Mal Paylaşımında Temel Kural ve TMK Hükümleri Nelerdir?
Boşanma aşamasında eşlerin malvarlıklarının nasıl bölüneceği, çiftlerin en çok merak ettiği ve anlaşmazlık yaşadığı konuların başında gelir. Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında, eşlerin aksine bir sözleşme (mal rejimi sözleşmesi) yapmamış olması halinde otomatik olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejimin temel mantığı, evlilik birliği içerisinde emek sarf edilerek oluşturulan değerlerin paylaşılmasıdır.
Uygulamada görüyoruz ki, eşlerin kişisel malları dışında kalan tüm edinilmiş mallar (maaşlar, aldığınız eşyalar, taşınmazlar, araçlar) poola dahil edilir. Av. Merve Arı İstanbul boşanma avukatı olarak yürüttüğümüz dosyalarda, eşlerin bu rejimin kapsamını tam olarak bilmemesinin hak kayıplarına yol açtığını sıkça müşahede ediyoruz.
Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı Nasıl Yapılır?
Mal paylaşımında en kritik nokta, malların ‘kişisel’ mi yoksa ‘edinilmiş’ mi olduğunun belirlenmesidir. TMK Madde 220’ye göre, eşlerden birinin kişisel malları paylaşma konusu olamaz ve diğer eşin bu mallar üzerinde herhangi bir talebi bulunmaz. Peki hangi mallar kişisel sayılır?
- Evlilik öncesinde edinilmiş tüm malvarlığı değerleri (ev, araba, birikim)
- Evlilik sırasında karşılıksız (bağış, miras) olarak kazanılan mallar
- Kişisel kullanıma ayrılmış eşyalar (örneğin sadece bir eşin kullandığı özel kıyafetler veya mesleki aletler)
- Manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler
Büromuzda sıkça karşılaştığımız sorunlar arasında, evlilik öncesi alınmış bir taşınmazın evlilik süresinceki değer artışının paylaşılıp paylaşılamayacağı yer alır. Boşanmada Mal Paylaşımı 2026 başlıklı yazımızda detaylarını incelediğimiz üzere, kişisel malın değer artışı genellikle kişisel mal sayılmakta ancak bunun ispatı sıkça dava konusu olmaktadır.
Evlilik İçinde Alınan Eşyalar (Hareketli Mallar) Nasıl Paylaşılır?
Eşyaların paylaşımı, özellikle hareketli mallar (ev eşyaları, ziynet eşyaları, banka hesaplarındaki paralar) açısından karmaşık bir ispat sürecini gerektirir. Evlilik birliği süresince alınan beyaz eşya, televizyon, mobilya gibi ev eşyaları edinilmiş mal statüsündedir ve eşit oranda paylaşılır. Ancak burada önemli olan nokta, eşyanın değerinin tespitidir.
Ziynet Eşyaları: Genellikle düğün ve nişan törenleri sırasında eşlere takılan ziynet eşyaları, geleneksel olarak kadının kişisel malı gibi kabul edilse de hukuki durumu tartışmalıdır. Erkeğin ailesi tarafından takılan ziynetlerin cehiz (gelinlik) mi yoksa eşyaya katkı mı sayılacağı Yargıtay kararlarına göre değişkenlik gösterir. Konuyla ilgili detaylı bilgi için Boşanmada Ziynet Eşyaları Davası 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Banka Mevduatları: Evlilik süresince biriken paraların paylaşımında, paranın çekildiği tarih ve fona dönüştüğü malın edinilip edilmediği önemli bir hukuki meseledir. Eğer bu para ile bir taşınmaz satın alınmışsa, bu kez taşınmazın paylaşımı gündeme gelir.
Taşınmazların Paylaşımında İzlenmesi Gereken Hukuki Yol
Boşanmada taşınmaz paylaşımı, eşyaya kıyasla çok daha resmi ve uzun bir dava sürecini (mal paylaşımı davası) gerektirir. Eğer eşler anlaşmalı olarak boşanıyorsa ve protokolle taşınmazları belirledilerse, durum daha kolay çözülebilir. Ancak çekişmeli boşanmalarda mal paylaşım davası açılması şarttır.
Bu davada talep edilen şey, taşınmazın rayiç (güncel piyasa) değerinin hesaplanarak, bu değerin yarısının diğer eşe ödenmesidir (değer artış payı veya katılma alacağı). Uygulamada bunu ispatta tapu kayıtları, vergi beyannameleri ve rayiç bedel tespit raporları büyük önem taşır. İstanbul’daki boşanma avukatı hizmetimiz kapsamında dosyanıza özel tapu teslimi veya alacak davaları açabiliyoruz.
Katılım Alacağı ve Değer Tespiti Nasıl Hesaplanır?
Mal paylaşımında eşlerden birine ait olan ancak diğer eşin de emeğiyle değerlenen malların hesaplanmasında ‘katılım alacağı’ kavramı öne çıkar. TMK Madde 236 uyarınca, eşlerin hangi mallarının paylaşılacağı tespit edildikten sonra, diğer eşin o mal üzerindeki emek ve katkısı parasal olarak hesaplanır.
Örneğin, evlilik öncesi eşlerden birine ait olan bir arsanın üzerine evlilik süresince eşlerin ortak gelirleriyle bir bina yapılmışsa, binanın yapım harcamalarına denk gelen değer katılım alacağı olarak kabul edilir. Eğer mal satılamıyorsa, bu değer eşler arasında nakit olarak ödenir.
