Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır? CMK 109/3-a, İki Hafta İtiraz Süresi ve Azami Adli Kontrol Süreleri 2026

Havalimanında pasaport kontrolünde "çıkışınız yasak" uyarısıyla karşılaşmak, bir tatili, iş toplantısını ya da yurt dışındaki bir yakının ziyaretini birkaç saniyede iptal ettirir. Üstelik kişi çoğu zaman kararı bu noktada öğrenir: yasak konulurken size ayrıca bir tebligat gelmemiş, kimse sizi dinlememiş olabilir.

Bu durumda panik yerine sıralı hareket etmek gerekir. Hangi hâkimlik veya mahkeme karar verdi, karar hangi tarihte alındı, itiraz süresi işliyor mu, yasağın azami süresi dolmuş mu? Bu rehberde ceza muhakemesi kaynaklı yurt dışı çıkış yasağını güncel mevzuat metinlerine, Yargıtay kararlarına ve Anayasa Mahkemesi’nin Aralık 2025 tarihli Genel Kurul kararına dayanarak adım adım anlatıyoruz.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nedir, Bir Ceza mıdır?

Hayır, yurt dışı çıkış yasağı bir ceza değildir; yargılama sürerken uygulanan bir koruma tedbiridir. Ceza Muhakemesi Kanunu m. 109/3 adli kontrolün içeriğini sayar ve ilk sırada "yurt dışına çıkamamak" yükümlülüğünü gösterir (m. 109/3-a). Aynı fıkrada imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme, belirli yerlere gitmeme, araç kullanamama gibi toplam on iki yükümlülük yer alır; hâkim bunlardan birini ya da birkaçını birlikte uygulayabilir.

Anayasa’nın 23. maddesi de bu tedbirin sınırını çizer: vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir. Yani bu yasağı bir savcı ya da kolluk amiri tek başına koyamaz; hâkim kararı şarttır.

Kararı veren merci yargılamanın aşamasına göre değişir. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararı gerekir (CMK m. 110/1). Dava açıldıktan sonra, yani kovuşturma evresinde, aynı yetkiyi davaya bakan görevli ve yetkili mahkeme kullanır (CMK m. 110/3). Adli kontrol altında geçen süre, kural olarak cezadan mahsup edilmez; kanun bu kuralın istisnasını yalnızca konutu terk etmeme ve tedavi yükümlülükleri için koymuştur (CMK m. 109/6).

Bu yazı yalnızca ceza yargılaması kaynaklı yasağı kapsıyor. Bazı idari makamların kendi mevzuatları çerçevesinde getirdiği çıkış kısıtlamaları ayrı kanunlara ve ayrı itiraz yollarına tabidir; bu tür bir kısıtlamayla karşılaştıysanız önce kararın hangi makamdan çıktığını netleştirin.

Yasak Hangi Şartlarda Konulabilir?

Kanun, adli kontrolü tutuklamanın yerine geçen bir tedbir olarak düzenler: tutuklama sebeplerinin bulunduğu hâllerde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m. 109/1). Tutuklama sebepleri ise CMK m. 100’de sayılır. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir; ayrıca işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle orantılılık aranır (CMK m. 100/1).

Tutuklama nedeni olarak kanun üç ana başlık gösterir: kaçma ya da saklanma, kaçma şüphesi uyandıran somut olgular, delilleri yok etme veya gizleme ile tanık, mağdur ya da başkaları üzerinde baskı kurma girişimi (CMK m. 100/2). Katalog suçlarda ise somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK m. 100/3). Kanun, tutuklama yasağı bulunan hâllerde de adli kontrol hükümlerinin uygulanabileceğini söyler (CMK m. 109/2).

Pratik sonuç şudur: yurt dışı çıkış yasağı kararının gerekçesinde "kaçma şüphesini" gösteren somut bir olgu, ya da en azından delil karartma riskini anlatan bir açıklama bulunmalıdır. Gerekçesiz, kalıp ifadelerle yazılmış bir kararın itirazda ilk hedef alınacak yönü budur.

