Evlenme Yaşı Kaç? 17 Yaş Kuralı, 16 Yaşında Hâkim İzni ve Evlenme Engelleri (TMK 124-133) 2026

Kızınız ya da oğlunuz on altı yaşında ve birlikte yaşadığı kişiyle “evlenmek istiyoruz” diyor. Ya da evlendirme dairesine gittiniz, memur “yaş şartı sağlanmıyor” diyerek başvuruyu geri çevirdi. Belki de çevrenizden biri “önce imam nikâhı kıyalım, yaş tamamlanınca resmîleştiririz” önerdi.

Üçüncü yol en tehlikeli olanıdır. Yalnızca dinî törenle kurulan birliktelik medenî hukukta evlilik sayılmaz; eşlerin nafaka, mal paylaşımı ve miras haklarının hukuki zemini oluşmaz. Üstelik çocuk yaştaki biriyle yaşanan fiilî birliktelik ceza hukukunda ayrı bir risk doğurabilir (TCK m. 103, 104). Başvurunun reddedildiği yerde mahkeme yolunu bilmemek, ailelerin kestirme çözümlere yönelmesine yol açabiliyor.

Bu rehber, Türk Medeni Kanunu’nun evlenme ehliyetine ilişkin 124-133. maddelerini, hâkim izni davasının nasıl işlediğini, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin bu konudaki yaklaşımını ve yaş dışındaki evlenme engellerini sırayla anlatıyor. Madde metinleri 13 Kasım 2026’da mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinle karşılaştırılmıştır.

Evlenme Yaşı Kaç? 17, 16 ve 18 Yaş Eşikleri Tek Tabloda

Kanunda üç ayrı yaş eşiği vardır ve sık sık birbirine karıştırılır: evlenme yaşı (17), hâkim iznine bağlı istisna yaşı (16) ve erginlik yaşı (18). TMK m. 11’e göre erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar, ancak evlenme kişiyi ergin kılar. Yani evlenme yaşı ile erginlik aynı kavram değildir.

Evlenmekle ergin olan küçük, medenî hukukta fiil ehliyeti kazanır. Ancak 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 3, “çocuk” tanımında “daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi” esas alır. Yani evlilik medenî haklar bakımından erginlik sağlasa da çocuk koruma mevzuatı bu kişiyi çocuk saymaya devam eder.

On Yedi Yaşını Dolduran Küçüğün Evlenmesi: Ana-Baba İzni (TMK 126, 128, 136)

On yedi yaşını doldurmuş ama on sekize ulaşmamış kişi evlenme yaşına sahiptir. Buna rağmen TMK m. 126 şunu söyler: “Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.” Ana ve baba, velâyet çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m. 342); çocuk vesayet altındaysa yasal temsilci vasidir.

Evlenme başvurusunda bu izin yazılı ve belgeli olmalıdır. TMK m. 136’ya göre küçük için ayrıca yasal temsilcinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi başvuruya eklenir. Yalnızca sözlü onay ya da “ailemiz razı” beyanı yetmez.

Ana-baba haklı bir sebep olmadan izin vermiyorsa kapı kapanmış değildir. TMK m. 128’e göre hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, başvuran küçüğün evlenmesine izin verebilir. Dikkat: Bu madde yalnızca yasal temsilcinin izni konusunu düzenler; TMK m. 124/2’nin on altı yaşındaki küçük için aradığı “olağanüstü durum ve pek önemli sebep” şartlarını ortadan kaldırdığı söylenemez.

Yasal temsilcinin izni alınmadan evlenen küçük bakımından TMK m. 153 ayrı bir sonuç öngörür: izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir. Ancak küçük sonradan on sekiz yaşını doldurarak ergin olursa ya da kadın gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.

