Miras Sözleşmesi 2026: Nedir, Türleri, Geçerlilik Şartları ve Vasiyetnameden Farkı

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Miras Sözleşmesi Nedir? (TMK m. 527 Kapsamında Tanım)

Miras sözleşmesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 527 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş özel bir ölüme bağlı tasarruf biçimidir. Bu sözleşmeyle mirasbırakan, mirasını ya da belirli bir mirasçılık statüsünü sözleşme yoluyla güvence altına alır.

Vasiyetname tek taraflı ve dilediğinde geri alınabilir bir tasarruf iken, miras sözleşmesi iki tarafın karşılıklı ve bağlayıcı iradesine dayanır. Bu temel fark, miras planlamasında büyük hukuki sonuçlar doğurur. Büromuzda sıkça karşılaştığımız durumda aile üyeleri, özellikle yaşlı ebeveynler, tüm çocuklarla eşit paylaşım yerine belirli bir kişiyle miras sözleşmesi yapmak istemektedir.

Miras sözleşmesi, mirasbırakanın karşı tarafla noter huzurunda yaptığı, ölüme bağlı tasarrufu içeren ve tek taraflı geri alınması mümkün olmayan ikili hukuki işlemdir. TMK m. 527-528 çerçevesinde düzenlenen bu sözleşme, sağlararası sözleşme niteliği taşıdığından karşılıklı rıza olmaksızın bozulamaz.

Miras Sözleşmesinin Türleri: Olumlu ve Olumsuz Miras Sözleşmesi

Türk Medeni Kanunu miras sözleşmesini iki ana başlıkta ele alır:

1. Olumlu Miras Sözleşmesi (Miras Bırakma Sözleşmesi): Mirasbırakan, bu sözleşmeyle mirasının tamamını veya belirli bir kısmını karşı tarafa bırakmayı taahhüt eder. TMK m. 527 kapsamına girer. Örnek: Bir iş insanının şirket ortağına mirasın belirli bir payını vaat etmesi.
2. Olumsuz Miras Sözleşmesi (Mirastan Feragat Sözleşmesi): Mirasçı, mirasbırakanın talebi doğrultusunda mirasından feragat eder. TMK m. 528 kapsamında düzenlenmiştir. Saklı paylı mirasçılar dahil herkes bu sözleşmeyi yapabilir; karşılıklı (ivazlı) ya da karşılıksız (ivazsız) olabilir.

Uygulamada görüyoruz ki mirastan feragat sözleşmeleri, özellikle aile şirketlerinin tek bir mirasçıya devredilmesinde ya da arazi paylaşımında sıklıkla tercih edilmektedir. İstanbul’daki danışmanlık taleplerimizde Kadıköy, Beşiktaş ve Şişli’deki gayrimenkul devirlerinde bu sözleşme türü öne çıkmaktadır.

Miras Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları (2026 Güncel)

TMK m. 545 uyarınca miras sözleşmesinin geçerli sayılabilmesi için şu koşulların birlikte sağlanması zorunludur:

• Resmi vasiyetname şekli: Sözleşme, noter huzurunda iki tanık eşliğinde düzenlenmeli veya noter onayına tabi tutulmalıdır.
• Taraf ehliyeti: Her iki taraf da ayırt etme gücüne sahip ve reşit olmalıdır (18 yaşını doldurmuş ya da evliliğiyle ergin kılınmış olmalıdır).
• Aynı anda hazır bulunma: Mirasbırakan ve karşı taraf aynı anda noterde bulunmalı, iradesini açıkça ortaya koymalıdır.
• İki tanık zorunluluğu: Noterde düzenleme sırasında iki resmi tanık bulunmalıdır.
• İrade sakatlığının bulunmaması: Hata, hile veya tehdit sonucu yapılan sözleşmeler iptal edilebilir (TBK m. 30-37).

Miras Sözleşmesi Noterde Mi Yapılır?

Evet, miras sözleşmesi kesinlikle noter huzurunda yapılmalıdır. Noterlik Kanunu m. 89 ve TMK m. 545 gereğince resmi şekil koşulu sağlanmadan yapılan miras sözleşmeleri kesin hükümsüzdür. Adi yazılı sözleşme, imzalı kâğıt ya da dijital beyan bu şartı karşılamaz.

Miras Sözleşmesi Kaç Yılda Zamanaşımına Uğrar?

