Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nedir?
Sürekli iş göremezlik tazminatı; bir iş kazası ya da meslek hastalığı sonucunda kalıcı biçimde çalışma gücünü yitiren işçinin, işverene karşı açtığı tazminat davasıyla elde ettiği maddi tazminattır. Türk hukuku, işverenin bu tazminattan sorumluluğunu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 417 (işçiyi gözetme borcu) ve İş Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlemektedir.
Büromuzda sıkça karşılaştığımız bir durum şudur: İşçiler iş kazası geçirdikten sonra SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği aldıklarında, bu ödeneğin tazminatın tamamını karşıladığını sanmaktadır. Oysa SGK ödemesi, işverenden talep edilecek sürekli iş göremezlik tazminatının yalnızca bir kısmını oluşturur; geri kalan farkın işverenden dava yoluyla alınması gerekir.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatının Yasal Dayanağı
Konuya ilişkin birden fazla yasal düzenleme bir arada uygulanır:
- TBK md. 417 (İşçiyi Gözetme Borcu): İşveren, işçinin sağlığını ve kişilik haklarını korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü ihlal eden işveren, doğan zararı tazmin etmek zorundadır.
- TBK md. 112 (Borca Aykırılık): İşverenin iş güvenliği tedbirlerini almaması borca aykırılık oluşturur ve tazminat sorumluluğunu doğurur.
- 5510 sayılı Kanun md. 14 ve md. 19: İş kazası ve meslek hastalığı tanımları ile sürekli iş göremezlik geliri hesaplamasının esaslarını düzenler.
- 5510 sayılı Kanun md. 95: Sürekli iş göremezlik/malullük değerlendirmelerinde izlenecek yolu belirler. mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metne ulaşılabilir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 06.11.2025 tarihli kararında (2025/9814 E.) iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan işçi davasında asıl işveren ile alt işveren arasındaki sorumluluk ilişkisini yeniden ele almış; her iki işverenin de müteselsil sorumlu tutulması gerektiğini hükme bağlamıştır. Bu karar, özellikle taşeron aracılığıyla çalışan işçiler açısından büyük önem taşımaktadır.
Hangi Durumlar Sürekli İş Göremezliğe Yol Açar?
Uygulamada görüyoruz ki pek çok işçi, yaşadığı hasarın “sürekli” iş göremezlik kapsamında olduğunu fark etmemekte; bu nedenle yalnızca kısa süreli desteğe razı gelmektedir. Sürekli iş göremezliğe neden olan başlıca durumlar:
- Uzuv kaybı (el, parmak, ayak, göz vb.)
- Omurga ve diz yaralanmaları sonucu kalıcı hareket kısıtlılığı
- Mesleki akciğer hastalıkları (pnömokonyoz, mesleki astım vb.)
- İşitme kaybı ve görme bozukluğu
- Kronik kas-iskelet sistemi hasarları
- Nörolojik hasar kaynaklı kalıcı iş göremezlik
Bu durumların her birinde, SGK’nın belirlediği maluliyet oranı tazminatın temelini oluşturur. Oran %10’un altında kalırsa SGK gelir bağlamaz; ancak işverenden tazminat talep hakkı ortadan kalkmaz.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama için gerekli temel veriler nelerdir?
Tazminat hesaplaması aktüeryal (sigorta matematiği) yöntemiyle yapılır. Mahkemeler genellikle bağımsız bir aktüer bilirkişisi aracılığıyla hesaplatır. Gerekli veriler:
- Maluliyet oranı: SGK tarafından ya da mahkeme aşamasında Adli Tıp Kurumu’nca belirlenir.
- Kaza öncesi aylık brüt kazanç
- Kaza tarihi ve kazazedenin doğum tarihi (bakiye çalışma yılı hesabı için)
- SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri (işveren tazminatından mahsup edilir)
- Kusur dağılımı: İşçi ve işverenin olaya katkısı
Temel hesaplama tablosu
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Yıllık gelir kaybı | Brüt yıllık kazanç × maluliyet oranı |
| Bakiye çalışma yılı | 65 yaş (emeklilik) − kaza anındaki yaş |
| SGK mahsubu | SGK’nın ödediği peşin değer tazminattan düşülür |
| Kusur indirimi | İşçinin kusuruna göre belirlenen oran uygulanır |
Yargıtay’ın yerleşik içtihadı uyarınca hesaplama; PMF (Türkiye Mortalite Tabloları) ve Fransız Rente Viagère cetvelleri esas alınarak yapılmaktadır. Güncel Yargıtay kararlarına Yargıtay resmi sitesinden ulaşabilirsiniz.
Dava Açmadan Önce Atılması Gereken 5 Adım
- SGK’ya iş kazası bildirimi yapın: Kaza, yasal süre içinde (işveren tarafından 3 iş günü içinde) SGK’ya bildirilmelidir. Bildirim yapılmamışsa işçi bizzat başvurabilir.
- Maluliyet tespitini talep edin: SGK sağlık kurulu ya da Adli Tıp Kurumu aracılığıyla maluliyet oranınızın belirlenmesini isteyin.
- Delilleri toplayın: Kaza tutanağı, hastane kayıtları, tanık ifadeleri, iş yeri güvenlik kamera görüntüleri.
