Kısa cevap: Eşinizin şirket payı, evlilik içinde edinilmişse veya şirket payından evlilik süresince gelir sağlanmışsa boşanmada paylaşım konusudur. Eşin ortak olduğu şirketin tasfiyesinde kullanılacak yöntem başına göre değişir: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 30.05.2024 tarihli ve 2023/9450 Esas, 2024/4059 Karar sayılı kararında, evlilik öncesi edinilen şirket hissesinin kişisel mal sayılsa bile, bu şirketten evlilik süresince elde edilen gelirlerin katılma alacağına dahil edileceği kabul edilmiştir. Şirket payı kişisel mal olsa dahi evlilik süresindeki temettü ve değer artışları, aksine bir değerlendirme külfeti karşı tarafa geçer.
Boşanma sürecinde en çok tartışılan malvarlığı kalemlerinden biri eşin şirket payıdır. Eşlerden biri limited veya anonim şirkette ortaksa, bir işletmeyi tek başına veya ailesiyle birlikte yönetiyorsa, “bu şirket benim kişisel malım, paylaşım dışıdır” savunması neredeyse her dosyada ileri sürülür. Karşı taraf ise yıllarca emeğin, ev içi katkının ve ortak hayatın şirketi büyüttüğünü ileri sürer. Bu yazıda şirket payının boşanmada nasıl değerlendirildiğini, hangi hâllerde kişisel mal sayıldığını, katılma alacağının nasıl hesaplandığını ve Yargıtay’ın güncel içtihadını 2026 itibarıyla yürürlükte olan kurallar çerçevesinde inceliyoruz.
Şirket Payı Kişisel Mal mı, Edinilmiş Mal mı?
Türk Medeni Kanunu’nun 2002’de yürürlüğe giren yasal mal rejiminde eşler, edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir (TMK m. 202). Bu rejimde mallar kişisel mal ve edinilmiş mal olarak ikiye ayrılır. Çalışma karşılığı elde edilen gelirler ve emek karşılığı kazanılanlar edinilmiş maldır (TMK m. 219). Şirket payının niteliği üç temel senaryoda değerlendirilir:
- Evlilik içinde kurulan veya edinilen şirket payı: Karine olarak edinilmiş maldır; rejimin tasfiyesinde katılma alacağı konusu olur.
- Evlilik öncesi edinilen pay: Kişisel maldır; ancak şirketin evlilik süresince ürettiği kâr, temettü ve birikimler edinilmiş mal sayılır.
- Miras veya bağışla gelen pay: Karşılıksız kazanma olduğundan kişisel maldır (TMK m. 220); yine de kişisel malla birleşerek doğan değer artışları ayrı değerlendirilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 19.09.2024 tarihli ve 2024/6237 Esas, 2024/6107 Karar sayılı kararında, şirket payının babadan miras kaldığı veya bağışlandığı iddiasının, payın edinilmiş mal karinesini tek başına çürütmediği; kesin delillerle ispat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İspatın yetersiz kaldığı hâllerde payın kişisel mal olduğu iddiası reddedilir (Yargıtay 2. HD, 2021/5380 Esas, 2022/2492 Karar, 16.03.2022).
Şirket Payından Elde Edilen Gelirler: Temettü ve Kâr Payları
Payın kendisi kişisel mal olsa bile, evlilik birliği süresince şirketten elde edilen gelirler edinilmiş mal statüsündedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 22.04.2008 tarihli ve 2007/12851 Esas, 2008/5837 Karar sayılı kararında, şirket kârının fiilen dağıtılmamış olması dahi — hak kazanılmış temettü de dâhil — bu kapsamda değerlendirilmiştir. Kâr dağıtım kararıyla ortağın malvarlığına giren bu gelirler, tasfiye anında mevcutsa veya bir yatırıma dönüştürülmüşse tasfiye hesabına girer.
Pratikte kritik nokta şudur: Şirket kayıtlarında kâr gizlenmesi veya muvazaalı borçlanmalarla gelir saklanması hâlinde mahkeme, gerçek kâr rakamına ulaşmak üzere derinlemesine inceleme yapabilir. Mal rejiminin devamı sırasında katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler ise, mal rejiminin sona erdiği andaki değerleriyle tasfiyeye dâhil edilir (Yargıtay 2. HD, 2023/5357 Esas, 2023/3909 Karar, 13.09.2023).