Yasağı Nasıl Öğrenirsiniz? Tebligat Zorunlu Olmayabilir

Kişilerin en çok şaşırdığı nokta bu: CMK m. 35/2, kanun yoluna başvurulabilecek hâkim ve mahkeme kararlarının hazır bulunmayan ilgilisine tebliğ edileceğini söylerken koruma tedbirlerine ilişkin kararları bu kuralın dışında tutar. Adli kontrol bir koruma tedbiri olduğundan, hakkınızda yasak kararı verilmiş olsa da size otomatik olarak bir tebligat gelmeyebilir.

Karar sonrası işleyişin kamu tarafında nasıl yürüdüğünü 5682 sayılı Pasaport Kanunu m. 22 gösterir. Yurt dışına çıkması mahkemelerce yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmez; verilmişse geri alınır. Yasak, ilgili daireler tarafından polis makamlarına bildirilir ve oradan hudut kapısı bulunan emniyet müdürlüklerine ve Emniyet Genel Müdürlüğüne iletilir. Bu zincirin sonunda yasak, sınır kapısında pasaport kontrolü sırasında ortaya çıkabilir.

Beklemeden öğrenmek için şu yollar kullanılır:

• Müdafi aracılığıyla dosya inceleme: Soruşturma evresinde müdafi dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini harçsız alabilir (CMK m. 153/1). Bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse yalnızca kanunda sayılan suçlarda ve hâkim kararıyla kısıtlanabilir (m. 153/2); şüpheli ifadesi içeren tutanaklar ile bilirkişi raporları için kısıtlama uygulanmaz (m. 153/3).
• Kovuşturma evresinde: Müdafi, iddianamenin mahkemece kabul edildiği tarihten itibaren dosyayı ve muhafaza altındaki delilleri inceleyebilir (CMK m. 153/4).
• UYAP üzerinden dosya sorgulama: Taraf olduğunuz dosyalarda karar tarihlerini ve içeriğini çoğu zaman elektronik ortamdan görmek mümkün olur.
• Kalem ve Cumhuriyet Başsavcılığı başvurusu: Dosya numaranızı biliyorsanız ilgili mahkemenin kalemi ya da Başsavcılık üzerinden yazılı bilgi talep edebilirsiniz.

Karara karşı itiraz süresi kararın öğrenildiği günden işlediği için, öğrendiğiniz tarihi belgelemek önemlidir: dosya inceleme tutanağı, kalem yazısı ya da sınır kapısındaki işlem kaydı bu açıdan delil değeri taşır.

Birinci Yol: Karara İtiraz — İki Hafta ve Doğru Merci

Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m. 111/2). İtiraz süresi, kanunda ayrıca hüküm bulunmadığı sürece ilgilinin kararı öğrendiği günden itibaren iki haftadır (CMK m. 268/1). Bu süre 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla "yedi gün"den "iki hafta"ya çıkarılmıştır. Geçici madde 6 uyarınca yeni süre 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda eski hüküm geçerlidir. Bugün verilen bir yasak kararı için hesap yapacaksanız iki haftayı esas alın.

İtiraz dilekçesi, kararı veren mercie verilir; ya da zabıt kâtibine yapılan beyan tutanağa geçirilerek sunulabilir. Kararı veren hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararı düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (CMK m. 268/2). İnceleme mercii, kararı kimin verdiğine göre belirlenir:

İtirazda sadece "kaldırın" demek yeterli değildir. Dilekçede tutuklama nedeninin somut olgularla gösterilmediğini, tedbirin ölçülü olmadığını, kişinin yerleşik düzenini (iş, aile, mülk bağları), savunmasının alınmış olduğunu ve delillerin toplanmış bulunduğunu anlatmak gerekir. Bu argümanların hangisinin dosyanıza uyduğu somut olaya bağlıdır; genel bir kalıp her dosyada işlemez.