On Altı Yaşında Evlenme: Hâkim İzni ve “Pek Önemli Sebep” Ölçütü (TMK 124/2)

TMK m. 124/2’ye göre hâkim, “olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple” on altı yaşını doldurmuş erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir. Bu hükmün dört yapı taşı vardır:

• Yaş alt sınırı kesindir: on altı yaşı doldurulmadan izin istenemez.
• İki şart birlikte aranır: hem olağanüstü bir durum hem de pek önemli bir sebep bulunmalıdır; biri tek başına yetmez.
• Takdir hâkimdedir: kanun hangi hâllerin olağanüstü sayılacağını tek tek yazmaz; hâkim olayın bütününü değerlendirir.
• Ana-baba veya vasi dinlenir: ifade “olanak bulundukça” olsa da ana-babanın hiç dinlenmemesi usul eksikliği olarak görülür.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2015/3626 E., 2015/9331 K. sayılı ve 06.05.2015 tarihli kararı bu ölçütün sınırını gösterir. Dosyada anne ve baba, kızlarının birlikte yaşadığı kişiyle evlenmesine izin verilmesini istemiş, yerel mahkeme izni vermişti. Daire kararı bozdu. Gerekçede, hâkimin izin verebilmesi için on altı yaşı doldurma şartının yanında olağanüstü durumların ve pek önemli bir nedenin varlığının zorunlu olduğu, tarafların birlikte olup karı koca gibi yaşamalarının olağanüstü durum olarak kabul edilemeyeceği belirtildi.

Bu karar oyçokluğuyla verildi. Karşı oyda, fiilî beraberliğin nikâhla güvence altına alınmaması hâlinde küçüğün nafaka, tazminat ve mirasçılık haklarının korumasız kalacağı savunuldu. Yani konu mahkeme içinde bile tartışmalıdır; “birlikte yaşıyorlar, o hâlde izin verilir” sonucu otomatik değildir.

Aynı dairenin 2009/4261 E., 2010/8141 K. sayılı ve 26.04.2010 tarihli kararı usul açısından önemlidir. Küçüğün evlenmesine izin verilen bir dosyada anne ve baba sağ olduğu hâlde mahkeme onların dinlenmesine yönelik hiçbir işlem yapmamıştı. Daire, bunu TMK m. 124/2’ye aykırı eksik inceleme saydı ve hükmü sonuca etkili olmamak üzere, kanun yararına bozma yoluyla bozdu.

Dikkat: Bu iki karar kesin bir “şu sebepler yeterlidir” listesi sunmaz. Hangi gerekçenin dosyada yeterli sayılacağı; küçüğün yaşı, gelişimi, aile durumu, ana-babanın tutumu ve toplanan delillerle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle internette dolaşan “şu hâlde izin kesin çıkar” türü vaatlere güvenilmemelidir.

Evlenmeye İzin Davası: Görevli Mahkeme, Yetki ve Süreç

On altı yaşını doldurmuş küçüğün evlenmesine izin verme işi, HMK m. 382/2-b-1’de “henüz evlenme yaşında olmayanların evlenmesine izin verme” biçiminde çekişmesiz yargı işi olarak sayılmıştır. Çekişmesiz yargıda karşı taraf yoktur. Yargıtay’ın incelediği dosyalarda davacı olarak küçüğün ve/veya ana-babanın yer aldığı, 2010 tarihli kararda ise davanın hasımsız açıldığı görülür.

• Görevli mahkeme: 4787 sayılı Kanun m. 4’e göre TMK’nın aile hukukuna ilişkin hükümlerinden doğan dava ve işlere aile mahkemeleri bakar. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nca belirlenen asliye hukuk mahkemesi görür (m. 2).
• Yetkili mahkeme: HMK m. 384’e göre talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir.
• Yargılama usulü: Niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır ve aksine hüküm yoksa resen araştırma ilkesi geçerlidir (HMK m. 385). Hâkim delilleri kendiliğinden toplayabilir.
• Kanun yolu: HMK m. 387’ye göre hukuki yararı bulunan ilgililer, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir.