Şirket Nasıl Değerlenir? Bilirkişi Raporu ve Şerefiye
Şirket payının paylaşımındaki en teknik aşama değerlemedir. Yargıtay’a göre tek yöntemli hesap yeterli değildir: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 02.03.2021 tarihli ve 2020/3430 Esas, 2021/1818 Karar sayılı kararında, şirketin rayiç değerinin bilanço, mizan, nakit akışı tahminleri ve piyasa koşulları gibi çok sayıda unsurun bir arada değerlendirilmesiyle belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca şirketin marka değeri, müşteri sadakati ve pazar payı gibi maddi olmayan unsurlar — yani şerefiye — de değerlemeye dâhil edilmelidir.
Değerleme yöntemi şirket türüne göre değişir:
| Şirket türü | Değerleme yaklaşımı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Anonim şirket (A.Ş.) | Çıplak payın defter değeri veya EZIP/DFC yöntemleri | Borsada işlem görmeyen paylarda şerefiye ve kontrol primi tartışması |
| Limited şirket | Özvarlık (net aktif) değeri esaslı hesap | Bilanço ve mizan incelemesi zorunlu; kişisel ticari borçlarla şirket borçlarının ayrıştırılması |
| Şahıs işletmesi / serbest meslek | Ekipman ve müşteri portföyü dâhil işletme değeri | Ekipman ve gelir kapasitesi, kişisel yetenekten bağımsız ticari değer olarak kabul edilir (Yargıtay 2. HD, 2022/5499 E., 2023/2112 K., 03.05.2023) |
| Kollektif / komandit şirket | Tasfiye hesabı + ortaklık alacaklarının ayrıştırılması | Şahsi malvarlığı ile işletme malvarlığı karışabilir; ayrıştırma bilirkişi işidir |
Değerlemede tespit edilen sürüm değeri, mal rejiminin sona erdiği tarihten dava tarihine kadar TÜFE ile güncellenir; bu, sürecin uzaması hâlinde alacaklı eşin enflasyon nedeniyle değer kaybını önler (Yargıtay 8. HD, 2020/3430 E., 2021/1818 K.). Ayrıca mahkemeler, tek mali müşavir yerine mali müşavir, iktisatçı ve hukukçudan oluşan üçlü bilirkişi heyetinden rapor alınmasını isteyebilir.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır? Adım Adım
Yargıtay’a göre katılma alacağı, edinilmiş malların tasfiyesinde diğer eşe, tasfiye tarihindeki artık değerin yarısı oranında ödenecek parasal alacak olarak hesaplanır (TMK m. 231, m. 236). Süreç şu adımlarla işler:
- Rejim dönemini belirle: 01.01.2002’den önce evlenilmişse, mal rejimi ayrımı 4722 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca yapılır; 2002 öncesi edinimler eski rejime, sonrası edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir.
- Şirketi bütün olarak değerle: Şirketin aktif ve pasifi bir bütün olarak değerlendirilir; yalnız araç veya gayrimenkul değerleri üzerinden hesap yapılamaz (Yargıtay 8. HD, 2011/2285 Esas, 2011/3963 Karar, 05.07.2011). Mal rejiminin sona erdiği — kural olarak boşanma dava — tarihindeki durum esas alınır.
- Eklenecek değerleri çıkar: Mal rejiminin sona ermesinden bir yıl önce yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, tasfiye hesabına değer olarak eklenir (TMK m. 229; Yargıtay 2. HD, 2023/5357 Esas, 2023/3909 Karar, 13.09.2023).
- Artık değerin yarısını hesapla: Edinilmiş mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı, katılma alacağı olarak diğer eşe parasal olarak ödenir.
Bu aşamada en sık yapılan hata, şirketin “kepçe, kamyon, tezgâh” gibi maddi varlıklarını tek tek sayıp borçları göz ardı etmektir. Yargıtay’a göre şirketin aktif ve pasifi bir bütün olarak değerlendirilmelidir; eşin kişisel ticari borçları ile şirketin borçları ayrıştırılmalı, aksi hâlde özvarlık üzerinden yanlış katılma alacağı çıkabilir.