- Zamanaşımına dikkat edin: Tazminat davası, TBK md. 72 uyarınca zararı ve faili öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl, her halükarda olayın üzerinden 10 yıl geçmeden açılmalıdır.
- Arabuluculuk zorunluluğunu gözetin: İş mahkemelerinde dava açılabilmesi için önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olması gerekmektedir.
Benzer bir iş kazası tazminat süreciyle ilgili kapsamlı bilgi için İş Kazası Tazminatı 2026: İşçi Hakları, Hesaplama ve Dava Süreci başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Asıl İşveren ve Alt İşveren (Taşeron) Sorumluluğu
İstanbul’daki inşaat, lojistik ve üretim sektörlerinde sıkça karşılaştığımız bir sorun: Alt işveren (taşeron) bünyesinde çalışan işçi iş kazası geçirdiğinde kimin sorumlu olduğu tartışması yaşanmaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu konuda net bir tutum sergilemektedir:
- Asıl işveren ve alt işveren, işçinin zararından birlikte (müteselsilen) sorumludur.
- İşçi her iki işverene karşı da dava açabilir ya da yalnızca birine karşı talep yöneltebilir.
- Asıl işveren ödeme yaptıktan sonra alt işverene rücu hakkını kullanabilir.
Bu kural, özellikle İstanbul’daki büyük inşaat projelerinde, organize sanayi bölgelerinde ve liman işletmelerinde çalışan işçiler için kritik bir güvence sağlamaktadır. İşçi haklarına ilişkin ek bilgi için İşyerinde Mobbing 2026 yazımıza da göz atabilirsiniz.
Manevi Tazminat da Talep Edilebilir mi?
Sürekli iş göremezlik tazminatı (maddi tazminat) ile birlikte manevi tazminat da talep edilebilir. TBK md. 56 uyarınca bedensel bütünlüğün ihlali hâlinde hâkim, kişilik haklarının zedelenmesi nedeniyle uygun bir manevi tazminata hükmedebilir. Manevi tazminat tutarı; yaralanmanın ağırlığı, tedavi süreci, psikolojik etki ve kusur derecesine göre değişmektedir.
Manevi tazminat davası hakkında ayrıntılı bilgi için Manevi Tazminat Davası 2026: Şartları, Miktarı ve Dava Süreci yazımızı inceleyebilirsiniz. Türkiye Barolar Birliği‘nin yayımladığı rehber belgeler de bu konuda faydalı bir kaynak oluşturmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Sürekli iş göremezlik tazminatı ne zaman zamanaşımına uğrar?
TBK md. 72 uyarınca iş kazası tazminatı davası; zarar ve zararı veren kişiyi öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl, olayın gerçekleşmesinden itibaren ise 10 yıl içinde açılmalıdır. Cezayı gerektiren bir eylem söz konusuysa, suça ilişkin daha uzun ceza zamanaşımı süresi esas alınır. Sürenin dolmadan önce dava açılması kritik önem taşımakta; bu konuda avukat desteği alınması hak kayıplarını önlemektedir.
SGK iş göremezlik geliri alırsam işverene dava açabilir miyim?
Evet, SGK’dan iş göremezlik geliri almak işverene karşı tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. SGK tarafından yapılan ödemelerin peşin değeri tazminattan mahsup edilir; ancak bu mahsup sonrasında kalan fark işverenden talep edilebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre SGK ödemesi hiçbir zaman işverenin tazminat sorumluluğunu tam anlamıyla ortadan kaldırmaz.
Maluliyet oranı düşük çıkarsa ne yapabilirim?
SGK sağlık kurulunun belirlediği maluliyet oranına itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. İtiraz üzerine dosya Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na gönderilir. Mahkeme aşamasında ise Adli Tıp Kurumu ya da ihtisas sahibi üniversite hastaneleri bilirkişi olarak inceleme yapabilir. Uygulamada SGK oranı ile mahkeme aşamasında tespit edilen oran zaman zaman birbirinden farklılık göstermektedir.
İş kazası bildirilmemişse tazminat hakkım düşer mi?
Hayır, iş kazasının işveren tarafından SGK’ya bildirilmemiş olması tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz. Aksine, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren ayrıca idari para cezasıyla karşılaşır. Kaza ile sürekli iş göremezlik arasındaki nedensellik bağını tutanaklar, tanıklar ve tıbbi belgelerle ispat etmeniz yeterlidir. Adalet Bakanlığı‘nın e-devlet hizmetleri aracılığıyla da süreç takip edilebilir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı davası ne kadar sürer?
Davanın süresi büyük ölçüde aktüer bilirkişi raporuna ve tarafların itirazlarına bağlıdır. Ortalama olarak ilk derece mahkemesinde 18 ay ile 3 yıl arasında sürmektedir. Sonradan istinaf ve temyiz aşamaları eklenirse toplam süre 5 yılı bulabilmektedir. Bu nedenle kaza sonrasında olabildiğince erken hukuki yardım almanız süreci hızlandıracak ve hak kayıplarının önüne geçecektir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı konusunda haklarınızı öğrenmek ve dava sürecinizi yönetmek için bizimle iletişime geçin.