Uzlaşma Kurumu 2026: CMK 253 Kapsamında Uzlaştırma Süreci, Suçlar ve Avantajlar

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu |
Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Uzlaşma (Uzlaştırma) Nedir? — CMK 253 Kapsamlı Tanım

Ceza muhakemesinde uzlaşma, suç nedeniyle zarara uğrayan mağdur ile suçu işlediği iddia edilen şüpheli ya da sanığın, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla bir araya gelerek uyuşmazlığı barış içinde çözdüğü bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu süreç, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 253. maddesi ve devamı maddelerle düzenlenmektedir.

Büromuzda sıkça karşılaştığımız bir durum şudur: Müvekkillerimiz, uzlaşma teklifini geldikten sonra ne yapacaklarını bilmemekte; teklife itiraz edip etmeyecekleri konusunda tereddüt yaşamaktadır. Oysa uzlaşma, doğru kullanıldığında hem mağdur hem de şüpheli açısından son derece avantajlı sonuçlar doğurabilmektedir.

Uzlaştırma kurumu, 6763 sayılı Kanun ve en son 7188 sayılı Kanun (17.10.2019) ile kapsamlı biçimde genişletilmiştir. 2026 itibarıyla uzlaşma kapsamındaki suç sayısı önemli ölçüde artmıştır. Türk ceza sisteminde uzlaştırma, devletin kovuşturma tekelinden kısmen vazgeçerek tarafların kendi aralarında çözüm bulmalarına olanak tanıyan çağdaş bir mekanizmadır. Güncel mevzuat için mevzuat.gov.tr üzerinden CMK’nın tam metnine ulaşabilirsiniz.

2026 İtibarıyla Uzlaşma Kapsamındaki Suçlar (CMK 253/1)

Kanunda açıkça sayılan uzlaşma kapsamındaki başlıca suçlar şunlardır:

• Kasten yaralama (TCK md. 86/1-2, 88) — basit ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış bazı haller
• Taksirle yaralama (TCK md. 89)
• Tehdit (TCK md. 106/1 — birinci fıkra kapsamında)
• Konut dokunulmazlığını ihlal (TCK md. 116)
• İş ve çalışma hürriyetini ihlal (TCK md. 117/1)
• Hakaret (TCK md. 125-131)
• Basit hırsızlık (TCK md. 141)
• Güveni kötüye kullanma (TCK md. 155)
• Dolandırıcılık (TCK md. 157)
• Mala zarar verme (TCK md. 151)
• Suç eşyası satın alma veya kabul etme (TCK md. 165)

Bunların yanı sıra özel kanunlarda uzlaşmaya tabi olduğu belirtilen suçlar da bu kurumdan yararlanabilir. Yargıtay, kapsam değerlendirmesinde katı yorum ilkesini benimsemektedir; bu nedenle hangi suçun uzlaşma kapsamında olup olmadığı konusunda ağır ceza mahkemesinin görev sınırlarını da gözetmek gerekir.

Uzlaşma Kapsamı Dışındaki Suçlar — CMK 253/3

Her suç uzlaşmadan faydalanamaz. Kanun koyucu, toplumsal düzen ve kamu güvenliği açısından kritik olan bazı suç tiplerini kapsam dışında bırakmıştır:

• Cinsel saldırı ve cinsel istismar suçları
• Işrarlı takip (stalking) suçu
• Kamuya veya devlet kurumlarına karşı işlenen suçlar
• Alenen işlenen suçlar

Kritik birleşme kuralı: CMK 253/3 uyarınca, uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaştırma hükümleri uygulanamaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2024/3980 E., 2025/3128 K. sayılı kararında bu kuralı bir kez daha teyit ederek; uzlaştırmaya işaret eden değerlendirmelerde suçların birleşme niteliğinin dikkatli incelenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Uzlaşma Teklifi Kimden Gelir ve Ne Zaman Yapılır?

Uzlaşma teklifi iki ayrı aşamada gündeme gelebilir:

1. Soruşturma aşamasında: Cumhuriyet savcısı, uzlaşma kapsamındaki bir suçta re’sen uzlaştırma işlemi başlatmak zorundadır. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) verilir; kamu davası hiç açılmaz.
2. Kovuşturma aşamasında: Mahkeme, dava açıldıktan sonra da uzlaştırma usulünü uygulayabilir (CMK md. 254). Uzlaşma halinde düşme kararı verilir.