İkinci Yol: Kaldırma, Değiştirme veya Geçici İzin Talebi

İtiraz süresi geçmiş olsa bile kapı kapanmış sayılmaz. Hâkim, Cumhuriyet savcısının istemiyle adli kontrol yükümlülüklerini bütünüyle ya da kısmen kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir (CMK m. 110/2). Kovuşturma evresinde aynı yetki mahkemeye geçer (m. 110/3).

Şüpheli veya sanığın kendi istemi üzerine de aynı mekanizma çalışır: kanun, Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkemenin beş gün içinde karar verebileceğini belirtir (CMK m. 111/1). Bu talepte süre sınırı yoktur; koşullar değiştikçe tekrar edilebilir.

Kanun ayrıca resen denetim de getirmiştir. 7331 sayılı Kanunla eklenen m. 110/4’e göre, adli kontrol yükümlülüğünün devamının gerekip gerekmediğine en geç dört aylık aralıklarla karar verilir: soruşturma evresinde savcının istemiyle sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise mahkeme kendiliğinden karar verir. Dört aylık incelemede yasağın devamına karar verilmişse, o karara da itiraz hakkınız vardır.

Geçici muafiyet talebi özellikle iş seyahati, tedavi veya ailevi zorunluluk gibi sınırlı bir süre yurt dışına çıkmak isteyenler için önemlidir. Talep dilekçesine seyahatin amacını, tarihlerini, dönüş biletini ve gerekçeyi gösteren belgeleri eklemek karar sürecini kolaylaştırır; ancak kabul edilip edilmeyeceği hâkimin takdirindedir ve garanti edilemez.

Yurt Dışı Çıkış Yasağı En Fazla Ne Kadar Sürer? (CMK m. 110/A)

Sık sorulan sorunun cevabı 2021’den beri kanunda yazılıdır. 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunla eklenen CMK m. 110/A, adli kontrol süresine üst sınır getirmiştir. Bu sınır, yurt dışı çıkış yasağı dahil tüm adli kontrol yükümlülükleri için geçerlidir:

Yani ağır ceza işlerinde asıl süreye uzatma da eklenince en uzun süre genel kuralda 6 yıla (3 + 3), sayılan suç gruplarında 7 yıla (3 + 4) çıkabilir. Uzatmanın otomatik olmadığına, gerekçe gösterilmesi gerektiğine dikkat edin; gerekçesiz uzatma itiraz konusu yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi’nin Aralık 2025 Kararı: Hüküm Sonrası Süre Sayılır

Süre hesabında en çok tartışılan soru, ilk derece mahkemesi mahkûmiyet kararı verdikten sonra dosya istinaf veya temyizdeyken adli kontrol süresinin işleyip işlemediğiydi. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bu konuya V.K. başvurusunda (Başvuru Numarası: 2023/95649, Karar Tarihi: 16/12/2025, Resmî Gazete: 16/4/2026 – 33226) açık bir cevap verdi.

Olayda başvurucu hakkında terör örgütüne üyelik suçundan soruşturma sırasında 21/8/2016 tarihinde yurt dışına çıkış yasağı konulmuştu; 7 yıl 6 ay hapis cezası verilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve dosya temyiz aşamasındayken başvurucu, yasak sürerken yurt dışına geçmeye çalışırken yakalanmış, adli kontrol tedbirine uymadığı gerekçesiyle tutuklanmıştı. Mahkeme, adli kontrol sürelerinin hesabında hüküm öncesi ile hüküm sonrası arasında kanunda bir ayrım yapılmadığını, bu nedenle kanun yolunda geçen sürenin de hesaba dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Sürenin, 110/A maddesi yürürlüğe girmeden önce verilmiş tedbirlerde de adli kontrol kararının verildiği tarihten itibaren başlatılması gerektiği sonucuna ulaşıldı; yedi yıllık azami süre bu olayda 21/8/2023’te dolmuştu. Genel Kurul, azami süresi dolmuş bir adli kontrol tedbirine uyulmadığı gerekçesiyle tutuklama kararı verilmesinin kanuni bir dayanağı bulunmadığına karar verdi ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini tespit etti. Karar oyçokluğuyla alındı; bir üye karşı oy kullandı.