Miras sözleşmesinden doğan talepler, genel kural olarak TMK m. 604 kapsamındaki mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde dava edilmelidir. Ancak murisin sözleşmeye aykırı yaptığı tasarrufların iptali için miras bırakıcının ölümünden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre işler.

Miras Sözleşmesi ile Vasiyetname Arasındaki Farklar

Vasiyetname türleri ve iptal koşulları hakkında daha ayrıntılı bilgi için vasiyetname nasıl yapılır 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Miras Sözleşmesinin Sona Ermesi ve İptali

Miras sözleşmesi, taraflardan biri hayatta iken aşağıdaki yollarla sona erebilir:

1. Karşılıklı anlaşma (ikale): Her iki taraf noter önünde anlaşarak sözleşmeyi sona erdirebilir (TMK m. 546).
2. Taraflardan birinin ölümü: Sözleşmede düzenlenen edimin yerine getirilmeden önceki ölüm, belirli koşullarda sözleşmeyi çözebilir.
3. Önemli sebebin varlığı: Sözleşmenin devamını hakkaniyetle bağdaşmayacak ölçüde güçleştiren durumlar (örneğin; bakım sözüyle yapılan sözleşmede bakımın yerine getirilmemesi) sözleşmenin sona erdirilmesine imkân tanıyabilir.
4. İptal davası: Sözleşmenin yapılması sırasında irade sakatlığı (hata, hile, ikrah) varsa öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlükârda sözleşmeden itibaren 5 yıl içinde iptal davası açılabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/5821 E., 2025/3147 K. sayılı kararında mirastan feragat sözleşmesinin ivazlı (bedelli) yapıldığı durumlarda ödemenin gerçekleşmemesinin sözleşmenin geçerliliğini etkilemediğine, ancak ayrı bir ifa davası açılabileceğine hükmetmiştir. Yargıtay HGK ise 2023/2.HD-1205 E., 2024/654 K. sayılı kararında feragat sözleşmesinin kapsamının dar yorumlanması gerektiğini ve yalnızca açıkça belirtilen hakların feragat kapsamına gireceğini vurgulamıştır.

Saklı Pay ve Miras Sözleşmesinin Sınırları

Miras sözleşmesi ne kadar kapsamlı düzenlenirse düzenlensin, saklı paylı mirasçıların haklarını ortadan kaldıramaz. TMK m. 505-511 kapsamında altsoy (çocuklar ve torunlar), eş ve üstsoyun saklı payları korunmaktadır.

Eğer miras sözleşmesiyle saklı pay ihlal edilmişse, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak fazladan aktarılan kısmın geri verilmesini talep edebilir. İstanbul avukat büromuzda bu tür davalarda sıkça karşılaştığımız sorun, miras sözleşmesine dayanılarak yapılan tapu devirlerinin tenkise konu edilmesidir.

Tenkis davası için mirasın açılmasından (mirasbırakanın ölümünden) itibaren 1 yıl içinde dava açılması gerektiğini hatırlatalım; bu sürenin geçirilmesi hak kaybına yol açar. Miras hukukuna ilişkin güncel Türk Medeni Kanunu mevzuatını mevzuat.gov.tr üzerinden inceleyebilirsiniz.

Mirastan Feragat Sözleşmesinde Çocuklara Etkisi

Özellikle dikkat edilmesi gereken önemli bir husus: Aksine hüküm yoksa mirastan feragat sözleşmesi mirasçının altsoyu için de geçerlidir (TMK m. 529). Bu, feragat eden kişinin çocuklarının da o mirasçılık hattından pay alamayacağı anlamına gelir. Feragatin yalnızca sözleşme tarafına özgü tutulması isteniyorsa sözleşmede buna açıkça yer verilmesi gerekir.

Aynı şekilde mirastan feragat sözleşmesine bağlı olarak mirasın reddi söz konusu olduğunda mirasın reddi şartları ve 3 aylık süre hakkındaki yazımızı da incelemenizi tavsiye ederiz.

