SGK Primi Eksik Yatırılan İşçi Ne Yapmalı? 2026

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

SGK primi eksik yatırılan işçi ne yapmalı sorusu, iş hukukunda en kritik uyuşmazlıklardan biridir. Sorun yalnızca bordroda görünen rakamdan ibaret değildir. Primlerin eksik bildirilmesi; emeklilik hesabını, iş göremezlik ödeneğini, kıdem bağlantılı alacakların hesabını ve işçinin gelecekteki sosyal güvenlik haklarını doğrudan etkiler. Özellikle maaşın bir kısmının bankadan, kalan kısmının elden ödendiği çalışma düzenlerinde işçi çoğu zaman gerçeği yıllar sonra fark eder.

Problem burada başlar: işçi o an düzenli maaş aldığını düşünse de SGK kayıtlarında daha düşük ücret göründüğü için emeklilik gününde, rapor ödeneğinde veya tazminat davasında ciddi kayıpla karşılaşabilir. Agitation kısmı ise şudur: birçok çalışan sırf işini kaybetme korkusuyla ses çıkarmaz; ancak yıllar sonra delil toplamak zorlaşır, tanıklar dağılır ve bazı taleplerde ispat yükü ağırlaşır. Çözüm ise aceleyle istifa etmek değil, hukuki zemini doğru kurmaktır.

Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda, işçi gerçek ücretinin yüksek olduğunu bilse de bordro, banka kaydı ve SGK bildirimi birbiriyle uyumsuz çıkar. Uygulamada görüyoruz ki doğru zamanlama ile yapılan ihtar, fesih ve dava planlaması; eksik prim bildirimi nedeniyle doğan hak kayıplarını önemli ölçüde azaltır. Bu nedenle konu hem sosyal güvenlik hukuku hem de iş hukuku bakımından birlikte değerlendirilmelidir.

SGK primi eksik yatırılması ne anlama gelir?

Cevap: SGK primi eksik yatırılması, işçinin gerçek ücreti veya gerçek çalışma süresi yerine daha düşük kazanç ya da eksik gün üzerinden kuruma bildirim yapılması anlamına gelir. Bu durum 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86 bakımından kayıt ve bildirim yükümlülüğünü, 4857 sayılı İş Kanunu m.32 bakımından da ücret ilişkisinin şeffaflığını doğrudan etkiler.

Eksik bildirim farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En yaygın örnek, işçinin aylık ücretinin bir kısmının resmi kayıtlara, bir kısmının elden yansıtılmasıdır. Bir başka örnek ise tam zamanlı çalışan işçinin daha az gün sayısıyla SGK’ya bildirilmesidir. Fazla mesai, prim, satış primi veya düzenli ek ödemenin prime esas kazanca dahil edilmemesi de ayrı bir uyuşmazlık alanı oluşturur.

Burada temel mesele, işçinin yalnızca bugün aldığı net ücret değil; yarın doğacak sosyal güvenlik ve tazminat haklarıdır. Prime esas kazancın düşük bildirilmesi, iş kazası veya hastalık halinde alınacak ödeneği etkileyebilir. Emeklilik sürecinde bağlanacak aylık da bu kayıtlarla ilişkilidir. Bu yüzden konu basit muhasebe hatası gibi görülmemelidir.

SGK primi eksik yatırılan işçi haklı fesih yapabilir mi?

Cevap: Evet, koşulları varsa işçi haklı fesih yapabilir. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e uyarınca ücretin kanun veya sözleşme hükümlerine uygun olarak hesaplanmaması ya da ödenmemesi işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı tanır. Yargıtay uygulamasında, gerçek ücretin düşük gösterilmesi ve buna bağlı eksik sigorta primi bildirimi de bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.

Yargıtay 9. HD, 2009/24286 E., 2010/74 K. sayılı kararında; sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması veya düşük ücretten yatırılması hallerinde işçinin haklı fesih imkanının bulunduğunu kabul etmiştir. Benzer şekilde Yargıtay 9. HD, 2015/27995 E., 2019/48 K. sayılı kararında, fazla mesai yönünden eksik sigorta primi ödenmesine bağlı haklı fesih değerlendirmesi yapmıştır. Yargıtay 9. HD, 2018/1780 E., 2018/4730 K. sayılı karar da bu yaklaşımı destekleyen kararlardandır.

Ancak her eksik bildirim otomatik olarak güvenli fesih sonucu doğurmaz. İşçinin fesih öncesinde neyi öğrendiği, ne kadar süredir bu uygulamanın sürdüğü, delillerin kuvveti ve fesih bildiriminin içeriği önem taşır. Uygulamada görüyoruz ki yalnızca “sigortam eksik yatıyor” denilerek verilen gelişigüzel istifa dilekçeleri sonradan işçi aleyhine kullanılabilmektedir.

İşçi kıdem tazminatı ve diğer alacaklarını isteyebilir mi?