Evlilik Öncesi Şirket Payı: 2023/9450 Esas Kararın Kapsamı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 30.05.2024 tarihli ve 2023/9450 Esas, 2024/4059 Karar sayılı kararının kapsamını netleştirmek gerekir. Kararda, evlilik öncesi edinilen şirket hissesinin kişisel mal niteliği korunur; ancak bu şirketten evlilik süresince elde edilen gelirler — temettü, kâr payı ve şirketin birikimi — katılma alacağı hesabına girer. Ayrıca paylı mülkiyetle edinilen taşınmazlar ve banka hesaplarının eklenecek değerleri de aynı dosyada değerlendirilmiştir. Bu karar, “şirket evlilik öncesinden geliyorsa eşimin hiçbir hakkı yoktur” savunmasının artık güvenli olmadığını göstermektedir.
Buna karşılık payın evlilik içinde edinilmesi hâlinde durum daha da nettir: Pay tümüyle edinilmiş maldır ve katılma alacağı hesabına tam değer üzerinden girer. Buradaki tek istisna, payın karşılıksız kazanma (miras, bağış) ile edinilmiş olmasıdır; bu durumda bile miras bırakanın veya bağışlayanın düzenlemesinden aksi anlaşılmadıkça kişisel mal sayılır (TMK m. 220).
Boşanmada Şirket Payı Davası Nasıl Açılır? Yetki ve Süreç
Şirket payının paylaşımı boşanma davasından sonra ayrı bir mal rejiminin tasfiyesi davası olarak açılır. Süreç şu şekildedir:
- Dava türü: Katılma alacağı (TMK m. 231) veya değer artış payı (TMK m. 227) davası; aile mahkemesinde görülür.
- Yetki: Boşanma sonrası davalı eşin yerleşim yeri veya malın bulunduğu yer mahkemesi. İstanbul’da birden çok aile mahkemesi görev yapar; şirketin ticaret sicil müdürlüğü İstanbul’da ise dosya yoğunluğu açısından mahkeme seçimi stratejik önemdedir.
- Dava şartı arabuluculuk: Mal rejimi tasfiyesi talepleri dava şartı arabuluculuğa tabidir; arabuluculuk başarısız olursa dava açılabilir.
- Deliller: Ticaret sicil kayıtları, vergi levhası, bilanço ve mizanlar, banka hesap dökümleri, temettü kararları, genel kurul kararları, SICIL ve MERSİS kayıtları.
İstanbul pratiğinde şirketlerin büyük bölümü sınırlı sayıda ortakla faaliyet gösterdiğinden, dosyalarda en çok tartışılan konu bilirkişi raporunun kapsamıdır. Rapor, şirketin kuruluşundan dava tarihine kadarki gelişimi, özvarlık değişimi ve kâr dağıtım geçmişini kapsamalıdır.
Sık Yapılan Hatalar ve Korunma Yolları
Dosyalarda tekrar eden hatalar beş başlıkta toplanır: (1) Şirket kayıtlarını incelemeden “kişisel mal” savunması yapmak; (2) Bilirkişi raporunda tek yöntemli değerleme talep etmek; (3) Temettü ve kâr dağıtım kararlarını dosyaya sunmamak; (4) Mal rejimi tasfiyesi davasını zamanaşımına uğratmak; (5) Arabuluculuk görüşmelerinde şirket değerini gündeme almadan anlaşma imzalamak. Bunların panzehiri, dava öncesinde ticaret sicil, vergi ve banka kayıtlarının derlenmesidir.
Sık Sorulan Sorular
Eşimin şirketi evlilikten önce kurulduysa bana pay düşer mi?
Evlilikten önce kurulmuş şirketin payı, kural olarak eşinizin kişisel malıdır ve tasfiyeye girmez. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 30.05.2024 tarihli ve 2023/9450 Esas, 2024/4059 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, bu şirketten evlilik süresince elde edilen gelirler — dağıtılsın veya dağıtılmasın — edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı hesabına girer. Ayrıca şirketin değerindeki artış, evlilik içindeki emek veya birikimlerle sağlanmışsa değer artış payı talebi de mümkündür. Kısacası pay tümüyle dışarıda kalmaz; gelir ve artış bileşenleri üzerinden hak doğabilir.
Boşanmada şirket payının değeri nasıl belirlenir?
Değer, bilirkişi raporuyla belirlenir ve tek yöntemle sınırlı değildir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 02.03.2021 tarihli ve 2020/3430 Esas, 2021/1818 Karar sayılı kararına göre bilanço, mizan, nakit akışı tahminleri ve piyasa koşulları birlikte değerlendirilir; marka değeri ve müşteri portföyü gibi şerefiye unsurları da dâhil edilir. Limited şirketlerde özvarlık (net aktif) değeri esas alınır; anonim şirketlerde çıplak payın defter değeri yanında gelir bazlı yöntemler kullanılabilir. Değerleme mal rejiminin sona erdiği tarihteki duruma göre yapılır ve karar tarihine kadar TÜFE ile güncellenir.