Bu karar yalnızca bir olayın sonucunu bildirmez; gerekçesi, yurt dışına çıkış yasağı gibi özgürlükten yoksun bırakma niteliğinde olmayan tedbirler bakımından "mahkûmiyetle birlikte süre durur" yaklaşımının geçerli olmadığını söyler. Kendi dosyanız için hesap yaparken tedbirin başlangıç tarihini, uzatma kararlarını ve dosyanın hangi aşamada olduğunu birlikte değerlendirmek gerekir. Dosyaya özgü hesabı bir avukatla yapmak yerinde olur.

Yasak Ne Zaman Kendiliğinden Sona Erer? Yargıtay Ne Diyor?

Yasağın bazı hâllerde ayrıca bir karar gerekmeden bittiği kabul edilir. CMK m. 103/2, soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde şüphelinin serbest kalacağını söyler. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu hükmü kıyas yoluyla genişletmiştir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 23/05/2016 tarihli, 2016/3193 Esas ve 2016/2613 Karar sayılı kararı konuyu açıkça ortaya koyar. Olayda uyuşturucu ihracı için örgüt kurma suçundan verilen mahkûmiyet Yargıtay 10. Ceza Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiş, hükümlü infaza geçip denetimli serbestlikle salıverilmiş; buna rağmen müdafinin yurt dışına çıkamama yükümlülüğünün kaldırılması talebi ağır ceza mahkemesince reddedilmiş, itiraz da reddedilmişti. Yargıtay, CMK m. 103/2’den hareketle kovuşturmanın beraat, mahkûmiyet, düşme gibi bir kararla sona ermesi hâlinde adli kontrol tedbirinin kendiliğinden sona ereceğini, infaza geçildiği ve yeni bir yasak konulmadığı için yasağın devamında hukuki yarar kalmadığını belirterek, kaldırma talebinin reddine ilişkin kararı kanun yararına bozdu.

Bu karardan çıkan pratik ders iki yönlüdür. Birincisi, yasak kesinleşmiş bir hükümle ya da KYOK ile kendiliğinden biter. İkincisi, kayıtların güncellenmesi her zaman otomatik işlemeyebilir; yukarıdaki dosyada mahkeme bile yasağın devamına karar vermişti. Bu nedenle ilam örneği ya da kararın kesinleşme şerhiyle birlikte ilgili mahkemeye veya Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuru yapmak, kaydın kaldırıldığını teyit ettirmek bakımından güvenli yoldur.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hâlinde de ayrı bir tuzak vardır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 07/05/2014 tarihli, 2014/9940 Esas ve 2014/11157 Karar sayılı kararında, İstanbul 3. Sulh Ceza Mahkemesi’nin HAGB denetim süresinde sanığa üç ay süreyle yurt dışı çıkış yasağı getirmesini isabetsiz buldu. Daire, CMK m. 231/8-c’deki "belli yerlere gitmekten yasaklanma" tedbirinin amacının suça veya zararlı alışkanlıklara yönelten yerlerden uzak tutmak olduğunu, yurt dışına çıkma yasağının ise CMK m. 109/3-a’da tutuklama yerine öngörülen bir adli kontrol tedbiri olduğunu belirterek kararı kanun yararına bozdu. HAGB kararı verilmiş bir dosyada yurt dışı yasağıyla karşılaşırsanız bu gerekçe dilekçeye taşınabilir; ancak m. 231 hükümleri 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendiğinden, bu karar güncel metinle birlikte değerlendirilmelidir.

Yasağa Rağmen Yurt Dışına Çıkmaya Çalışırsanız

Yasak devam ederken yurt dışına çıkmak ya da çıkmaya teşebbüs etmek, ciddi bir risk doğurur. CMK m. 112/1’e göre adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. Mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuşsa, hükmü veren ilk derece mahkemesi de UYAP kayıtlarını inceleyerek bu kararı verebilir.

