Boşanma davası açılırken çoğu kişi masraf tablosunu eksik kurar: Harç, tebligat, bilirkişi derken gözden kaçan kalemlerden biri, sürecin sonunda hükmedilecek vekalet ücretidir. Kimi bu başlığı hiç bilmez ve dava sonunda karşı tarafa ‘benim avukat ücretimi de öde’ kararı çıkınca şaşırır; kimi tam tersini sanır ve kendi ödediği yüksek ücretin tamamını karşıdan alacağını varsayar. Oysa bu başlık, usul hukukunun net kurallara bağladığı bir alan: Kim, kime, ne kadar ücret yükler sorusunun cevabı hem davanın türüne hem de talebin sonucuna göre değişir.
Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda görüyoruz ki iki yanılgı tekrarlanıyor. Birincisi: ‘Ben kendi avukatıma ne ödediysem onu karşı taraftan alırım’ beklentisi. Oysa mahkemenin karşıya yüklediği miktar, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenen kanuni ücrettir; tarafların kendi aralarında kararlaştırdığı daha yüksek ücretin farkı, tarafın kendi üzerinde kalır. İkincisi: Anlaşmalı boşanmada ‘davayı ben açtım, ücret benden alınmaz’ sanısı. Oysa Yargıtay’ın uygulamada, anlaşmalı boşanmada iki taraf lehine de ayrı ayrı vekalet ücreti hükmedilir; bu tabloyu bilmeyen taraf, karar tebliğinde karşılaşacağı kalemi şaşkınlıkla okur. Bu rehberde 2026 itibarıyla boşanma davasında vekalet ücretinin kime yüklendiğini, anlaşmalı ve çekişmeli süreçteki farkları, arabuluculuk giderlerini ve ücretin tahsilini adım adım açıklıyoruz. İstanbul aile hukuku avukatı desteğiyle yürüyen dosya, masraf tablosunu da doğru kurar.
Vekalet ücreti neye göre belirlenir?
Vekalet ücreti iki düzlemde düşünülür. Birinci düzlem, tarafın kendi avukatıyla yaptığı sözleşmedir: Avukatlık ücreti serbestçe kararlaştırılabilir ve taraflar, işin niteliğine ve süresine uygun bir ücret üzerinde anlaşırlar. İkinci düzlem, yargılama gideri olarak hükmedilen kanuni vekalet ücretidir: Mahkeme, davanın sonunda bu kalemi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplar. Boşanma davası nispi ücrete tabi bir iş türüdür; hesap, dava konusu değere ve talebin niteliğine göre yapılır. İşte karşı tarafa yüklenen miktar, ikinci düzlemin —tarifenin— sonucudur.
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Taraf, avukatına sözleşmeyle tarifenin üzerinde bir ücret ödediyse, mahkemenin karşıya yüklediği tutar tarife üzerinden kalır; aradaki fark tarafta kalır ve karşıdan istenemez. Tersi de doğrudur: Tarifenin altında bir ücret sözleşmesi yapılmışsa bile, hükmedilecek kanuni ücret tarife düzeyindedir. Yani ‘avukat ücretini karşı ödeyecek’ cümlesi, ancak tarife sınırları içinde doğrudur. Yargıtay 2. HD, 2021/3284 E., 2022/2165 K. sayılı kararında, yargılama gideri olarak hükmedilen vekalet ücretinin tarife esasına göre belirleneceğini ve taraflar arasındaki özel sözleşme bedelinin bu hesaba esas alınamayacağını vurgulamıştır.
Çekişmeli boşanmada ücret kime yüklenir?
Çekişmeli boşanmada tablo net çerçevelidir. Boşanma sebebiyle açılan davanın sonunda boşanmaya karar verilirse, davalı kusurlu görüldüğünden ve dava kabul edildiğinden, boşanma hükmu nedeniyle vekalet ücreti tam olarak davalıya yüklenir. Yani davacı tarafın avukat ücreti, hükümle davalıdan alınır. Tersine dava reddedilirse ücret davacıda kalır. Ancak boşanma davası, tek bir taleple görülmez: Nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı talepleri aynı dosyada birleşir ve her talep kendi sonucuna göre değerlendirilir.
Ek taleplerdeki ücret hesabı şöyle işler:
- Nafaka talebi kabul edilirse: Nafaka lehine bağlandığında, nafaka talebi yönünden vekalet ücreti karşı tarafa yüklenir.
- Tazminat talepleri: Kısmen kabul hâlinde, kabul oranı üzerinden kısmi vekalet ücreti hesaplanır ve hüküm buna göre kurulur.
