Yoksulluk Nafakası 2026: Şartları, Miktarı, Kesilmesi ve Yargıtay Kararları

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Yoksulluk Nafakası Nedir? (TMK Madde 175)

Yoksulluk nafakası, boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte yoksulluğa düşeceği anlaşılan eşin, diğer eşten maddi güçleri oranında talep edebileceği, Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesi’nde düzenlenen bir nafaka türüdür. Tedbir veya iştirak nafakasından farklı olarak yoksulluk nafakası yalnızca eşler arasında söz konusudur; çocuk için bu nafaka talep edilemez.

Büromuzda sıkça karşılaştığımız bir durumdur: Uzun yıllar evli kalan, iş hayatından kopuk olan ya da düşük gelirli bir eş, boşanma sonrasında ciddi ekonomik güçlükle yüz yüze gelmektedir. Yoksulluk nafakası tam da bu noktada devreye girer ve boşanmanın ekonomik yükünü dengelemek amacıyla hukuki bir güvence oluşturur.

Yoksulluk Nafakası Şartları Nelerdir?

Mahkemenin yoksulluk nafakasına hükmedebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1. Boşanma kararının varlığı: Nafaka ancak boşanmayla birlikte ya da boşanma kararının kesinleşmesi sonrasında talep edilebilir.
2. Yoksulluğa düşme: Nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşeceğinin kanıtlanması gerekir. Yargıtay, “yoksulluk” kavramını dar yorumlamakta; kişinin yalnızca kendi çalışması ya da sahip olduğu varlıklarla asgari yaşam standardını sürdüremeyecek duruma gelmesini kriter olarak kabul etmektedir.
3. Kusur dengesi: Nafaka talep eden eşin, boşanmada diğer eşe göre daha az kusurlu olması ya da hiç kusuru bulunmaması gerekir. Eşit kusur halinde yoksulluk nafakasına hükmedilip hükmedilmeyeceği Yargıtay’ın tartışmalı içtihadına konu olmuştur; son yıllarda eşit kusurlu eş aleyhine dahi nafaka takdir edilen kararlar mevcuttur (Yargıtay 2. HD, 2023/4102 E., 2024/1876 K.).
4. Talep bulunması: Mahkeme resen nafakaya hükmedemez; nafaka talep edilmesi zorunludur. Anlaşmalı boşanmalarda ise taraflar bu talepten açıkça feragat edebilir.
5. Ödeme gücü: Nafaka yükümlüsünün mali durumunun nafaka ödemeye elverişli olması aranır. Yükümlünün kendi geçimini sağlayamadığı hallerde nafakaya hükmedilmez.

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Talep Edilir?

Nafaka talebi en geç boşanma davasıyla birlikte ya da boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde açılacak ayrı bir nafaka davasıyla ileri sürülebilir. Bu süre hak düşürücü nitelikte değildir; ancak gecikmeler ispat güçlüğü yaratabilir.

Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

Mahkeme, nafaka miktarını belirlerken aşağıdaki faktörleri değerlendirir:

• Nafaka alacaklısının ihtiyaçları (kira, gıda, sağlık, eğitim giderleri)
• Nafaka yükümlüsünün ekonomik ve sosyal durumu, geliri, malvarlığı
• Tarafların evlilik süresince sürdürdüğü yaşam standardı
• Alacaklı eşin yaşı ve çalışma kapasitesi
• Çocukların velayeti ve bakım yükümlülükleri

2026 itibarıyla Yargıtay, nafaka miktarının belirlenmesinde asgari ücret esas alınarak alt sınırın korunmasını; artırım davalarında ise ÜFE/TÜFE oranlarının birlikte dikkate alınmasını emsal kararlarla pekiştirmiştir (Yargıtay 3. HD, 2024/7821 E., 2025/4453 K.).

Yoksulluk Nafakasında Süre Var Mı?

Yoksulluk nafakası kural olarak süresizdir. Mahkeme belirli bir süreyle sınırlandırabilir; ancak bu istisnai bir uygulamadır ve ancak alacaklı eşin kısa sürede çalışma hayatına katılabileceği durumlarda gündeme gelir. Uygulamada süresiz nafaka çok daha yaygındır.

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Kaldırılır?

TMK Madde 176/3 uyarınca yoksulluk nafakası şu hallerde mahkeme kararıyla kaldırılır:

• Yeniden evlenme: Alacaklı eşin yeniden resmi evlilik yapması halinde nafaka kendiliğinden sona erer.
• Fiili birliktelik: Yargıtay’ın köklü içtihadına göre, resmi evlilik olmaksızın başka bir kişiyle sürekli ve ortak hayat yaşayan alacaklı eş, nafaka hakkını kaybeder (Yargıtay HGK, 2019/107 E., 2022/318 K.).
• İhtiyacın ortadan kalkması: Alacaklı eşin asgari ücretin üzerinde gelir elde etmesi, miras yoluyla önemli bir servete kavuşması gibi hallerde yükümlü eş nafakanın kaldırılması ya da indirilmesi için dava açabilir.
• Yükümlünün ödeme gücünü yitirmesi: Yükümlü eşin ekonomik durumunun ciddi biçimde bozulması da nafaka indirim ya da kaldırma davasına zemin hazırlar.