Cevap: Evet, haklı fesih şartları oluşmuşsa işçi kıdem tazminatını talep edebilir. Ancak haklı nedenle işi bırakan işçi kural olarak ihbar tazminatı isteyemez; buna karşılık ödenmemiş ücret, fazla mesai, yıllık izin, UBGT ve diğer işçilik alacakları ayrıca talep edilebilir.

Eksik SGK primi çoğu zaman başka ihlallerle birlikte görülür. Örneğin gerçek ücret düşük gösterilirken fazla çalışma da kayda yansıtılmaz. İşçi, bordro gerçeği yansıtmıyorsa buna itiraz edebilir ve banka kayıtları, yazışmalar, şirket içi mesajlar, teklif mektupları, maaş pazarlığına dair belgeler veya tanık beyanlarıyla gerçek ücretini ispatlamaya çalışabilir.

İşçinin haklı feshi sonrası kıdem tazminatı hesabında da gerçek ücret önemlidir. Çünkü kıdem tazminatı yalnızca SGK’ya bildirilen düşük tutar üzerinden değil, ispatlanabilen gerçek brüt ücret üzerinden değerlendirilir. Büromuzda sıkça karşılaştığımız uyuşmazlıklarda, işveren kayıtları ile fiili çalışma koşulları arasında ciddi fark bulunmaktadır. Bu nedenle fesih öncesi delil stratejisi davanın kaderini belirler.

Eksik prim nasıl ispat edilir?

Cevap: Eksik primin ispatı çoğu dosyada belge ve tanık kombinasyonuyla yapılır. Tek başına sözlü iddia çoğu zaman yeterli olmaz; bu nedenle mümkün olduğunca yazılı veri toplanmalıdır.

İspatta kullanılabilecek başlıca unsurlar şunlardır:

• Banka hesap hareketleri ve maaş ödemeleri
• Bordrolar, ücret pusulaları ve işe giriş belgeleri
• WhatsApp, e-posta ve şirket içi yazışmalar
• Çalışma arkadaşlarının tanıklığı
• Görev, pozisyon ve piyasa ücret seviyesini gösteren kayıtlar
• Fazla mesai çizelgeleri, vardiya listeleri ve puantajlar

5510 sayılı Kanun m.86, sigortalı hizmetin ve bildirimlerin önemini açıkça ortaya koyar. Ayrıca işverenin ücret ve çalışma kayıtlarını doğru tutma yükümlülüğü vardır. Uygulamada görüyoruz ki bazı işverenler bordroya asgari ücreti yazıp farkı elden ödemekte, sonra da uyuşmazlık çıktığında bu kısmı inkar etmektedir. İşte bu nedenle belge toplama işçinin en güçlü koruma aracıdır.

İstanbul avukat desteği alınan dosyalarda çoğu kez ilk adım, mevcut kayıtların hızlı şekilde sınıflandırılmasıdır. Zira iş ilişkisi devam ederken ulaşılabilen veriler, ayrılıktan sonra kaybolabilir veya erişilemez hale gelebilir.

Hizmet tespiti ve prim farkı için hangi dava yolları vardır?

Cevap: Dava yolu, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Çalışmanın hiç bildirilmemesi, eksik gün bildirilmesi veya prime esas kazancın eksik gösterilmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden her somut olayda doğru dava türünün seçilmesi gerekir.

Hiç bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışmalar bakımından hizmet tespiti davası gündeme gelebilir. Prime esas kazancın düşük gösterilmesi halinde ise işçilik alacakları davası ile birlikte gerçek ücretin tespiti önem kazanır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 kapsamında bazı işçi-işveren uyuşmazlıklarında dava öncesi zorunlu arabuluculuk söz konusu olabilir; ancak sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan her talep aynı usule tabi değildir. Bu nedenle dava açmadan önce talebin doğru sınıflandırılması gerekir.

Yargıtay kararları da ücretin düşük gösterilmesi ile salt bordro uyuşmazlığını değil, işçinin sosyal güvenlik hakkına müdahaleyi dikkate almaktadır. Özellikle işçi, gerçek ücretini ve fiili çalışmasını güçlü delillerle ortaya koyabiliyorsa, yalnızca işçilik alacakları bakımından değil SGK boyutu bakımından da önemli sonuçlar elde edebilir.

İşçi fesih öncesinde hangi adımları atmalıdır?

Cevap: En doğru yaklaşım, delil toplamadan ani istifa etmemektir. Önce mevcut durum tespit edilmeli, ardından gerekiyorsa noter ihtarı, arabuluculuk başvurusu ve haklı fesih bildirimi planlı şekilde yürütülmelidir.

1. SGK hizmet dökümü ile bordroları karşılaştırın.
2. Banka kayıtları, yazışmalar ve ücret belgelerini saklayın.
3. Gerçek ücretinizi destekleyen tanıkları belirleyin.
4. Fesih metnini profesyonel destek almadan hazırlamayın.
5. Arabuluculuk ve dava sürecinde süreleri kaçırmayın.