Uzlaşma Süreci Nasıl İşler? — 2026 Adım Adım Rehberi

Uygulamada görüyoruz ki pek çok kişi uzlaşma teklifini aldığında süreci yanlış yönetmekte ya da fırsatı kaçırmaktadır. İşte sürecin adımları:

1. Uzlaştırmacı atanması: Savcılık veya mahkeme, Adalet Bakanlığı uzlaştırmacı siciline kayıtlı bir uzlaştırmacı görevlendirir.
2. Tebligat ve kabul süresi: Uzlaştırmacı, taraflara yazılı teklif iletir. Tarafların 3 gün içinde kabul ya da ret bildirmesi gerekir; sessiz kalınması ret sayılır.
3. Müzakere toplantısı: Her iki taraf, uzlaştırmacı gözetiminde bir araya gelir ya da ayrı ayrı görüşme yapılır. Taraflar avukatlarıyla birlikte katılabilir.
4. Uzlaşma belgesi: Anlaşma sağlanırsa koşullar (tazminat, özür, edim vb.) tutanağa geçirilir ve mahkemece onaylanır.
5. Sonuç kararı: Soruşturma aşamasında KYOK, kovuşturma aşamasında düşme kararı verilir.

Uzlaşma Süreci Kaç Gün Sürer?

Uzlaştırma süreci, uzlaştırmacının atanmasından itibaren 30 gün içinde tamamlanmak zorundadır. Savcı veya mahkeme gerekçeli kararla bu süreyi en fazla 20 gün daha uzatabilir (CMK 253/14). Bu süre içinde sonuç alınamazsa uzlaştırma son bulur ve normal yargılama devam eder.

Uzlaşmanın Taraflara Sağladığı Avantajlar — Karşılaştırmalı Tablo

Uygulamada karşılaştığımız bir örnekte, hakaret ve basit kasten yaralama iddiasıyla soruşturulan müvekkil, uzlaşma sürecini avukat eşliğinde yönetmiş; mağdura makul miktarda tazminat ödeyerek adli sicilinin temiz kalmasını sağlamıştır. Bu tür sonuçlar, beraat kararı kadar tatmin edici bir çözüm sunabilmektedir.

Uzlaşmada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

Uzlaştırma avantajlı görünse de bazı kritik noktalara dikkat edilmesi gerekir:

• Edim yerine getirilmezse: Taraflar edimi yerine getirmeyi taahhüt eder; sonradan yerine getirilmezse dava yeniden açılabilir (CMK 253/19).
• İkinci kez uzlaştırmaya gidilemez: CMK 253/18 uyarınca uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde aynı suç için tekrar uzlaştırma yoluna başvurulamaz.
• Baskıyla yapılan uzlaşma geçersizdir: Özgür iradeyle yapılmayan uzlaşma geçersizdir; bu durumda tutukluluk dahil olağan yargılama sürecine geri dönülür.
• Uzlaşma belgesi iyi müzakere edilmelidir: Tazminat miktarı ve ödeme koşulları avukat gözetiminde belirlenmeli, belirsizlik bırakılmamalıdır.
• Gizlilik kuralı: Uzlaştırma müzakereleri gizlidir; tarafların müzakere sırasında yaptığı açıklamalar uzlaşma sağlanamaması hâlinde delil olarak kullanılamaz (CMK 253/20).

İstanbul’da Uzlaştırma Uygulaması — Pratik Gözlemler

İstanbul’da, özellikle Kadıköy, Bakırköy ve Beşiktaş adliyeleri bünyesindeki uzlaştırma büroları yoğun biçimde görev yapmaktadır. İstanbul gibi büyük şehirlerde dava yükünün yüksekliği nedeniyle savcılar, uzlaşma kapsamındaki suçlarda uzlaştırmayı ısrarla tercih etmektedir.

