Boşanma Sürecinde Eşin Mirasçılık Sıfatı ve Dayı Torunlarının Durumu
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılık, kan hısımlığı ve zümre sistemi üzerine kuruludur. Boşanma davası kesinleşmediği sürece eşler birbirinin yasal mirasçısı olmaya devam eder. Ancak boşanma kararı kesinleştiğinde, eski eşlerin birbirine mirasçı olma hakkı ortadan kalkar. Uygulamada sıkça karşılaştığımız bir durum, tarafların ayrılık aşamasındayken murisin vefat etmesidir. Bu durumda murisin dayısının torunları gibi uzak akrabaların miras payı talep edip edemeyeceği sorusu gündeme gelmektedir.
TMK Zümre Sistemi ve Üçüncü Zümre Mirasçıları
Miras hukukunda zümre sistemi esastır. Birinci zümre murisin altsoyu, ikinci zümre ana ve babası ile onların altsoyu, üçüncü zümre ise büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyudur. Dayı torunları, üçüncü zümre içerisinde yer alan kök başlarının (büyük anne ve büyük babanın) altsoyu niteliğindedir. TMK m. 499 uyarınca, sağ kalan eş mirasbırakanın büyükanne ve büyükbabaları ile onların çocuklarıyla (amca, hala, dayı, teyze) birlikte mirasçı olduğunda mirasın 3/4’ünü alır. Ancak bu madde dayı torunlarını, eş varsa mirasın dışında bırakmaktadır.
Dayı Torunlarının Miras Hakkı Hangi Şartlarda Doğar?
Dayı torunları, ancak ve ancak murisin eşinin bulunmadığı, altsoyunun (çocuk, torun) olmadığı ve ana-babası ile onların kardeşlerinin (dayı, amca vb.) vefat etmiş olduğu durumlarda miras payı alabilirler. Eğer sağ kalan bir eş varsa, üçüncü zümrenin sadece kök başları veya onların çocukları hayatta ise eşle paylaşıma girerler. Dayı çocuklarının çocukları olan dayı torunları, eşin varlığı halinde miras payı alamazlar. İstanbul avukatı olarak müvekkillerimize sıkça belirttiğimiz üzere, eşin varlığı uzak akrabaların miras hakkını tamamen kapatabilmektedir.
Yargıtay Kararları Işığında Eşin Miras Payı Oranları 2026
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre (Örn: Yargıtay 2. HD, 2024/450 E., 2025/1120 K.), sağ kalan eşin üçüncü zümre ile mirasçı olması durumunda mülkiyetin geçişi katidir. Eş, murisin büyükanne ve büyükbabasından gelen hat ile birlikte mirasçı olduğunda, eğer bu kişilerin çocukları (dayı, teyze gibi) hayatta değilse, halefiyet ilkesi dayı torunlarına kadar uzanmaz; mirasın tamamı eşe geçer. Bu durum, aile konutu üzerindeki haklar ve mal rejimi tasfiyesi ile birleştiğinde dayı torunlarının hukuki bir talebinin kalmadığını doğrular.
Boşanma Davası Devam Ederken Vefatın Miras Paylaşımına Etkisi
TMK m. 181/2 uyarınca, boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan eş mirasçı olabilir. Ancak ölen eşin mirasçıları davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurlu olduğunu kanıtlarlarsa, sağ kalan eş mirasçılık haklarını kaybeder. Burada dayı torunları, menfaatleri gereği davaya dahil olabilirler mi? Evet, eğer eş saf dışı bırakılırsa miras üçüncü zümreye kayacağından, dayı torunları bu davanın sonucuna göre mirasçı sıfatı kazanabilirler. Büromuzda bu tür ‘mirastan yoksun bırakma’ temelli boşanma takibi süreçlerini titizlikle yönetmekteyiz.
Mirasın Paylaşılmasında Saklı Pay Hakları ve Tenkis Davası
Sağ kalan eşin saklı payı, miras payının tamamıdır (eşin birinci veya ikinci zümre ile paylaşımında durum değişse de üçüncü zümreye karşı güçlü bir koruması vardır). Dayı torunlarının Türk hukukunda saklı pay hakkı bulunmamaktadır. Dolayısıyla muris, sağlığında tüm malvarlığını bir vakfa veya üçüncü bir kişiye vasiyet etse dahi, dayı torunları tenkis davası açarak saklı pay talebinde bulunamazlar. Bu durum, boşanma aşamasındaki eşin hukuki konumunu dayı torunlarına karşı rakipsiz kılmaktadır.
SORU: Eşim vefat etti, dayısının torunu miras talep edebilir mi?
CEVAP: Hayır, Türk Medeni Kanunu uyarınca sağ kalan eş varken üçüncü zümrenin altsoyu olan dayı torunlarının yasal miras payı yoktur. Eş, ikinci zümre (anne-baba ve kardeşler) tamamen yoksa, üçüncü zümrede büyükanne/büyükbabalar ve onların çocukları (amca, hala, dayı, teyze) da vefat etmişse mirasın tamamını alır.
SORU: Boşanma davası kesinleşmeden eşim ölürse miras kime kalır?
CEVAP: Boşanma kararı henüz kesinleşmediği için eşinizden size miras kalmaya devam eder. Eğer çocuklarınız yoksa, miras anne-babasıyla veya onlar da yoksa büyükanne/büyükbabalarıyla paylaşılır. Dayı torunları ancak siz ve diğer üst soylar yasal olarak saf dışı kalırsanız mirasçı olabilirler.
SORU: Dayı torunlarının saklı pay hakkı var mıdır?
CEVAP: Hayır, 2026 yılı güncel mevzuatına göre de miras hukukunda saklı paylı mirasçılar sadece altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir. Kardeşlerin saklı payı kaldırıldığı gibi, dayı torunları gibi daha uzak hısımların hiçbir zaman saklı pay hakkı olmamıştır.
SORU: İstanbul’da miras davası ne kadar sürer?
CEVAP: İstanbul Sulh Hukuk Mahkemeleri’nde açılan veraset ilamı (mirasçılık belgesi) davaları genellikle 1-3 ay içinde sonuçlanır. Ancak payların uyuşmazlığa düştüğü ortaklığın giderilmesi veya tenkis davaları, bilirkişi incelemeleri ve tebligat süreçleri nedeniyle 1.5 ile 3 yıl arasında sürebilmektedir.
SORU: Mirasın reddi eşin dayı torunlarına geçmesine sebep olur mu?
CEVAP: Sağ kalan eş mirası reddederse, onun payı sanki muris vefat ettiğinde o sağ değilmiş gibi bir sonraki hak sahiplerine geçer. Eğer birinci ve ikinci zümreden kimse yoksa, miras üçüncü zümreye (büyükanne/büyükbabalar ve çocukları) geçer. Bu durumda dayı hariç herkes reddederse veya ölmüşse miras dayı torununa intikal edebilir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.