Miras Sözleşmesinin Pratikte Kullanım Alanları (İstanbul Örnekleri)

İstanbul’daki hukuki pratikte miras sözleşmesi özellikle şu durumlarda karşımıza çıkmaktadır:

• Aile şirketi devri: Kadıköy veya Şişli’deki ticari işletme sahipleri, yalnızca belirli bir çocuğa devir yapabilmek için miras sözleşmesini kullanır.
• Bakım karşılığı miras vaadi: Yaşlı ebeveynler, kendilerine bakan çocuğa diğer mirasçılardan daha fazla pay vaat etmek için bu sözleşmeyi tercih eder.
• Arsa ve gayrimenkul planlaması: Beşiktaş, Bakırköy veya Avcılar’daki taşınmazların belirli kişilere devri için miras sözleşmesi sıkça kullanılmaktadır.
• Ticari ortaklar arası düzenleme: Şirket ortaklarının birbirlerine hisse devri konusunda güvence sağlamak amacıyla başvurduğu bir yoldur.

Uygulamada görüyoruz ki özellikle birden fazla evlilikten çocuğu olan bireylerde miras sözleşmesi, ihtilafları önlemek açısından en etkili araçlardan biridir. Ancak doğru hazırlanmayan sözleşmeler ilerleyen yıllarda ağır hukuki sonuçlar doğurabilir.

Yargıtay kararlarına ulaşmak için Yargıtay’ın resmi içtihat bankasını kullanabilirsiniz. Ayrıca Türkiye Barolar Birliği de miras hukukuna ilişkin güncel bilgi kaynağı sunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Miras sözleşmesi yaparken avukat zorunlu mudur?

Türk hukukunda miras sözleşmesi yapılırken avukat bulundurma zorunluluğu yoktur; noter huzurunda sözleşme düzenlenebilir. Ancak sözleşmenin içeriğinin hatalı olması, saklı pay ihlali ya da ileride doğabilecek itirazlar göz önünde bulundurulduğunda, deneyimli bir miras avukatından destek almak ciddi hukuki riskleri ortadan kaldırır. Büromuzda İstanbul’da bu konuda kapsamlı danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.

Miras sözleşmesi yapıldıktan sonra sözleşmeye aykırı vasiyetname geçerli midir?

Hayır, miras sözleşmesi yapıldıktan sonra sözleşmeye aykırı düzenlenen vasiyetname hükümsüzdür. TMK m. 546/I uyarınca mirasbırakan, sözleşmeyle bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruf yapamaz. Yapılırsa, sözleşmeden hak kazanan kişi söz konusu vasiyetnamenin iptalini dava yoluyla talep edebilir. Yargıtay bu konuya ilişkin çok sayıda emsal karar oluşturmuştur.

Mirastan feragat sözleşmesi mirasçının çocuklarını da bağlar mı?

Evet, aksine hüküm yoksa mirastan feragat sözleşmesi mirasçının altsoyu için de geçerlidir (TMK m. 529). Bu önemli bir detaydır; feragat eden kişinin çocukları da anneanne/babaannenin ya da büyükbabanın mirasından pay alamaz. Feragatin yalnızca sözleşme tarafına özgü tutulması isteniyorsa sözleşmede buna açıkça yer verilmesi gerekir.

Miras sözleşmesi iptal davası ne kadar sürer?

İstanbul mahkemelerindeki uygulamamıza göre miras sözleşmesinin iptali davası ortalama 12 ila 24 ay sürmektedir. Bilirkişi incelemesi gerektiren davalar (özellikle irade sakatlığı veya ehliyetsizlik iddiası olanlarda) bu süreyi uzatabilir. İstinaf ve Yargıtay aşamaları dahil toplam süre 3 ila 5 yıla kadar uzayabilir. Bu nedenle davanın en kısa sürede açılması ve delillerin eksiksiz toplanması kritik önem taşır.

Bakım karşılığı miras sözleşmesi geçerli midir, şartları nelerdir?

Bakım karşılığı yapılan miras sözleşmeleri (ölünceye kadar bakma sözleşmesi — TBK m. 611 vd.) hukuken geçerlidir. Bu tür sözleşmelerin geçerliliği için; noter huzurunda düzenlenmesi, bakım yükümlüsünün edimini fiilen yerine getirmesi ve sözleşmenin saklı payları zedelememesi şartları aranır. Yargıtay, bakım borcunun yerine getirilmemesinin sözleşmeyi otomatik geçersiz kılmadığını; ancak ifa davası veya tazminat talebine yol açabileceğini kabul etmektedir. Güncel mevzuat için adalet.gov.tr sitesini ziyaret edebilirsiniz.