Kanun bu davanın ne kadar süreceğini belirtmez. Süre, mahkemenin iş yüküne, dinlenecek kişilere ve istenen belgelere göre değişir. Hâkim izin verirse karar, evlenme başvurusuna eklenir; hâkim reddederse küçük, on yedi yaşını doldurana kadar resmî evlilik kuramaz.

On Altı Yaşından Küçükler, Dinî Nikâh ve Ceza Hukuku Riski (TCK 103, 104, 230)

On altı yaşını doldurmayan kişi için kanunda hâkim izni yolu yoktur. Evlendirme memuru, evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığını görürse başvuruyu reddeder ve bunu evleneceklere yazıyla bildirir (TMK m. 137). Ret kararına karşı evleneceklerden her biri mahkemeye başvurabilir; itiraz evrak üzerinde incelenir ve kesin karara bağlanır (TMK m. 138).

Bu noktada akla ilk gelen çözüm dinî nikâh olabiliyor. Hukuki gerçek şudur: evlenme, evlendirme dairesinde evlendirme memuru ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık önünde kurulur (TMK m. 141-142). Aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törenin yapılmasına bağlı değildir (TMK m. 143). Yalnızca dinî törenle başlayan birliktelik medenî hukukta evlilik sayılmadığı için eşlere evliliğin hak ve korumalarını sağlamaz.

Bir noktayı doğru anlamak gerekir: TCK m. 230’un 5. ve 6. fıkraları, resmî evlilik olmaksızın dinî tören yapanlar ve yaptıranlar için ceza öngörüyordu; Anayasa Mahkemesi bu fıkraları 27/5/2015 tarihli ve E.2014/36, K.2015/51 sayılı kararıyla iptal etti. Yani dinî nikâh kıymak bu hükme dayanarak artık cezalandırılmıyor. Ancak bu, birlikteliğin hukuka uygun hâle geldiği anlamına gelmez; çocukla yaşanan cinsel ilişki ayrı hükümlere tabidir.

• TCK m. 103/1-(a): On beş yaşını tamamlamamış çocuğa karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış çocuğun cinsel istismarı sayılır ve temel ceza sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir.
• TCK m. 104/1: Cebir, tehdit ve hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikâyet üzerine iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilir.

Dikkat: Bu iki madde genel çerçeveyi gösterir. Somut olayda yaş hesabı, tarafların durumu, şikâyet ve delillerle sonuç değişir. “Yaş tamamlanınca zaten evleniriz” düşüncesiyle birlikte yaşamaya başlamak ceza yönünden güvenli bir yol değildir. Böyle bir dosyayla karşılaşırsanız ceza hukuku alanında çalışan bir avukattan görüş almadan işlem yapmamanız gerekir.

Yaş Dışındaki Evlenme Engelleri: Hısımlık, Önceki Evlilik, Bekleme Süresi ve Akıl Hastalığı

Evlenme ehliyeti yalnızca yaşa bağlı değildir. TMK 125-133. maddeler, yaş şartı sağlansa bile evliliği engelleyen başka hâlleri sayar:

TMK m. 129’daki sayma listesinde kuzenler (amca, dayı, hala veya teyze çocukları) yer almaz. Yasak, amca-dayı-hala-teyze ile yeğenleri arasındadır; kuzenler arasında kanun bir evlenme yasağı koymamıştır.

Engele Rağmen Evlenilirse: Mutlak Butlan ve İptal Davası (TMK 145-156)

Evlenme engeline rağmen yapılan evlilik kendiliğinden yok sayılmaz. TMK m. 156’ya göre batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer; mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur. Kanun iki kategori ayırır:

• Mutlak butlan (m. 145): evlenme sırasında eşlerden birinin evli olması, sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olması, evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması veya eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlık bulunması. Dava Cumhuriyet savcısınca re’sen açılır ve ilgisi olan herkes de açabilir (m. 146). Yaş koşulu bu dört sebep arasında sayılmamıştır.
• İptal sebepleri (m. 148-151): geçici ayırt etme gücü yoksunluğu, yanılma, aldatma ve korkutma. İptal davası hakkı, sebebin öğrenildiği veya korkunun etkisinin kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (m. 152).

