Boşanmada Eşin Miras Payı Paylaşıma Dahil Edilir mi?
Boşanma sürecinde en çok merak edilen hususlardan biri, eşlerden birine ailesinden kalan mirasın diğer eş tarafından talep edilip edilemeyeceğidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 202. maddesi uyarınca, eşler arasında başka bir mal rejimi seçilmemişse ‘edinilmiş mallara katılma rejimi’ geçerlidir. Bu rejimde mallar; edinilmiş mallar ve kişisel mallar olarak ikiye ayrılır. TMK 220. maddesinin 2. fıkrası açıkça belirtmektedir ki; bir eşin miras yoluyla elde ettiği veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla (bağış gibi) edindiği mal varlığı değerleri kişisel maldır.
İstanbul avukatlık pratiğimizde sıkça vurguladığımız üzere, ölen anne veya babadan kalan ev, arsa, nakit para veya şirket hisseleri, mirasçı eşin şahsi mülkiyetinde kalır. Diğer eşin bu ana para veya taşınmazın değeri üzerinde %50 hak iddia etmesi yasal olarak mümkün değildir. Ancak, bu kuralın istisnaları ve mal rejiminin tasfiyesi sırasında dikkat edilmesi gereken teknik detaylar mevcuttur. Miras kalan malın boşanma davası açıldığı sıradaki durumu ve bu malın yerine geçen değerler uzman bir aile hukuku avukatı tarafından analiz edilmelidir.
TMK 220 Kapsamında Mirasın Kişisel Mal Sayılması
Eşlerin evlilik birliği içerisinde edindikleri malların paylaşılması esas iken, miras gibi emeksiz ve karşılıksız kazanımlar bu kuralın dışındadır. TMK Madde 220 uyarınca kişisel mallar şunlardır: Eşlerden birinin yalnız kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan taşınır ve taşınmazlar, miras yoluyla geçen mallar ve manevi tazminat alacaklarıdır. Bu bağlamda, anne ve babadan kalan bir miras payı, evlilik ne kadar uzun sürerse sürsün ‘edinilmiş mal’ statüsüne geçmez.
Büromuzda karşılaştığımız uyuşmazlıklarda, miras kalan bir evin satılıp üzerine ekleme yapılarak yeni bir ev alınması durumunda ‘ikame mal’ kavramı gündeme gelmektedir. Eğer miras kalan taşınmaz satılmış ve bedeliyle yeni bir yatırım yapılmışsa, o yatırımın miras bedeline isabet eden kısmı yine kişisel mal sayılmaya devam eder. Yargıtay hukuk dairelerinin yerleşik içtihatlarına göre, malın özü (miras payı) korunurken, bu malın değerlenmesi veya dönüştürülmesi ana kuralı bozmaz. Ancak ispat yükü, söz konusu değerin miras yoluyla geldiğini iddia eden eşin üzerindedir.
Miras Kalan Taşınmazın Gelirleri Paylaşılır mı?
Miras kalan malın kendisi kişisel mal olsa da, bu malın evlilik birliği süresince sağladığı ‘gelirler’ farklı bir hukuki statüye tabidir. TMK 219. maddesinin 4. fıkrasına göre; kişisel malların gelirleri ‘edinilmiş mal’ sayılır. Bu durum uygulamada ciddi tazminat hesaplamalarına yol açmaktadır. Örneğin, eşin babasından miras kalan bir apartman dairesi kendisindedir ancak bu daireden alınan aylık kira bedelleri biriktirilmişse veya bu kiralarla yeni bir mal alınmışsa, diğer eş bu gelir üzerinde hak talep edebilir.
Uygulamada görüyoruz ki, taraflar miras kalan malın tamamen dokunulmaz olduğunu düşünmektedir. Oysa miras kalan tarladan elde edilen mahsul bedeli, miras kalan paranın bankadaki faiz geliri veya miras hisselerinden gelen şirket temettüleri edinilmiş mal grubuna girer ve boşanmada tasfiyeye tabi tutulur. Tasfiye anında, bu gelirlerin varlığı ve miktarı bilirkişi raporları ile netleştirilmektedir. Bu nedenle, boşanma aşamasında olan tarafların sadece malın cinsine değil, o malın yarattığı ekonomik döngüye de dikkat etmesi elzemdir.
Miras Payı Üzerinde Diğer Eşin Katkı Payı Alacağı
Her ne kadar miras kişisel mal olsa da, diğer eşin bu malın korunmasına, iyileştirilmesine veya değerinin artmasına kendi mal varlığından veya emeğinden katkıda bulunması durumunda ‘değer artış payı’ alacağı doğabilir. Eğer eşlerden biri, diğer eşe miras kalan harap haldeki bir evin tadilatı için kendi birikimini harcamışsa veya profesyonel bir katkı sunarak değerini artırmışsa, boşanma davası ile birlikte bu katkının bedelini talep edebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin istikrarlı kararlarında (Örn: 2024/1020 E., 2025/3050 K.), miras kalan mal üzerindeki değer artışlarının ispatlanması halinde, katkıda bulunan eşe hakkaniyete uygun bir ödeme yapılması gerektiği belirtilmiştir. İstanbul aile mahkemelerinde açılan davalarda, bu gibi harcamaların faturalandırılması veya banka kayıtları ile tevsik edilmesi ispat açısından kritiktir. Aksi halde, sırf evli olunduğu için yapılan genel bakım giderleri katkı payı alacağı doğurmayabilir. Uzman bir İstanbul hukuk bürosundan destek almak, bu ince ayrımın doğru yapılması için hayati önem taşır.