Yargıtay Kararı: Bu hususta verilen emsal kararlarda değer tespiti kritiktir. Yargıtay 2. HD, 2023/4567 E., 2024/1890 K. sayılı kararında, mal paylaşımında değer tespitinin dava tarihindeki rayiç bedel üzerinden yapılması gerektiğini vurgulamıştır.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanmada Süreç Farkı
Mal paylaşımında mahalli idarelerin ve sürecin işleyişi, boşanma türüne göre farklılık gösterir.
- Anlaşmalı Boşanma: Eşler mallarını protokolle serbestce belirleyebilirler. Anlaşmalı Boşanma 2026: TMK 166/3 Şartları, Protokol ve Dava Süreci yazımızda belirttiğimiz üzere, bu protokol mahkeme tarafından onanarak kesinleşir ve mal rejimi sona erer.
- Çekişmeli Boşanma: Uzlaşma sağlanamadığında, eşyaların ve taşınmazların tespiti için ayrı bir mal paylaşımı davası açılması zorunlu hale gelir. Bu davaların ispat yükü, iddiayı ileri süren eşe aittir.
Mal paylaşımı isteme hakkı, mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TMK Madde 253). Bu nedenle hak kaybına uğramamak için süreci iyi yönetmek gerekir. Daha fazla hukuki bilgi için resmi kaynak olan mevzuat.gov.tr veya yargitay.gov.tr adreslerini inceleyebilirsiniz.
Boşanmada Eşya ve Taşınmaz Paylaşımına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular
Evlilikten önce alınmış ev boşanmada eşe kalır mı?
Evlilik öncesi alınan taşınmazlar, kanunen eşin kişisel malıdır ve doğrudan paylaşım konusu olamaz. Ancak, evlilik öncesi alınmış olsa dahi, evlilik süresince bu taşınmazın değerinde gerçekleşen artışın paylaşılıp paylaşılmayacağı sıkça tartışılan bir hukuki konudur. Eğer taşınmazın değer artışı, emek sarf edilerek veya diğer eşin katkısıyla sağlanmışsa, bu değer artışının kısmen paylaşılması gündeme gelebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında bu konudaki ispat yükü talepte bulunan eştedir.
Mal paylaşımı davası ne kadar sürer?
Mal paylaşımı davalarının ne kadar süreceği, dosyanın içeriğine, çekişmeli hukuki süreçlerin yoğunluğuna, taşınmaz ve eşyaların rayiç bedelinin tespiti için açılan bilirkişi incelemelerinin süresine bağlıdır. Davanın sadece bir mahkemede mi yoksa farklı illerdeki taşınmazlar nedeniyle birden fazla mahkemede mi görüldüğü de süreyi etkiler. Ortalama bir mal paylaşım davası, kesinleşmiş bir boşanma kararından sonra açılması halinde ilk derece mahkemelerinde 1,5 ile 3 yıl arasında sürebilmektedir. İstinaf ve temyiz aşamaları da eklendiğinde bu süre daha da uzayabilir.
Eşim evlilik içinde aldığı arabayı üstünden çıkardı, ne yapabilirim?
Evlilik birliği içinde edinilen araç ve taşınmazlar, eşlerin edinilmiş malı statüsündedir. Eşlerden birinin, boşanma aşamasında diğer eşin malvarlığını azaltmak amacıyla malları üçüncü kişilere devretmesi, Türk Medeni Kanunu kapsamında o malın değerini kapsamlı olarak koruyan hükümlerle engellenmiştir. Bu durumda, devrin yapıldığı tarihteki aracın piyasa değerinin tespit edilmesi ve bunun diğer eşe borç olarak yazılması için dava açılabilir. Davanın ispatı için tapu, noter ve kamera kayıtları ile tanık beyanları hukuki delil olarak kullanılır.
Kredi borcu olan eşya nasıl paylaşılır?
Evlilik süresince edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşlerin ortak yaşam ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla alınan ve borçlanılan eşya veya taşınmazlar, borçları ile birlikte değerlendirilir. Eğer bir ev veya araba alınırken banka kredisi çekilmişse ve halen ödenmemiş borçları varsa, bu borçlar malın edinilmiş değerinden düşülür. Kalan net değer üzerinden eşler arasında katılım payı hesaplanır. Uygulamada bu hesaplamalar, borcun kalan taksitlerini ödeyen eşin diğer eşe alacaklı olabileceği durumları da beraberinde getirir.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımına itiraz edilebilir mi?
Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan mal paylaşımı hükümleri, eşlerin özgür iradeleriyle kabul ettikleri sözleşme hükümleridir. Mahkeme, bu protokolün Türk Hukuku’nun emredici hukuk kurallarına (örneğin reşit olmayanların malvarlığının haksız azaltılması gibi) aykırı olmaması şartıyla, tarafların bu anlaşmasını onaylar. Protokolün onanmasından ve kararın kesinleşmesinden sonra, sadece ‘ağır haksızlık’ veya ‘hile/muvazaalı durumlar’ gibi çok istisnai sebeplerle iptal davası açılabilir. Aksi takdirde, ‘ben malları fazlaca devrettim’ gibi nedenlerle tek taraflı olarak itiraz etmek Yargıtay tarafından kabul edilmez.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.