Kadının bekleme süresine uymadan evlenmesi evlenmenin butlanını gerektirmez (m. 154). Evlendirme memuru önünde yapılan evliliğin diğer şekil kurallarına uyulmaması da tek başına butlan sebebi sayılmaz (m. 155). Genel butlan davası, süreleri ve sonuçları için sitemizde ayrıca bir rehber bulunmaktadır; bu yazıda yalnızca evlenme ehliyetiyle bağlantısı özetlenmiştir.

Evlenme Başvurusu: Belgeler, Ret Kararı ve Altı Aylık İzin Belgesi (TMK 134-143)

Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur (TMK m. 134). Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya görevlendireceği memur, köylerde muhtardır. Başvuru yazılı veya sözlü yapılabilir (m. 135).

TMK m. 136’ya göre her biri şu belgeleri vermek zorundadır:

• nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği,
• önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belge,
• küçük veya kısıtlı ise yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi,
• evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporu.

On altı yaşını doldurmuş ama on yedi yaşını doldurmamış başvurucular için hâkimin izin kararı da dosyada bulunmalıdır; aksi hâlde evlendirme memuru ehliyet eksikliği nedeniyle başvuruyu reddeder (m. 137).

Memur koşulların bulunduğunu tespit ederse evleneceklere evlenme gün ve saatini bildirir veya isterlerse evlenme izni belgesini verir. Bu belge, verildiği tarihten başlayarak altı ay içinde herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakkı sağlar; belgelerin verilmesinden başlayarak altı ay geçerse memur evlenme törenini yapamaz (m. 139-140). Tören biter bitmez eşlere aile cüzdanı verilir (m. 143).

İstanbul’da Başvuru: Evlendirme Dairesi, Aile Mahkemesi ve Hazırlık Listesi

İstanbul’da evlendirme işlemleri, ilçe belediyelerinin evlendirme dairelerinde yürütülür; başvuru, evleneceklerden birinin oturduğu yerin evlendirme memurluğuna yapılır. Hâkim izni gerekiyorsa aile mahkemeleri adliyelere göre dağılır (Çağlayan, Anadolu/Kartal, Bakırköy gibi). Hangi mahkemenin yetkili olduğu, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yere göre belirlenir (HMK m. 384). Hazırlık için şu adımlar işe yarar:

• Küçüğün ve evleneceği kişinin nüfus kayıt örneklerini alın; yaşın tam olarak hangi tarihte dolacağını hesaplayın. Yaşın bir gün eksik olması bile başvuruyu etkiler.
• Ana-babanın ikisinin de dinlenebilmesi için adres ve iletişim bilgilerini güncel tutun; bir tarafın yurt dışında veya ulaşılamaz olması dosyada baştan belirtilmelidir.
• Olağanüstü durumu ve pek önemli sebebi somut belgelerle anlatın; yalnızca “birlikte yaşıyorlar” beyanıyla yetinmeyin. Yargıtay 2. HD 2015/3626 E., 2015/9331 K. sayılı kararına göre tek başına birlikte yaşama olağanüstü durum sayılmayabilir.
• Küçüğün kendi beyanının özgür iradesiyle verilebileceği bir ortamda alınmasına özen gösterin; mahkeme küçüğün de dinlenmesini isteyebilir.
• Mahkeme izin verirse, kararın bir örneğini evlenme başvurusuna ekleyin ve TMK m. 136’daki sağlık raporu ile diğer belgeleri eksiksiz hazırlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlenme yaşı kaç, 17 mi 18 mi?