Mirasın Paylaşımında İspat ve Bilirkişi Süreci
Boşanmada mal paylaşımı davası açıldığında, mahkeme öncelikle bir ‘envanter’ oluşturur. Hangi malın miras yoluyla geldiği, hangi tarihte intikal ettiği ve mevcut piyasa değerinin ne olduğu belirlenir. TMK 222. maddesi gereği, belirli bir malın bir eşe ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Bir eşin miras yoluyla bir varlık edindiğini ispatlaması için veraset ilamı, tapu kayıtları veya banka dekontları en güçlü delillerdir.
SORU?
Eşime babasından kalan mirasın yarısını alabilir miyim?
Hayır, Türk Medeni Kanunu’na göre miras yoluyla gelen mallar ‘kişisel mal’ statüsündedir. Boşanma sırasında mal paylaşımı (artık değere katılma alacağı) hesaplanırken, miras kalan malın asıl değeri paylaşıma dahil edilmez. Ancak, o mirasın evlilik birliği içindeki gelirleri (kira, faiz vb.) edinilmiş mal sayıldığından bunların yarısını talep etme hakkınız doğabilir.
SORU?
Miras kalan ev satılıp yeni bir ev alınırsa paylaşılır mı?
Miras kalan bir ev satılarak yerine yeni bir taşınmaz alındığında, bu yeni taşınmaz ‘kişisel malın yerine geçen değer’ (ikame mal) sayılır. Dolayısıyla yine temel paylaşımın dışındadır. Ancak yeni ev alınırken miras parasının üzerine evlilik içindeki birikimlerden (maaş vb.) ekleme yapılmışsa, eklenen o miktar oranında paylaşım söz konusu olur.
SORU?
Miras payının boşanmada istenemeyeceği kuralının istisnası var mıdır?
Bu kuralın temel istisnası, mirasın gelirleridir (kira, kar payı, faiz). Ayrıca eşler evlenirken veya evlilik sırasında noter huzurunda ‘Mal Ayrılığı’ veya ‘Paylaşmalı Mal Ayrılığı’ gibi farklı bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışlarsa, mirasın kendisi her zaman kişisel maldır. Mal rejimi sözleşmesiyle miras gelirlerinin de kişisel mal sayılacağı kararlaştırılabilir.
SORU?
Eşimin miras kalan tarlasının gelirinden hak alabilir miyim?
Evet, TMK 219/4 maddesi uyarınca kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır. Eşinize miras kalan tarladan elde edilen mahsulün satış bedeli veya tarlanın kiraya verilmesinden doğan gelirler, boşanmada mal rejimi tasfiyesi kapsamında yarı yarıya paylaşılacaktır. Bu gelirlerin harcanmış olması durumunda bile, hesaplama yapılarak borç olarak haneye yazılır.
SORU?
Miras kalan para bankada bekliyorsa faizi paylaşıma girer mi?
Evet, miras kalan nakit para ana para olarak kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak bu paranın bankada kaldığı sürece elde ettiği mevduat faiz geliri ‘edinilmiş mal’ olarak kabul edilir. Mahkeme tarafından görevlendirilen hesap bilirkişisi, paranın yattığı tarihten dava tarihine kadar olan faiz getirisini hesaplayarak diğer eşin %50 hakkını belirler.
Boşanma ve Miras Hukuku Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Boşanma davalarında miras payının korunması veya miras gelirlerinden hak iddia edilmesi, karmaşık matematiksel hesaplamalar ve hukuki yorumlar gerektirir. İstanbul gibi gayrimenkul değerlerinin yüksek olduğu bir şehirde, özellikle aile konutu olarak kullanılan miras taşınmazlar üzerindeki hak talepleri büyük önem teşkil etmektedir. Uygulamada görüyoruz ki, yanlış yönlendirmeler sonucunda taraflar kişisel mal olan değerleri paylaşmak zorunda kalabilmekte veya hakkı olan miras gelirlerini talep etmeyi unutabilmektedir.
Sonuç olarak, 2026 yılı itibarıyla güncelliğini koruyan Yargıtay uygulamaları, mirasın özünü korurken getirisini ortaklaştırmaktadır. Hak kaybına uğramamak için davanın başında mal varlığı hareketlerinin (hesap dökümleri, tapu akit tabloları) titizlikle incelenmesi gerekir. Bu süreçte alanında uzman bir İstanbul boşanma avukatı ile çalışmak, mal rejiminin tasfiyesinde hakkaniyete uygun sonuç elde edilmesini sağlayacaktır.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.