- Karma hüküm: Taraf taleplerinin bir kısmı kabul, bir kısmı red edilmişse, HMK m. 323 uyarınca mahkeme vekalet ücretini hakkaniyet ölçüsüyle takdir eder.
- Taraflı kararlar: Nafakanın artırılması veya azaltılması gibi davalarda, kazanan taraf lehine ücret yüklenir.
Uygulamada en çok tartışılan nokta, kısmi kabul hâlleridir: Mahkeme, talep edilen nafakanın bir bölümünü bağlamışsa, ücreti talebin tümü üzerinden değil kabul dilimi üzerinden hesaplar. Bu nedenle dava dilekçesinde taleplerin ölçülü ve gerçekçi tutulması, yalnız süreci kısaltmaz; ücret tablosunun da dengesini kurar. Yargıtay 2. HD, 2020/5137 E., 2021/3429 K. sayılı kararında, nafaka davalarında vekalet ücretinin kabul miktarına göre belirleneceğini ve maddi hata hâlinde düzeltilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Anlaşmalı boşanmada ücret nasıl hükmedilir?
Anlaşmalı boşanmada tablo farklıdır, çünkü bu dava türünde klasik anlamda ‘haksız çıkan taraf’ yoktur: Taraflar, ortak iradeyle ve protokolle boşanmayı talep eder. Yargıtay’ın yerleşik uygulaması bu nedenle şudur: Anlaşmalı boşanmada her iki taraf lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir. Davacı taraf, kendi avukatı için ücret alır; davalı taraf da kendi avukatı için ücret alır. Karşı tarafa yükletme, boşanma sebebiyle yönünden söz konusu değildir.
Bu düzenlemenin pratik dengesi şudur: Her iki taraf da vekille temsil ediliyorsa, ücret kalemleri birbirini dengeler; tek taraf avukatla temsil ediliyorsa, yalnızca o taraf lehine ücret hükmedilir. Protokolde bu başlığın ayrıca düzenlenmesi de mümkündür: Taraflar, masrafların nasıl paylaşılacağını protokolle kararlaştırabilir ve mahkeme bu düzenlemeye uyum içinde hüküm kurar. Uygulamada görüyoruz ki protokol aşamasında masraf başlıklarının —vekalet ücreti dahil— açıkça yazılması, dava sonrası ‘ben bilmiyordum’ tartışmalarını tamamen ortadan kaldırıyor. Anlaşmalı boşanma, her kalemin baştan masa üzerine konduğu bir süreçtir; ücret başlığı da bu masanın parçasıdır.
Arabuluculuk giderleri nasıl paylaşılır?
Boşanma sürecinde arabuluculuk iki şekilde karşımıza çıkar. Boşanma davasının kendisi arabuluculuğa tabi değildir; ancak boşanmadan bağımsız açılan nafaka ve mal rejimi tasfiyesi davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Anlaşma sağlanarak dava açılmazsa ya da dava arabuluculukta sona ererse, masrafların paylaşımı HMK m. 320 uyarınca belirlenir: Anlaşma ile biten arabuluculukta, giderler taraflarca —arabulucu ücreti ve saat ücretleri— eşit olarak paylaşılır; taraflar aksini anlaşmışlarsa o düzenleme uygulanır. Yani kural, yarı yarıya paylaşım; istisna, tarafların kendi düzenlemesidir.
Anlaşmalı boşanma öncesi gönüllü arabuluculuk süreçleri de pratikte yaygındır: Taraflar, protokol metnini masada olgunlaştırır ve dava tek celsede sonuçlanır. Bu süreçteki ücret paylaşımı da yine tarafların anlaşmasına bağlıdır ve anlaşma belgesine yazılması esastır. Boşanma davasında harç yönünden de hatırlatma yarar vardır: Anlaşmalı boşanma davalarında harç alınmaz; çekişmeli davalarda ise talebin niteliğine göre harç tablosu işler. Masraf planı yapılırken harç, tebligat, bilirkişi, vekalet ücreti ve gerek varsa arabulucu ücreti tek tabloda toplanmalı; her başlığın kime ait olacağı baştan netleştirilmelidir.
Vekalet ücreti nasıl tahsil edilir?
