Boşanma Sürecinde Eşin Torunlar ile Miras Payı Oranları 2026
Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca mirasçılık sıfatı, zümre sistemi üzerine kurulmuştur. Sağ kalan eş, murisin altsoyu yani çocukları ve torunları ile birlikte mirasçı olduğunda, birinci zümre ile paylaşıma girer. Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin vefat etmesi durumunda, murisin mirasçıları davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurlu olduğunu kanıtlarlarsa, sağ kalan eş mirasçı olamaz. Ancak davanın takipsiz kalması veya kusur ispatlanamaması halinde eş, torunlar ile birlikte yasal mirasçı sıfatını korur.
Uygulamada, İstanbul avukat bürolarına gelen başvurularda en sık karşılaştığımız durum, altsoyun (çocukların) önceden vefat etmiş olması ve mirasın doğrudan torunlara geçmesidir. 2026 yılı itibarıyla güncel hesaplamalarda, taşınmazların ve nakit varlıkların taksiminde eşin sabit olan 1/4 payı öncelikle ayrılır. Kalan mülkiyet torun sayısına bölünür. Eğer murisin çocuğu sağ olsaydı torun mirasa giremezdi; ancak kök içinde halefiyet ilkesi gereği, vefat eden çocuğun yerini kendi çocukları yani murisin torunları alır.
Torunların Saklı Pay Hakları ve Eşin Müdahalesi
Torunlar, murisin altsoyu olmaları hasebiyle ‘saklı pay’ (mafuz hisse) hakkına sahiptirler. TMK m. 506 uyarınca altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır. Muris, sağlığında yaptığı tasarruflarla torunlarının bu hakkını ihlal ederse, torunlar tenkis davası açma hakkına sahiptir. Boşanma aşamasındaki eşin, tereke üzerindeki hak iddiaları torunların saklı payını ihlal edemez. İstanbul hukuk mahkemelerinde görülen davalarda, özellikle mal rejiminin tasfiyesi ile miras paylaşımı birbirine karıştırılmaktadır.
Büromuzda yönettiğimiz süreçlerde, önce mal rejiminden kaynaklı katılma alacağı hesaplanmakta, ardından kalan net tereke üzerinden miras payları belirlenmektedir. Torunların miras payı olan 3/4, onların kişisel haklarıdır. Eğer muris vasiyetname ile eşine daha fazla pay bırakmışsa, bu durum torunların 3/8 oranındaki (3/4’ün yarısı) saklı payını zedeleyemez. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararları, saklı payın net tereke üzerinden nakden ödenmesi veya malen iadesi yönündedir.
Boşanma Davasında Kusur Belirlemesinin Mirasa Etkisi
TMK m. 181/2 hükmü, miras hukuku ile aile hukukunun kesiştiği kritik bir noktadır. Düzenlemeye göre: ‘Boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarından birinin davayı sürdürmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması halinde, sağ kalan eş mirasçı olamaz.’ Burada bahsedilen mirasçılar torunlar olabilir. Eğer torunlar, ölen dede veya ninelerinin başlattığı boşanma davasını devralır ve hayattaki eşin (örneğin zina veya hayata kast nedeniyle) kusurlu olduğunu ispat ederlerse, eşin 1/4’lük payı tamamen düşer ve tüm miras torunlara kalır.
İstanbul boşanma avukatı olarak gözlemlediğimiz bir diğer husus, torunların bu davaları takip etme konusundaki isteksizliğidir. Ancak yasal süreler içinde müdahillik talebinde bulunulması, terekenin korunması açısından hayatidir. Kusur ispatlandığı takdirde, sağ kalan eş sadece yasal mirasçılığı değil, aynı zamanda aile konutu üzerindeki intifa veya oturma hakkı taleplerini de kaybeder.