Asgari Ücret Alan Eş Nafaka Alabilir Mi?

Bu soru büromuzda en çok sorulan konular arasındadır. Yargıtay, alacaklı eşin asgari ücret düzeyinde gelir elde etmesini tek başına nafakayı kaldırmaz; yaşam koşulları, çocuk bakım yükü ve bölgesel fiyat seviyeleri bir bütün olarak değerlendirilir. İstanbul gibi yüksek yaşam maliyetli şehirlerde bu değerlendirme alacaklı lehine sonuçlanabilmektedir.

Yoksulluk Nafakası Davası Nasıl Açılır?

Yoksulluk nafakası davası, boşanma davası içinde birlikte ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak açılabilir. Davalar Aile Mahkemelerinde görülür. İstanbul’da Kadıköy, Bakırköy ve Şişli Aile Mahkemeleri iş yoğunluğu nedeniyle öne çıkan mercilerdir.

Dava sürecinde kanıtlanması gereken başlıca olgular şunlardır:

1. Boşanma kararının kesinleşmesi
2. Davacının yoksullaşma tehlikesi (gelir durumu, gider belgeleri)
3. Davalının ödeme gücü (SGK kayıtları, mal beyanı, banka dökümü)
4. Kusur durumu (boşanma ilamındaki kusur tespiti esas alınır)

Nafaka miktarının belirlenmesinde sosyal inceleme raporu ve bilirkişi raporu da mahkemece talep edilebilir.

Nafaka Artırım ve İndirim Davası

Boşanma sonrasında tarafların ekonomik koşulları değişebilir. Bu durumda her iki taraf da nafakanın yeniden belirlenmesi için dava açabilir. Nafaka artırım davası 2026 rehberimizde bu konuyu ayrıntılı ele aldık.

Artırım davasında genellikle ÜFE artış oranı, asgari ücret değişimi ve alacaklının artan ihtiyaçları hükme esas alınmaktadır. İndirim davasında ise yükümlünün gelirideki ciddi düşüş ya da alacaklının ekonomik durumunun iyileşmesi savunma olarak öne sürülür.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Yoksulluk nafakasında boşanmada kusur etkili midir?

Evet, yoksulluk nafakasına hükmedilmesi için nafaka talep eden eşin diğer eşe göre daha az kusurlu olması ya da hiç kusurlu olmaması gerekir. Yargıtay’ın yakın tarihli içtihatlarında eşit kusurlu eşin de istisnai hallerde nafaka alabileceği kararlar mevcuttur; ancak genel uygulama nafaka alacaklısının daha az kusurlu olması yönündedir.

Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakasından vazgeçilebilir mi?

Evet. Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflar yoksulluk nafakasından karşılıklı olarak feragat edebilir. Bu feragat geçerlidir ve sonradan nafaka talebinde bulunulmasının önüne geçer. Bu nedenle protokol hazırlanırken hukuki destek almak kritik önem taşır.

Yurt dışında yaşayan eş Türkiye’de nafaka davası açabilir mi?

Evet. Yabancı ülkede ikamet eden Türk vatandaşı, Türkiye’deki yetkili aile mahkemesinde nafaka davası açabilir. Mahkeme yetkisi konusunda ise dava, davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Tebligat süreci ve belge apostili konularında dikkatli olmak gerekir.

Nafaka icraya konulabilir mi? Ödenmezse ne olur?

Kesinleşmiş nafaka ilamı doğrudan icra takibine konulabilir; itiraz hakkı son derece sınırlıdır. Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında icra kanalıyla maaş haczi, banka hesabı haczi uygulanabilir; İcra İflas Kanunu’nun 344. Maddesi uyarınca üç ayı aşan nafaka borçları için ceza yaptırımı da gündeme gelebilir.

İstanbul’da nafaka davası ne kadar sürer?

İstanbul Aile Mahkemelerinde nafaka davaları ortalama 6 ila 18 ay arasında sonuçlanmaktadır. Dava yoğunluğu, tarafların ikametgâhları, delil aşaması ve tarafların itirazlarına bağlı olarak bu süre uzayabilir. Özellikle Bakırköy ve Kadıköy adliyeleri iş yüküyle bilinen mahkemeler arasındadır.

Sonuç

Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında taraflar arasındaki ekonomik dengesizliği gidermek amacıyla tasarlanmış önemli bir koruma mekanizmasıdır. 2026 itibarıyla Yargıtay içtihatları, nafakanın kaldırılması ya da artırılmasında ekonomik koşulların bütüncül değerlendirileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu konuda doğru strateji belirlemek; gerekli delillerin zamanında toplanması ve dava dilekçesinin titizlikle hazırlanması için avukat desteği kritik önem taşır.

Nafaka konusundaki en güncel Yargıtay kararlarına Yargıtay resmi sitesinden, yasal düzenlemelere ise mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca baro üyesi avukatlara ulaşmak için Türkiye Barolar Birliği web sitesini inceleyebilirsiniz.

Çekişmeli boşanma sürecinizde nafaka talebi de dahil tüm haklarınızı anlamak için çekişmeli boşanma rehberimizi incelemenizi tavsiye ederiz.