Şirket payı kişisel mal olsa bile temettüler paylaşılır mı?
Evet. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 22.04.2008 tarihli ve 2007/12851 Esas, 2008/5837 Karar sayılı kararı, payın kişisel mal olması durumunda bile evlilik süresince elde edilen temettü ve kâr paylarının edinilmiş mal sayılacağını kabul eder. Hak kazanılmış ancak dağıtılmamış temettüler de bu kapsamdadır. Temettüler bir taşınmaza veya yatırıma dönüştürülmüşse, tasfiye anında o varlığın değeri hesaba katılır. Şirketin kârı kasada bırakılmış veya muvazaalı borçlarla gizlenmişse mahkeme gerçek kâr rakamını araştırmakla yükümlüdür.
Katılma alacağı davası nerede ve ne zamana kadar açılır?
Dava, aile mahkemesinde açılır; yetki davalı eşin yerleşim yeri veya malın bulunduğu yer mahkemesine aittir. İstanbul’da dosyalar Avrupa ve Anadolu yakasındaki aile mahkemelerine dağıtılır; şirketin ticaret sicili İstanbul’daysa delillerin toplanması pratikte kolaylaşır. Mal rejimi tasfiyesi talepleri dava şartı arabuluculuğa tabidir; anlaşma sağlanamazsa arabuluculuk tutanağının tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde dava açılır. Zamanaşımı bakımından katılma alacağı, mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren genel zamanaşımı hükümlerine tabi olarak değerlendirilir; sürenin başlangıcı ve işleyişi dosyanın somut koşullarına göre değişebildiğinden hak kaybı yaşamamak için dava sürecini geciktirmemek gerekir.
Eşim şirketin değerini düşük gösterirse ne olur?
Değerin düşük gösterilmesi iki yolla mümkündür: muvazaalı borçlar ve eksik değerleme. İkisinde de çözüm bilirkişi incelemesidir. Mal rejimi süresince katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, mal rejiminin sona erdiği anda mevcutmuş gibi tasfiyeye dâhil edilir; bu ilkeyi Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli ve 2023/5357 Esas, 2023/3909 Karar sayılı kararı destekler. Eksik değerlemede ise mahkeme mali müşavir, iktisatçı ve hukukçudan oluşan üçlü heyet raporu isteyebilir. Kâr gizlendiği şüphesi varsa banka hesap dökümleri, SGK ve vergi kayıtlarıyla çapraz kontrol yapılır.
Evlilik içinde eşimin payı sermaye artırımıyla büyüdüyse hakım var mı?
Sermaye artırımı, artırımın hangi kaynakla karşılandığına göre değerlendirilir. Artırım şirketin kendi kârından — yani iç kaynaklarla — yapılmışsa, bu kâr evlilik süresince yaratıldığından katılma alacağı hesabına girer. Artırım eşin kişisel malvarlığıyla karşılanmışsa ve bunu ispat ederse, artırım bölümü kişisel mal sayılır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 03.07.2018 tarihli ve 2016/4248 Esas, 2018/14780 Karar sayılı kararında, artırımın kişisel malla karşılandığı ispat edilemediğinden edinilmiş maldan karşılandığı kabul edilmiştir; bu ilke Yargıtay 2. HD’nin 2023/2911 Esas, 2023/2387 Karar sayılı kararıyla teyit edilmiştir. İspat külfeti, artırımın kişisel kaynakla yapıldığını iddia eden eştedir.
Sonuç: Boşanmada şirket payı, kişisel mal-edinilmiş mal ayrımının en teknik alanlarından biridir. Payın kendisi dışarıda kalsa bile evlilik süresindeki gelirler ve değer artışları paylaşım konusu olur. Şirket değerlemesi, temettü geçmişi ve bilirkişi raporunun kapsamı dosyanın kaderini belirler. Dosyanızın somut değerlendirmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu — Aile Hukuku. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş yerine geçmez. Şirket değerlemesi ve katılma alacağı hesapları dosyaya özgü deliller, bilirkişi raporları ve şirket türüne göre değişebilir; içtihat ve mevzuat zaman içinde güncellenebilir.