Medenî Kanun’a göre evlenme yaşı 17’dir; erkek de kadın da on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez (TMK m. 124/1). Erginlik yaşı ise 18’dir (TMK m. 11). On yedi yaşını doldurmuş ama on sekizi doldurmamış kişi evlenebilir; ancak bunun için ana-babanın (yasal temsilcinin) imzası onaylı yazılı izni gerekir (TMK m. 126 ve 136). Evlenmekle kişi ergin sayılır, fakat çocuk koruma mevzuatı onsekiz yaşın altındakini çocuk saymaya devam eder.

On altı yaşında evlenmek mümkün mü?

Kural olarak hayır; istisna olarak evet, ama yalnızca hâkim izniyle. TMK m. 124/2’ye göre hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. İki şart birlikte aranır ve takdir mahkemeye aittir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2015/3626 E., 2015/9331 K. sayılı kararında tarafların birlikte karı koca gibi yaşamasının tek başına olağanüstü durum sayılamayacağını belirtti. On altı yaşından küçük biri için ise hiçbir makam izin veremez.

Ana-babam izin vermiyorsa 17 yaşında evlenebilir miyim?

Ana-baba izni olmadan yapılan başvuru evlendirme memurunca TMK m. 136 gereği eksik belge sayılır. Ancak TMK m. 128 bir çıkış yolu açar: hâkim, haklı sebep olmaksızın izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra başvuran küçüğün evlenmesine izin verebilir. Yani ana-babanın itirazı mutlak engel değildir; ama ana-babanın haklı bir sebebi varsa hâkim izin vermeyebilir. Bu başvuru aile mahkemesine yapılır (4787 sayılı Kanun m. 4).

İmam nikâhı kıyılırsa evlenme yaşı sorunu aşılır mı?

Hayır. Evlenme, evlendirme dairesinde evlendirme memuru ve iki tanık önünde kurulur; dinî tören tek başına evlilik doğurmaz ve aile cüzdanı gösterilmeden yapılamaz (TMK m. 141-143). Anayasa Mahkemesi, TCK m. 230/5-6’daki dinî nikâh cezasını 27/5/2015 tarihli E.2014/36, K.2015/51 sayılı kararıyla iptal etmiştir; ancak bu, birlikteliği hukuka uygun hâle getirmez. Çocukla cinsel ilişki ayrıca TCK m. 103 ve 104 kapsamında değerlendirilebilir.

Evlenmeye izin davası hangi mahkemede açılır ve karara karşı ne yapılır?

Dava, çekişmesiz yargı işi olarak aile mahkemesinde açılır (HMK m. 382/2-b-1, 4787 sayılı Kanun m. 4). Yetkili mahkeme, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yerdir (HMK m. 384). Karar için kanunda kesin bir süre öngörülmemiştir. Kararı öğrenen ve hukuki yararı bulunan ilgililer, öğrenmeden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m. 387). Süre kaçırılırsa bu hak kaybolabilir.

Yabancı uyruklu biriyle evlenirken yaş şartı hangi hukuka göre aranır?

MÖHUK m. 13/1’e göre evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir. Evliliğin şekline ise evlenmenin yapıldığı ülke hukuku uygulanır (m. 13/2). Yetkili yabancı hukukun uygulanması Türk kamu düzenine açıkça aykırı sonuç doğuruyorsa o hüküm uygulanmaz (MÖHUK m. 5). Çifte uyrukluluk, yurt dışında evlenme gibi durumlarda sonuç değişebileceği için belgelerle bir avukata danışmak gerekir.

Kuzenle evlenmek yasak mı?

TMK m. 129 evlenme yasaklarını sayar: üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca-dayı-hala-teyze ile yeğenleri, belirli kayın hısımları ve evlat edinen ile evlatlık arasında evlenme yasaktır. Bu listede kuzenler yer almaz. Dolayısıyla amca, dayı, hala veya teyze çocukları arasında kanun bir evlenme yasağı koymamıştır. Yasağa rağmen yapılan evlilik ise TMK m. 145/4 uyarınca mutlak butlan sebebidir ve hâkim kararıyla sona erer.