Bu nedenle "yasağın süresi dolmuş olabilir" düşüncesiyle kendi başınıza sınırı geçmeye çalışmak yerine, önce hakimlik veya mahkemeden süre ve kaldırma kararını yazılı olarak almak gerekir. Yukarıda anlatılan Anayasa Mahkemesi kararı, süresi dolmuş bir tedbire uymamanın tutuklama gerekçesi yapılamayacağını söylüyor; ancak o olayda başvurucu önce tutuklanmış, ihlal tespiti yıllar sonra bireysel başvuru yoluyla ve Genel Kurul düzeyinde gelmişti. Süreyi kendi lehinize yorumlayıp riski göze almak yerine, hâkimlikten yazılı karar almak daha güvenlidir.

Tazminat ve Bireysel Başvuru Yolu

Haksız yasak nedeniyle tazminat konusunda dikkatli olmak gerekir. CMK m. 141/1-(l) bendi, 7499 sayılı Kanunla eklenmiş olup yalnızca konutu terk etmeme ile tedavi veya muayene tedbirlerine tabi tutulduktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına veya beraate karar verilen kişileri tazminat kapsamına alır. Yurt dışına çıkamamak yükümlülüğü bu listede yer almaz. Ancak m. 141/1-(k) hükmü, yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayanlar için tazminat yolu açar; itiraz hakkı kullandırılmadıysa bu bent gündeme gelebilir. Her durum kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.

İtiraz yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru da mümkündür. 6216 sayılı Kanun’a göre bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Yukarıdaki Genel Kurul kararı, bu yolun yurt dışı çıkış yasağına bağlı tutuklama gibi sonuçlar bakımından da işleyebildiğini gösteriyor.

İstanbul’da Adım Adım Yol Haritası

İstanbul’da dosyalar çok sayıda adliyeye dağılır: Çağlayan, Anadolu (Kartal) ve ilçe adliyeleri. Yasağın hangi hakimlik veya mahkemeden çıktığı, itirazın nereye yapılacağını doğrudan belirler. İstanbul’dan yurt dışına çıkış çoğunlukla İstanbul Havalimanı veya Sabiha Gökçen’deki pasaport kontrol noktalarından yapıldığı için, yasağı sınırda öğrenme olasılığı yüksek şehirlerden biridir. Seyahat planınız varsa önceden dosyanızı kontrol etmek en güvenli yoldur.

Önerilen sıra şu şekildedir:

1. Soruşturma veya dava dosya numaranızı ve yasağı veren hakimlik ya da mahkemeyi öğrenin; karar tarihini belgeleyin.
2. Kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki haftalık itiraz süresini takvime yazın.
3. Kararın gerekçesini okuyun: kaçma şüphesini gösteren somut olgu var mı, tedbir ölçülü mü?
4. Kararı veren mercie itiraz dilekçesi verin veya zabıt kâtibine beyanda bulunun.
5. Süre geçtiyse ya da koşullar değiştiyse CMK m. 110/2 ve 111 uyarınca kaldırma, değiştirme veya geçici muafiyet talebinde bulunun.
6. Tedbirin başlangıç tarihini ve uzatma kararlarını CMK m. 110/A’ya göre hesaplayın; azami süre dolmuş olabilir.
7. Beraat, KYOK veya kesinleşen hükümle yasak sona ermişse ilam örneğiyle yazılı başvuru yapıp kaydın kaldırıldığını teyit edin.

Yurt Dışı Çıkış Yasağında En Sık Yapılan Hatalar

• Yasağı tebligat gelmediği için yok saymak; oysa koruma tedbiri kararlarında tebligat zorunluluğu bulunmaz,
• İtiraz süresini "öğrenme" gününe göre değil, tahmini bir tarihe göre hesaplamak,
• Dilekçede kararın gerekçesine değinmeden yalnızca genel bir "kaldırın" talebinde bulunmak,
• Azami adli kontrol süresini hiç hesaplamamak,
• Kesinleşen bir hükümden sonra kaydın kaldırıldığını teyit etmeden seyahate çıkmak,
• Yasağa rağmen yurt dışına çıkmaya çalışarak CMK m. 112 uyarınca tutuklama riski doğurmak,
• Geçici izin için belge eklemeden, gerekçesiz dilekçe vermek.

