Boşanma kararı alan eşler arasında en büyük uyuşmazlık konularından biri, evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımıdır. Uygulamada, özellikle yüksek değerli taşınmazlara veya şirket hisselerine sahip olan eşin, boşanma davası açılmadan hemen önce veya dava sürecinde bu varlıkları akrabalarına ya da güvendiği üçüncü kişilere devrettiği sıkça görülmektedir. İstanbul Barosu’na kayıtlı bir avukat olarak büromuzda yürüttüğümüz mal rejimi tasfiyesi dosyalarında, bu ‘mal kaçırma’ eylemlerinin hukuki sonuçlarını ve geri alım süreçlerini titizlikle yönetmekteyiz. Türk Medeni Kanunu (TMK), bu tür kötü niyetli girişimlere karşı eşleri koruyan güçlü mekanizmalar sunmaktadır.
Boşanma Aşamasında Mal Kaçırma Nedir ve Nasıl Anlaşılır?
Boşanmada mal kaçırma, eşlerden birinin diğerinin katılma alacağını (artık değerdeki payını) azaltmak amacıyla mal varlığı değerlerini devretmesi, gizlemesi veya bağışlamasıdır. Bu durum genellikle tapu kayıtlarının incelenmesiyle ortaya çıkar. Eğer eşiniz mülkiyetindeki bir evi, piyasa değerinin çok altında bir bedelle kardeşine veya bir arkadaşına satmışsa, bu durum açık bir mal kaçırma karinesidir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre (Örn: 2024/256 E., 2025/112 K.), boşanma davasının açılmasından kısa süre önce yapılan olağan dışı devirler, hayatın olağan akışına aykırı kabul edilmekte ve muvazaalı (danışıklı) işlem olarak değerlendirilmektedir. Bu noktada profesyonel bir İstanbul aile hukuku avukatı yardımıyla mal varlığı hareketlerinin geriye dönük incelenmesi hayati önem taşır.
TMK 199 Uyarınca Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması
Eşin mal kaçırmasını engellemenin en etkili yolu, mahkemeden tasarruf yetkisinin kısıtlanmasını talep etmektir. TMK m. 199 hükmüne göre: ‘Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi zorunlu kıldığı ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği mallar üzerinde tasarruf edilebilmesi için diğer eşin rızasının aranmasına karar verebilir.’
Bu karar alındığında, ilgili taşınmazın tapu kaydına ‘şerh’ düşülür ve eşiniz, mahkemenin veya sizin rızanız olmadan o malı satamaz, ipotek edemez. İstanbul Aile Mahkemeleri nezdindeki uygulamalarımızda, boşanma davası dilekçesi ile birlikte ivedilikle bu tedbirin talep edilmesinin hak kayıplarını %100’e yakın oranda engellediğini gözlemlemekteyiz.
Geçmişe Dönük Mal Kaçırmalarda Eklenecek Değerler
Eşiniz malları siz dava açmadan aylar önce devretmiş olsa dahi haklarınız kaybolmaz. TMK 229. maddesi gereğince, ‘bir eşin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar’ artık değere eklenir. Ayrıca, katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirlerde herhangi bir süre sınırı yoktur. edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde bu değerler sanki hala eşin elindeymiş gibi hesaplamaya dâhil edilir.
Tapu İptal ve Tescil Davası Açılabilir mi?
Eğer mal kaçırma amacıyla yapılan satış ‘muvazaalı’ ise yani aslında gerçek bir satış değil de sadece kâğıt üzerinde bir devir ise, bu işlemin iptali için dava açılabilir. Özellikle aile konutu şerhi bulunmayan bir evin, diğer eşin rızası alınmadan satılması TMK 194. maddeye aykırıdır. Bu durumda açılacak dava ile tapu kaydı eski haline getirilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında vurgulandığı üzere, üçüncü kişinin kötü niyetli olduğunun (mal kaçırma amacını bildiğinin) ispatlanması durumunda tapu kaydı iptal edilir. Ancak üçüncü kişi ‘iyiniyetli’ ise, tapu iptal edilemese bile devreden eşten bu malın bedeli nakden talep edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Soru: Eşim arabayı babasının üzerine yaptı, geri alabilir miyim?
Cevap: Evet, mal rejiminin tasfiyesi davasında bu araç ‘eklenecek değer’ olarak kabul edilir. Aracın güncel piyasa değerinin yarısı kadar alacak hakkınız doğar. Eğer devrin muvazaalı olduğu ve babanın da bu durumu bildiği ispatlanırsa, aracın üzerine tedbir konulması ve bedelinin tahsili mümkündür. Süreç için Türk Medeni Kanunu 229. madde hükümleri uygulanır.
Soru: Boşanma davası açmadan önce bankadaki paralar çekilirse ne olur?
Cevap: Banka hesap ekstresi celp edilerek paranın boşanma davası açılmadan hemen önce çekildiği tespit edilir. Eş bu parayı evlilik birliği giderleri için harcadığını ispatlayamazsa, mahkeme bu bedeli aktif mal varlığına dâhil eder. İstanbul’daki uygulamalarda banka kayıtları en güçlü delillerden biridir.
Soru: Şirket hisselerinin devri mal kaçırma sayılır mıdır?
Cevap: Kesinlikle. Eşin ortağı olduğu şirketteki primsiz sermaye artırımları veya hisse bedelsiz devirleri mal kaçırma eylemidir. Bu durumda şirket defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak gerçek değer tespiti yoluna gidilir.
Soru: Aile konutu şerhi yoksa satış engellenebilir mi?
Cevap: Eğer ev ‘aile konutu’ niteliği taşıyorsa, tapuda şerh olmasa bile diğer eşin rızası olmadan satılamaz. Ancak satış gerçekleştikten sonra iyiniyetli üçüncü kişilere karşı hak iddia etmek zorlaşır; bu yüzden dava açılır açılmaz ihtiyati tedbir kararı alınmalıdır.
Soru: Mal kaçırma davası ne kadar sürer?
Cevap: Bu davalar genellikle boşanma davasının kesinleşmesinden sonra görülür. İstanbul Çağlayan veya Kartal adliyelerindeki iş yükü göz önüne alındığında, bir mal rejimi tasfiyesi davasının sonuçlanması ortalama 1,5 ile 2,5 yıl arasında sürebilmektedir.
Sonuç ve İstanbul Boşanma Avukatı Tavsiyesi
Boşanmada mal kaçırma eylemleri, teknik bir takip ve stratejik bir hukuk bilgisi gerektirir. Sadece ‘bu mal benim hakkım’ demek yeterli değildir; devirlerin kronolojisinin çıkarılması, tanık beyanları ve resmi kayıtlarla ispat edilmesi şarttır. Hak kaybına uğramamak adına dava dilekçenizde mutlaka kapsamlı tedbir taleplerinde bulunmalısınız.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.