Mahkemenin hükmettiği vekalet ücreti, kararın kesinleşmesiyle birlikte kesin ve icra edilebilir bir alacak hâline gelir. Karşı taraf ücreti gönüllü ödemezse, bu alacak ilamla icra takibine konu edilir; ilam, icra dosyasında kesin delil işlevi görür. Vekalet ücreti, dava masrafları gibi kararın eki hükmündedir ve maddi hata hâlinde düzeltme yolu açıktır. Uygulamada görüyoruz ki taraflar, karardaki ücret hükmini okumadan geçiyor; aylar sonra icra tebligatıyla karşılaşıyor. Oysa kararın sonuç kısmını satır satır okumak, hem ücret hem masraf kalemlerinin kime yüklendiğini anında gösterir.
Taraflar için yol haritası şöyledir:
- Dava öncesi avukatlık ücret sözleşmenizi yazılı yapın; bedeli ve kapsamını netleştirin.
- Dilekçenizdeki talepleri ölçülü tutun; kabul oranı ücret tablonuzu doğrudan etkiler.
- Anlaşmalı süreçte protokole masraf ve ücret paylaşımını yazın.
- Arabuluculuk giderlerinin eşit paylaşım kuralını ve aksi anlaşma imkânını hatırlayın.
- Karar tebliğinde masraflar ve ücret hükümlerini birlikte okuyun.
- Ödenmeyen ücreti, kesinleşen ilamla icra takibine taşıyın.
Bu tablo, boşanmanın duygusal yükünün yanı sıra mali yükün de sürprizsiz yönetilmesini sağlar. İstanbul avukat desteğiyle yürütülen dosyada ücret ve masraf başlıkları, ilk günden şeffaf biçimde masaya konur.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada vekalet ücretini hep davalı mı öder?
Hayır, her durumda değil. Çekişmeli boşanmada dava kabul edilirse ve boşanmaya karar verilirse, boşanma sebebiyle ücret davalıya yüklenir. Davanın kısmen kabulü veya ek taleplerin kısmi kabulü hâlinde ücret kısmi hesaplanır; karma tablolarda hakkaniyet ölçüsü uygulanır. Anlaşmalı boşanmada ise haksız taraf olmadığından her iki taraf lehine ayrı ayrı ücret hükmedilir. Davanın reddi hâlinde ücret davacı üzerinde kalır.
Kendi avukatıma ödediğim ücreti karşıdan alabilir miyim?
Sadece tarife sınırları içinde alabilirsiniz. Mahkemenin karşı tarafa yüklediği miktar, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenen kanuni ücrettir. Avukatınızla sözleşmeyle daha yüksek bir bedel kararlaştırmışsanız, aradaki fark sizin üzerinde kalır ve karşıdan istenemez. Tersi hâlde, yani sözleşme bedeli tarifenin altındaysa bile hükmedilecek ücret tarife düzeyindedir. Ücret sözleşmenizi yazılı ve net yapmanız önemlidir.
Anlaşmalı boşanmada vekalet ücreti nasıl hükmedilir?
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre anlaşmalı boşanmada her iki taraf lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir. Bu dava türünde haksız çıkan taraf kavramı yoktur; taraflar ortak iradeyle boşanır. Her iki taraf da vekille temsil ediliyorsa ücret kalemleri birbirini dengeler; tek taraf avukatlıysa yalnız onun lehine ücret hükmedilir. Taraflar, protokolde masraf paylaşımını farklı da düzenleyebilir; mahkeme bu düzenlemeye uygun hüküm kurar.
Nafaka talebim kısmen kabul edildi, ücret nasıl hesaplanır?
Kısmi kabul hâlinde vekalet ücreti, kabul edilen miktar esas alınarak hesaplanır. Talep ettiğiniz nafakanın yalnızca bir bölümü bağlanmışsa, ücret tam talep üzerinden değil kabul dilimi üzerinden takdir edilir. Karma hükümlerde mahkeme, HMK m. 323 uyarınca ücreti hakkaniyet ölçüsüyle belirler. Bu nedenle dilekçedeki talebin gerçekçi tutulması, ücret tablosunun lehinize kurulmasını sağlar. Hesap hatası varsa karar düzeltme yolları kullanılabilir.
Arabuluculuk masrafı yarı yarıya mı paylaşılır?
Kural olarak evet. Anlaşma ile sonuçlanan arabuluculuk süreçlerinde giderler —arabulucunun ücreti ve saat ücretleri— taraflar arasında eşit paylaşılır; taraflar aksini kendi anlaşmalarıyla düzenlemedikçe bu kural uygulanır. Boşanmanın kendisi arabuluculuğa tabi değildir; ancak bağımsız nafaka ve mal rejimi davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Anlaşmalı boşanma öncesi gönüllü arabuluculukta da paylaşımı taraflar belirler ve bu düzenleme yazılı olmalıdır. Masraf tablosunu protokole yazmak tartışmayı önler.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.