Yurt dışı çıkış yasağı, doğru zamanda ve doğru mercie yapılan bir itiraz ya da talep ile çoğu zaman yönetilebilir bir sorundur; ancak süreler ve merciler dosyadan dosyaya değişebilir. Kendi dosyanızda süreleri, azami adli kontrol hesabını ve itiraz stratejisini birlikte değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yurt dışı çıkış yasağına kaç gün içinde itiraz edilir?

Kanunda ayrıca hüküm bulunmadığı sürece itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 268/1). Bu süre 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarılmış olup 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda eski hüküm geçerlidir. Yasak size tebliğ edilmediyse süre, kararı öğrendiğiniz günden başlar; bu nedenle öğrenme tarihini belgelemek önemlidir.

Yurt dışı çıkış yasağı en fazla kaç yıl sürer?

CMK m. 110/A’ya göre ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır ve zorunlu hâllerde gerekçe gösterilerek bir yıl uzatılabilir. Ağır ceza işlerinde asıl süre en çok üç yıldır; uzatma süresi genel kuralda üç yılı, sayılan bazı suçlarda dört yılı geçemez. Çocuklar için bu süreler yarı oranında uygulanır. Anayasa Mahkemesi, hüküm sonrası kanun yolunda geçen sürenin de hesaba katılması gerektiğini kabul etmiştir.

Yurt dışı çıkış yasağı olan kişi pasaport çıkarabilir mi?

Pasaport Kanunu m. 22’ye göre yurt dışına çıkması mahkemelerce yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmez; verilmişse geri alınır. Yani yasak sürdükçe pasaport talebinin kabul edilmesi beklenmez. Zorunlu bir seyahatiniz varsa pasaport işlemlerine girişmeden önce kararı veren hakimlik veya mahkemeye geçici muafiyet ya da kaldırma talebiyle başvurmak daha doğru bir sıradır.

Yasak varken iş seyahati veya tedavi için yurt dışına çıkılabilir mi?

Kanun hâkime, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine adli kontrol yükümlülüklerinden bazılarına uymaktan şüpheliyi geçici olarak muaf tutma imkânı verir (CMK m. 110/2); kovuşturmada aynı yetkiyi mahkeme kullanır. Dilekçeye seyahatin amacını, tarihlerini, dönüş biletini ve ilgili belgeleri eklemek gerekir. Talebin kabulü hâkimin takdirindedir ve kesin değildir; izin çıkmadan sınırı geçmeye çalışmak CMK m. 112 kapsamında tutuklama riski doğurur.

Soruşturma takipsizlikle sonuçlanırsa yurt dışı çıkış yasağı kalkar mı?

Evet, soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde şüpheli serbest kalır (CMK m. 103/2) ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin yaklaşımına göre adli kontrol tedbiri de kendiliğinden sona erer. Aynı sonuç, kovuşturmada beraat, düşme ya da kesinleşen mahkûmiyet için de kabul edilmektedir. Yine de kaydın güncellendiğini teyit etmek için karar örneğiyle ilgili makama yazılı başvuru yapmak ve sınırda sorun yaşamamak adına işlemi belgelemek güvenli olur.

Yasağa uyulmazsa ne olur?

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir (CMK m. 112/1). Hüküm sonrası istinaf veya temyiz aşamasında bile ilk derece mahkemesi UYAP kayıtlarına bakarak tutuklama kararı verebilir. Azami süresi dolmuş bir tedbire uymamanın tutuklama sebebi olamayacağı yönündeki Anayasa Mahkemesi kararı ise ancak bireysel başvuru yoluyla elde edildi.