İşçinin kendi el yazısıyla yazdığı düşünülmeden hazırlanmış bir “kişisel nedenlerle ayrılıyorum” dilekçesi, sonradan haklı fesih iddiasını zayıflatabilir. Bu yüzden özellikle İstanbul iş hukuku avukatı desteğiyle hazırlanan fesih bildirimi, uyuşmazlığın başında ciddi fark yaratır. Büromuzda sıkça karşılaştığımız örneklerde, doğru ifade kullanılmadığı için haklı sebep var olduğu halde dosya gereksiz ispat yüküyle zorlaşmaktadır.

İstanbul’da işçi açısından süreç nasıl ilerler?

Cevap: İstanbul’da süreç, delil yoğunluğu ve iş mahkemelerinin iş yükü nedeniyle teknik yönetilmesi gereken bir süreçtir. İşçinin hem SGK kayıt boyutunu hem de kıdem tazminatı ve ücret alacaklarını birlikte düşünmesi gerekir.

İstanbul avukat arayışında olan çalışanlar çoğu zaman önce sadece maaş farkına odaklanır. Oysa eksik prim bildiriminin etkisi daha geniştir: kıdem tazminatı hesabı, ihbar değerlendirmesi, yıllık izin ücreti, fazla çalışma hesabı ve hatta ileride doğacak emeklilik hakları bu kayıtlarla bağlantılıdır. Uygulamada görüyoruz ki iş ilişkisinin sona erdiği gün atılan yanlış adım, aylar sürecek davayı gereksiz biçimde karmaşık hale getirebilir.

Bu nedenle İstanbul iş hukuku avukatı ile çalışırken yalnızca dava dilekçesi değil, fesih tarihi, arabuluculuk başvurusu, tanık seçimi, bordro analizi ve SGK dökümünün birlikte ele alınması önemlidir. Çözüm, sadece dava açmak değil; doğru hukuki zemini en başta kurmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK primim asgari ücretten yatıyorsa kıdem tazminatı alabilir miyim?

Eğer gerçek ücretiniz daha yüksek olduğu halde SGK’ya düşük bildiriliyorsa ve bu durum delillerle ispatlanabiliyorsa, haklı fesih şartları oluşabilir ve kıdem tazminatı talep edebilirsiniz. Ancak bunun otomatik bir sonuç olmadığını unutmamak gerekir. Fesih bildiriminin doğru hazırlanması, gerçek ücretin tanık ve belgeyle desteklenmesi ve sürecin doğru yönetilmesi çok önemlidir.

Elden ödeme almak işçinin haklarını tamamen ortadan kaldırır mı?

Hayır, ortadan kaldırmaz. Elden ödeme almak ispatı zorlaştırabilir; fakat banka hareketleri, yazışmalar, işyeri kayıtları, benzer pozisyondaki çalışanların ücretleri ve tanık beyanlarıyla gerçek ücret ortaya konulabilir. Uygulamada birçok dosyada işçi, resmi bordrodan daha yüksek ücret aldığını farklı delillerle ispatlayabilmektedir. Önemli olan, bu verilerin dağılmadan toplanmasıdır.

İşten ayrıldıktan sonra da eksik prim için dava açılabilir mi?

Evet, birçok durumda açılabilir; ancak hangi dava türünün uygun olduğu ve sürelerin nasıl işleyeceği somut olaya göre değişir. İşten ayrılmış olmak hak arama yolunu kapatmaz. Buna rağmen gecikmek delil kaybına yol açabilir. Özellikle tanıkların ulaşılabilirliği ve işyeri kayıtlarının temini zaman geçtikçe daha zor hale geldiği için erken hukuki değerlendirme önemlidir.

İşveren sonradan primleri tamamlayarak sorumluluktan kurtulur mu?

Her zaman değil. İşverenin sonradan düzeltme yapması bazı sonuçları etkileyebilir; ancak geçmişteki hak ihlalini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. İşçinin sosyal güvenlik hakkı, geçmiş dönem tazminat hesabı ve fesih anındaki haklı neden değerlendirmesi ayrı ayrı incelenir. Bu nedenle sonradan yapılan ödeme veya bildirim, davayı tamamen bitiren tek başına bir çözüm olarak görülmemelidir.

Eksik SGK primi nedeniyle hemen istifa etmek doğru mu?

Çoğu durumda hayır. Duygusal tepkiyle verilen istifa dilekçesi, haklı fesih iddiasını zayıflatabilir. Önce delillerin toplanması, SGK kaydı ile ücret ilişkisinin karşılaştırılması ve gerekiyorsa profesyonel destekle fesih bildiriminin hazırlanması daha güvenlidir. Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda, haklı olan işçi yalnızca yanlış istifa metni yüzünden gereksiz ispat sorunlarıyla karşılaşmaktadır.