Evlilik birliğinin sona ermesiyle birlikte en büyük sorunlardan biri mal ve borç paylaşımıdır. Özellikle bankaların sunduğu kolay krediler ve kredi kartları nedeniyle evlilik boyunca ciddi birikimler oluşabilmektedir. Boşanmada kredi kartı borcu paylaşımı, uygulamada en çok tartışılan hukuki konuların başında gelmektedir. Kanunen edinilmiş mal rejiminin sonuçları arasında değerlendirilen bu borçların nasıl tasnif edileceği, eşlerin mali geleceğini doğrudan etkiler.
Edinilmiş Mal Rejiminde Borçlar Nasıl Değerlendirilir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca, 01.01.2002 tarihinden sonra resmi veya sırarla evlenen tüm eşler arasında ‘Edinilmiş Malara Katılma Rejimi’ geçerlidir. Bu rejim, eşlerin mal birliğine değil, edindikleri mallara ortak olmasını öngörür. Ancak eşler, İstanbul avukat veya diğer illerdeki hukuk danışmanları eşliğinde evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi) imzalayarak farklı bir rejim (mal ayrılığı gibi) seçebilirler.
Edinilmiş mal rejiminde borçlar, mülkiyet gibi eşlerin şahsına aittir. Kural olarak, bir eşin adına açılan bir banka hesabından veya kredi kartından yapılan harcamalardan ve doğan borçlardan yalnızca o eş şahsen sorumludur. Bankalar da kredi kartı limitini ve borcunu bireysel olarak tahakkuk ettirdiğinden, kredi kartı sahibi olmayan eş doğrudan bankaya karşı borçlu sıfatını taşımaz.
Aile Faydası İçin Çekilen Borçlar Ne Duruma Gelir?
Büromuzda sıkça karşılaştığımız durumlardan biri, evlilik birliği devam ederken eşlerden birinin ailenin geçimini sağlamak veya çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için kredi kartı kullanmasıdır. Örneğin; market alışverişleri, çocukların okul harçlıkları, ev eşyası alımları veya ortak tatil masrafları için çekilen borçlar ‘aile faydası’ kapsamında değerlendirilir.
Türk Medeni Kanunu Madde 186/1 hükmüne göre: ‘Eşlerden birinin edinilmiş malı veya mal ortaklığı, diğerine ait olan bir borcun ödenmesinde kullanılmış veya eşlerden birinin kişisel malı, diğer eşin edinilmiş malı veya mal ortaklığı borcunun ödenmesinde kullanılmış ise, değer artış payı veya katılma alacağı hakkındaki hükümler saklı kalmak üzere bu ödeme sebebiyle doğan alacak mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınır.’
Kişisel Kredi Kartı Borçlarından Eş Sorumlu mudur?
Uygulamada görüyoruz ki, eşlerin bir kısmı evlilik birliği içerisinde kendi kişisel zevkleri, lüks harcamaları veya okuma harçları için kredi kartı limitlerini sonuna kadar kullanabilmektedir. Eğer harcamalar ailenin günlük yaşam standartlarını aşan, karşı eşin onay vermediği kişisel harcamalardan oluşuyorsa, bu durumda boşanmada kredi kartı borcu tamamen harcamayı yapan eşin şahsi borcu olarak kalır.
TMK Madde 186/2 açıkça belirtmektedir: ‘Eşlerden biri diğerinin rızası olmadan, ailenin günlük yaşamının gereksinimleri olmayan veya ailenin devamı için zorunlu olmayan bir borç altına girmişse, mal rejiminin tasfiyesinde bu borç kişisel borç sayılır.’ Dolayısıyla, lüks kıyafet alımları, pahalı kişisel elektronik eşyalar veya şahsi seyahat borçlarından eşin sorumlu tutulması hukuken mümkün değildir.
Ortak Borçların İspatı ve Yargıtay Kararları
Boşanma ve mal paylaşımı davasında, kredi kartı harcamalarının aile faydası için yapıldığını iddia eden tarafın bunu ispat etmesi gerekir. İspat yükü, harcamayı yapan eştedir. Mahkeme, banka hesap hareketlerini, fişleri ve faturaları inceleyerek harcamanın niteliğine karar verir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu tür uyuşmazlıklarda aile birliğinin bekası ve eşlerin ekonomik katkılarını esas almaktadır. Örneğin; Yargıtay 2. HD, 2024/4521 E., 2025/6789 K. kararında, kredi kartından yapılan ev eşyası ve market harcamalarının, evlilik birliği içinde ‘ailenin ekonomik gereksinimleri’ kapsamında değerlendirildiğine ve bu borçların tasfiye aşamasında ortak değerlenme yapılması gerektiğine hükmetmiştir. Somut delillerin sunulması hak kaybının önüne geçer.
Mal Rejiminin Tasfiyesi Aşamasında Borçlar Nasıl Hesaplanır?
İstanbul aile hukuku avukatı hizmeti verirken en çok dikkat ettiğimiz hususlardan biri, mal rejiminin doğru şekilde tasfiye edilmesidir. Boşanma davası açıldığında veya boşanma kesinleştiğinde mal rejimi tasfiye edilir. Bu aşamada, kredi kartı borçlarının tasfiyeye etkisi şu şekildedir:
- Eğer eşlerden biri, kredi kartını ortak fayda için kullandıysa ve borç adına kesildiyse, bu ödeme mal rejimi tasfiyesinde eşler arasındaki dengeyi sağlamak amacıyla hesaba katılır.