Torunlar ile Mal Paylaşımı ve Ecrimisil Talepleri
Eş ve torunlar arasındaki miras ortaklığı, elbirliği mülkiyeti esasına dayanır. Miras taksim edilene kadar terekedeki tüm mallar üzerinde herkes payı oranında hak sahibidir. Eğer sağ kalan eş, murise ait bir taşınmazda torunların rızası hilafına oturmaya devam ediyorsa, torunlar payları oranında ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edebilirler. Buna karşılık eş de TMK m. 240 kapsamında, evlilik birliği devam ederken ikamet edilen konutun miras payına mahsuben kendisine özgülenmesini isteyebilir.
2026 yılı yargılama usullerinde, miras ortaklığının giderilmesi (izale-i şuyu) davaları oldukça hızlanmıştır. Eğer torunlar ve eş mal paylaşımında uzlaşamazlarsa, mahkeme yoluyla malvarlığının satışı ve bedelinin 1/4 ve 3/4 oranlarında paylaştırılması yoluna gidilir. Bu süreçte terekede bulunan taşınmazların güncel rayiç değerleri bilirkişilerce belirlenir.
Evlilik Sözleşmesinin Miras Paylaşımına Etkisi
Eşlerin evlenirken yapmış oldukları mal ayrılığı veya paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmeleri, boşanma durumunda mal rejimini belirlese de, ölüm durumunda miras oranlarını kendiliğinden değiştirmez. Miras oranlarını değiştirmek için geçerli bir vasiyetname veya miras sözleşmesi şarttır. İstanbul’daki uygulamalarda, eşlerin torunları miras dışı bırakmak için yaptıkları hukuki işlemler, torunlar tarafından ‘murisin mal kaçırması’ (muris muvazaası) iddiasıyla iptal edilebilmektedir.
Murisin torunları hayatta değilse eşin payı değişir mi?
Evet, murisin hiç altsoyu (çocuk, torun, torun çocuğu) yoksa sağ kalan eş ikinci zümre ile yani murisin ana-babası ile mirasçı olur. Bu durumda eşin payı 1/4’ten 1/2’ye yükselir. Eğer ikinci zümrede de kimse yoksa eşin payı 3/4’e geçer. Torunların varlığı, eşin payını en düşük seviye olan %25 bandında tutar.
Boşanma davası varken eşin ölmesi halinde torunlar haklarını nasıl korur?
Torunlar, ölen tarafın mirasçısı sıfatıyla boşanma davasına dahil olmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, murisin ölümünden sonra torunların 3 ay içinde davayı takip edip etmeyeceklerini bildirmeleri gerekir. Davada sağ kalan eşin tam kusurlu olduğunun tespiti yaptırılırsa, eşin mirasçılığı iptal edilir ve tüm haklar torunlara geçer.
Torunlar eşin saklı payını ihlal edebilir mi?
Gayrimenkul ve miras hukukunda karşılıklılık esastır. Eşin de torunlar karşısında saklı payı vardır. Eşin saklı payı, yasal payı olan 1/4’ün tamamıdır (altsoy ile birlikteyken). Dolayısıyla muris, tüm malvarlığını torunlarına bıraksa dahi, eş tenkis davası açarak kendi %25’lik hakkını her zaman geri alabilir. 2026 yargı kararları bu hakkı mutlak korumaktadır.
Vefat eden eşin önceki evliliğinden olan torunları mirasçı mıdır?
Evet, miras hukukunda ‘kan bağı’ esastır. Murisin önceki evliliğinden olan çocuklarından doğan torunları, sağ kalan eş (üvey büyükanne/büyükbaba) ile aynı oranda miras hakkına sahiptir. Evlilik içi veya dışı olması fark etmeksizin, soybağı kurulmuş tüm torunlar eşit haklara sahiptir ve eşin payı yine 1/4’tür.
Torunlar mirastan feragat edebilir mi?
Torunlar, sağlığında muris ile yapacakları bir mirasçılıktan feragat sözleşmesi ile haklarından vazgeçebilirler. Bu durumda, feragat eden torunun payı, sanki o hiç yokmuş gibi kendi altsoyuna geçer; eğer altsoyu yoksa diğer mirasçılara dağılır. Ancak bu durum sağ kalan eşin 1/4’lük sabit oranını kural olarak artırmaz, sadece diğer yasal mirasçıların payını etkiler.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.