Büromuzda takip ettiğimiz İstanbul dosyalarında uzlaştırma oranlarının son iki yılda belirgin biçimde arttığını gözlemledik. Bu eğilim, hem mağdur hem sanık açısından avukat desteğini daha da kritik hâle getirmektedir. Uzlaştırma sürecinin nasıl yönetilmesi gerektiğine ilişkin ayrıntılı bilgi için Adalet Bakanlığı‘nın uzlaştırma kaynakları incelenebilir. Yargıtay içtihatlarına ulaşmak için ise Yargıtay resmi sitesi‘ni ziyaret edebilirsiniz.

İstanbul ceza avukatı arayışında olanlar için şunu vurgulamak gerekir: Uzlaştırma sürecinin başından itibaren doğru yönetilmesi, sonucun büyük ölçüde belirleyicisidir. Yanlış yürütülen uzlaştırma süreçlerinin iptalle ya da hak kaybıyla sonuçlandığı birçok Yargıtay kararı mevcuttur.

Sık Sorulan Sorular (SSS) — Uzlaşma Kurumu 2026

Uzlaşma teklifi reddedilirse ne olur?

Uzlaşma teklifinin reddedilmesi hâlinde uzlaştırma süreci sona erer ve dosya normal yargılama sürecine döner. Ret, şüpheli ya da mağdur açısından herhangi bir ek yaptırıma yol açmaz; ancak soruşturma veya kovuşturma olağan seyrinde devam eder. Mağdur cephesinde teklifin reddedilmesi, tazminat miktarının yetersizliği nedeniyle haklı olabilir; bu nedenle reddetmeden önce bir avukattan danışmanlık almak büyük önem taşır. Ret kararı verildikten sonra aynı suç için bir daha uzlaştırma yoluna başvurulamamaktadır.

Uzlaşmada şikayetten vazgeçmek zorunlu mudur?

Uzlaşma, şikayetten vazgeçmeyi kapsamakla birlikte bunun ötesinde hukuki sonuçlar doğurur. Uzlaşma belirli edimlerin (tazminat, özür, edim vb.) yerine getirilmesine bağlı koşullu bir çözümdür. Bu, şikayetin geri alınmasından farklı bir mekanizmadır; çünkü edimin yerine getirilmemesi hâlinde dava yeniden gündeme gelebilmektedir. Uzlaşma, taraflar arasında kapsamlı ve bağlayıcı bir çerçevede müzakere edilmelidir.

Uzlaşma gizli midir?

Evet. CMK 253/20 uyarınca uzlaştırma müzakereleri gizlidir. Tarafların bu süreçte yaptığı açıklamalar, uzlaşma sağlanamaması hâlinde delil olarak kullanılamaz. Uzlaştırmacı da bu gizliliği korumakla yükümlüdür. Bu kural, tarafların karşılıklı güven ortamında özgürce müzakere edebilmesi için tasarlanmıştır. Uzlaştırma toplantısında yapılan itiraflar, sonraki aşamalarda aleyhte delil olarak gösterilemez.

Uzlaşma masrafları kime aittir?

Uzlaştırmacı ücreti ve diğer giderler Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır; taraflardan ayrıca ücret talep edilmez (CMK 253/21). Ancak tarafların kendi avukat giderleri kendilerine aittir. Uzlaşma başarısızlıkla sonuçlanırsa da uzlaştırma giderleri devlet tarafından karşılanmaya devam eder. Bu düzenleme, ekonomik yetersizlik gerekçesiyle uzlaştırmadan kaçınılmasını önlemeye yönelik önemli bir güvencedir.

Uzlaşmayı avukat olmadan yürütmek mümkün müdür?

Hukuki bir zorunluluk olmamakla birlikte, uzlaşma sürecini avukatsız yürütmek ciddi riskler barındırmaktadır. Uzlaşma bedelinin düşük tutulması, ödeme koşullarının muğlak bırakılması veya uzlaşma belgesinin sonradan ifa edilememesi gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Özellikle İstanbul’da uzlaştırma konusunda deneyimli bir İstanbul ceza avukatı ile çalışmak, sürecin sağlıklı yönetilmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Türkiye Barolar Birliği bünyesinden baro levhasına kayıtlı avukatlara ulaşabilirsiniz.