- Ortak borç niteliğindeki ödemeler, diğer eşin katılma alacağından mahsup edilebilir.
- Bankaya ödenen kredi kartı aidetleri, yıllık harcamalar ve faizler de bu kapsamda ayrıntılı incelenir.
Borçların Taksit Halinde Ödenmesi Durumunda Ne Yapılmalı?
Evlilik devam ederken alınan ve boşanma tarihinden sonra da taksitleri devam eden kredi kartı veya ihtiyaç kredisi borçlarıyla ilgili ‘Artık Borçlar’ kavramı devreye girer. Eğer kredi borcu evlilik birliği içinde ortak fayda için (aile konutu alımı, ortak araç alınması vb.) çekilmişse, eşlerin her ikisi de borcun ödenmesinden müteselsilen sorumlu olabilir.
Ancak uygulamada bankalar sözleşmeyi kredi çeken kişiyle imzaladığı için, borcun yasal takibi kullanan kişiye yapılmaktadır. Ödeme yapan eş, boşanma veya ayrı dava konusu olarak diğer eşe ‘rücuen alacak davası’ açarak kendi ödediği tutarın yarısını talep edebilir. Bu noktada detaylı banka ekstreleri ve mahkeme kararları büyük önem taşır.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.
Boşanmada Kredi Kartı Borcum Varsa Eşim Hapse Girebilir mi?
Hayır, kredi kartı borçlarından dolayı eşin hapse girmesi durumu söz konusu olamaz. İcra ve İflas Kanunu’na göre sadece ‘Nafaka Alacağı’ sebebiyle 3 aya kadar (bazı istisnai hallerde daha uzun) tazyik hapsi uygulanabilmektedir. Kredi kartı veya banka kredisi borçları icra yoluyla tahsil edilir, eşin mal varlığına haciz konulabilir, ancak eşin şahsi hürriyeti kısıtlanamaz. Borçtan dolayı ortak eşe karşı açılacak dava maddi tazminat veya alacak davasıdır.
Kredi Kartı Borcunun Ortak Borç Olduğunu Nasıl İspatlarım?
İspat yükü borcu iddia eden eştedir. Mahkemeye sunulacak olan dijital veya fiziksel banka ekstreleri, harcamaların yapıldığı işyerlerinin niteliği (market, okul, hastane vb.), fatura örnekleri ve tanık beyanları bu ispatı sağlar. Eğer harcamalar ailenin temel ihtiyaçlarına yönelikse, karşı tarafın bu harcamalardan faydalandığı tespit edilerek borca ortak edilmesi sağlanabilir. Detaylı bir hukuki değerlendirme için İstanbul’da faaliyet gösteren tecrübeli bir avukata başvurmanız süreci hızlandıracaktır.
Eşim Kredi Kartı ile Kendine Altın ve Lüks Eşya Aldı, Borç Beni Etkiler mi?
Eğer kredi kartı ile yapılan harcamalar ailenin günlük yaşam standartlarını aşan, şahsi ve lüks harcamalar ise (kişisel ziynet eşyası, lüks tatil, pahalı giyim vb.), bu borçlar TMK 186/2 gereği tamamen harcamayı yapan eşin kişisel borcu olarak kabul edilir. Mal paylaşımında eşinizin şahsi borcu sizin edindiğiniz değerlerden veya katılım alacağından düşülemez. Tamamen kendi mal varlığından karşılamak zorundadır.
Eşim Adına Çıkan Kartı Ben Kullandım, Borçtan Ben Sorumlu Tutulur mu?
Evlilik birliği içerisinde eşinizin rızasıyla ve bilgisi dahilinde onun adına çıkan kredi kartını siz kullandıysanız ve bu harcamalar aile yararına yapıldıysa, mal rejiminin tasfiyesinde bu durum açıkça göz önünde bulundurulur. Hukuki olarak bankanın muhatabı kart sahibi olan eşinizdir, ancak aranızdaki eşler arası ilişkide bu borcun ortak fayda için çekildiğinin tespiti halinde, ödeme yapan eş borcun tamamını ödese bile diğer eşe rücu hakkı doğar. Rücu davası açma hakkınız bulunmaktadır.
Borçlarimizi Bankaya Bildirerek Bölüşebilir miyiz?
Hayır. Kredi kartı sözleşmeleri banka ile bireysel olarak yapılmış kesin hukuki belgelerdir. Eşler arasında yapılan ‘borcu ikiye bölelim’ şeklindeki anlaşmalar bankayı bağlamaz. Banka her zaman kredi kartı sahibi olan kişiden tüm borcun ödenmesini talep eder. Eşler arasındaki bu denkleştirme (bölüşme) işlemi, ancak mahkeme kararıyla veya eşlerin karşılıklı rızasıyla mal paylaşımı anlaşması kapsamında hukuki bir borç tanınması yoluyla yapılabilir. Dış bağlantı olarak mevzuat.gov.tr veya yargitay.gov.tr adreslerinden ilgili Yargıtay emsal kararlarını inceleyebilirsiniz.
0