikayet dilekçesi nereye verilir? Cumhuriyet Başsavcılığına doğrudan verilebileceği gibi polis veya jandarma karakolu üzerinden de iletilebilir; süre, dilekçenin doğru mercie ulaştığı tarihte kullanılmış sayılır.
• Süre hak düşürücü niteliktedir. 6 aylık şikayet süresi geçtikten sonra mahkeme ya da savcılık tarafından re’sen gözetilir ve geçmiş süre hiçbir şekilde uzatılamaz, geri alınmaz.
• Birden fazla mağdur varsa her mağdur için süre ayrı işler; birinin süreyi kaçırması diğerlerinin şikayetini etkilemez.
• Şikayetnameden dava süresi ayrıdır. Şikayet ne kadar erken yapılırsa yapılsın, 8 yıllık dava zamanaşımı içinde kovuşturma yürütülebilir.

Şikayetten Vazgeçme Davayı Düşürür mü?

Kural olarak evet: şikayete bağlı bir suçta mağdur, hüküm kesinleşinceye kadar şikayetinden vazgeçerse dava düşer (TCK m. 73/4). Ancak iki kritik sınırlama vardır. Birincisi, vazgeçmenin sanığı etkilemesi çoğu durumda sanığın da bunu kabul etmesine bağlıdır; sanık “ben beraat etmek istiyorum” diyerek vazgeçmeyi reddedebilir (TCK m. 73/6). İkincisi, vazgeçme kesinleşmiş hüküm sonrası yapılırsa cezanın infazına engel olmaz.

Vazgeçme işleminin usulü, tazminat haklarına etkisi ve çok sanıklı dosyalardaki sonuçları ayrıntılarıyla şikayetten vazgeçme ceza davasını düşürür mü rehberimizde ele alınmıştır; barışma ya da uzlaşma görüşmesi sürerken dilekçe vermeden önce mutlaka o yazıdaki uyarılar gözden geçirilmelidir.

Şikayete Bağlı Suçlarda Zamanaşımı Ne Kadardır?

İki ayrı süre kavramı karıştırılmamalıdır:

• Şikayet süresi (6 ay): Mağdurun şikayet hakkını kullanması için öngörülen ve hak düşürülücülük taşıyan süredir. Geçmesi halinde şikayet edilemez hale gelir.
• Dava zamanaşımı (8 yıl): Takibi şikayete bağlı suçlarda davanın açılması ve hükme bağlanması için öngörülen olağanüstü zamanaşımı süresi olan 8 yıldır. Bu süre içinde ve geçerli şikayetle açılan dava, zamanaşımı dolmadan sonuçlandırılmalıdır.

Yani 6 aylık süreyi kaçıran mağdur şikayet edemez; zamanında şikayet edilmiş dosyada ise devlet 8 yıl boyunca kovuşturma yürütebilir. Her iki süre de durma ve kesilme sebepleri bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki hükümlere tabidir.

Şikayet, Şahsi Haklar ve Tazminat İlişkisi (TCK m. 73/7)

Şikayetten vazgeçme, tek başına hukuk davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. TCK m. 73/7’ye göre kamu davasının düşmesi şikayetten vazgeçmeden kaynaklanmışsa ve vazgeçen kişi aynı anda şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açılamaz. Açıklama yoksa, mağdur maddi ve manevi tazminat davası yolunu kullanabilir.

Örneğin mala zarar verme suçunda şikayetten vazgeçilse bile zarar gören araç veya eşyanın onarım bedeli hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Yaralama olaylarında maddi ve manevi tazminat hakları bakımından da aynı ilke geçerlidir. Bu nedenle vazgeçme dilekçesinde “şahsi haklarım saklıdır” kaydı düşülüp düşülmediği büyük önem taşır.

Uzlaştırma ve Önödeme ile Şikayetin Farkı

Şikayete bağlı suçlar, arabuluculuk benzeri alternatif çözüm yollarıyla sıkça birlikte anılır; ancak bu kurumlar birbirinden farklıdır:

• Uzlaştırma (CMK m. 253): Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda tarafların serbest iradesiyle anlaşması halinde kamu davası açılmaz veya düşer. Uzlaştırma teklifine cevap verilmezse ne olacağı, süresi ve reddinin sonuçları ayrı bir yazımızda ele alınmıştır.
• Önödeme (TCK m. 75): Bazı suçlarda sanığın yargılama öncesinde belirli bir miktarı hazineye ödemesi ve mağdurun zararını gidermesi halinde kamu davası düşer. Önödeme kurumunun şartları ve tutarı hakkında güncel rehberimizi inceleyebilirsiniz.
• Şikayet: Kural olarak uzlaşma ve önödeme, şikayet süresinin işleyişini durdurmaz; süre hesabı yapılırken bu farklar gözetilmelidir.

Uygulamada hatalı sıralama — henüz ödeme yapılmamışken şikayetten vazgeçmek ya da uzlaşma görüşmesi açıkken süreyi kaçırmak — telafisi güç sonuçlar doğurabilmektedir.

İstanbul’da Şikayete Bağlı Suç Dosyaları Nasıl Yürütülür?

İstanbul adliyelerindeki yoğun dosya trafiğinde şikayete bağlı suç dosyalarında şu sıra izlenmesi dosyanın kaybını önler:

1. Olayın tarihi ve failin öğrenildiği tarih netleştirilerek 6 aylık sürenin bitiş günü hesaplanır.
2. Şikayetname, hangi suç maddeleri yönünden düzenlendiği açıkça belirtilerek savcılığa sunulur.
3. Dosyada birden fazla fail veya birden fazla suç varsa her bakımdan ayrı ayrı şikayet ve vazgeçme beyanları planlanır.
4. Uzlaştırma teklifi gelirse cevap süresi takip edilir; önödeme hakkı değerlendirilir.
5. Vazgeçme gerekiyorsa, şahsi hakların saklı tutulup tutulmayacağına karar verilip dilekçe buna göre hazırlanır.
6. Her duruşmada sanığın kabul beyanı tutanakta kontrol edilir.

Bu adımların her biri tek başına dosyanın seyrini değiştirebileceğinden, özellikle aile içi ve komşuluk kaynaklı dosyalarda baştan itibaren avukat desteği alınması tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şikayet süresi 6 ay geçtikten sonra dava açılabilir mi?

Hayır. 6 aylık şikayet süresi hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra savcılık şikayeti işleme koyamaz, geç şikayet üzerine kovuşturma başlatılamaz. Mağdur bu noktada yalnızca hukuk mahkemesindeki tazminat yolunu kullanabilir. Bu nedenle olaydan sonra sürenin bitiş gününün hemen hesaplanması gerekir.

Şikayetçi ölürse şikayet hakkı kimya geçer?

Ölümle zarara uğrayan kişiye karşı işlenen suçlarda mağdurun eşi ve üstsoy/altsoy kan hısımları şikayet hakkını kullanabilir. Ancak bu kişilerin de süresi, onların fiili ve faili öğrenmelerine göre işler. Mirasçılara geçen hak, ölen mağdurun öğrenme tarihinden itibaren değil, mirasçının kendi öğrenmesinden itibaren hesaplanır.

Müşteki birden fazla ise birinin vazgeçmesi hepsini bağlar mı?

Her mağdur kendi şikayeti bakımından bağımsızdır; bir mağdurun vazgeçmesi diğer mağdurun şikayetini düşürmez. Ancak aynı suçun iştirak halinde işlenmesinde birden fazla fail varsa, mağdurun faillerden biri hakkında şikayetten vazgeçmesi, kural olarak suça iştirak eden diğer failleri de kapsar (TCK m. 73/5). Kanunda bazı suçlarda bu kuralın istisnaları öngörülmüştür.

Şikayetten vazgeçtim, tekrar şikayetçi olabilir miyim?

Kural olarak hayır. Geçerli bir vazgeçme, yenilik doğuran bir işlem olduğundan geri alınamaz. İstisnai olarak sanığın vazgeçmeyi kabul etmemesi gibi durumlarda dosya sonuçlanana kadar süreç değişebilir; ancak mağdurun tek taraflı olarak “vazgeçtimden döndüm” beyanı yeterli değildir. Vazgeçme öncesi mutlaka strateji bütün olarak değerlendirilmelidir.

Takibi şikayete bağlı suçlarda ceza zamanaşımı kaç yıldır?

Olaganüstü dava zamanaşımı süresi, takibi şikayete bağlı suçlarda 8 yıldır. Bu süre, dava açılabilecek ve hüküm kurulabilecek azami süreyi gösterir. Aynı olay içinde re’sen soruşturulan nitelikli bir suç da varsa, o suç için farklı ve daha uzun bir zamanaşımı süresi uygulanabilir.