İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası) 2026: Miktarı, Hesaplama ve Artırma Davası

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

İştirak Nafakası Nedir? (TMK Madde 182)

İştirak nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinin ardından çocuğun velayetini almayan tarafın, çocuğun günlük yaşam giderlerine, eğitimine ve sağlığına katkıda bulunmak amacıyla ödemeye mahkûm edildiği aylık bir para yükümlülüğüdür. Hukukî dayanağını Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesi oluşturmaktadır.

TMK m. 182/2 şöyle hüküm kurar: “Mahkeme, boşanma veya ayrılığa hükmederken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve uzman kişilerin görüşünü aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocukla olan kişisel ilişkilerini düzenler.” Bu düzenlemenin ayrılmaz parçası olarak hâkim, nafaka miktarını re’sen belirler. Yani tarafların talebini beklemeksizin çocuğun yararına uygun bir nafakaya hükmedebilir.

Büromuzda sıkça karşılaştığımız sorulardan biri, iştirak nafakasının yalnızca anneden mi talep edilebileceğidir. Yanıt açıktır: Velayeti almayan taraf anne ya da baba olabilir; iştirak nafakası yükümlülüğü her iki cins için eşit şekilde uygulanır.

İştirak Nafakasının Şartları Nelerdir?

Mahkemenin iştirak nafakasına hükmedebilmesi için şu koşulların bir arada bulunması gerekir:

1. Boşanma veya ayrılık kararı: Kesinleşmiş bir boşanma ya da ayrılık hükmü olmaksızın iştirak nafakası talep edilemez. Ancak boşanma davası sürerinde tedbir nafakası (TMK m. 169) talep edilebilir.
2. Müşterek çocuğun varlığı: Evlilik birliğinden doğan ya da soybağı kurulmuş çocuk bulunmalıdır.
3. Velayetin tek ebeveyne bırakılmış olması: Müşterek velayet kararlarında da iştirak nafakası belirlenebilir; ancak hesaplama farklı bir yöntemle yapılır.
4. Çocuğun kendi geliriyle geçinememesi: Çocuğun ergin olduğu hâllerde (18 yaşını doldurması) nafaka kural olarak sona erer; ancak TMK m. 328/2 gereğince eğitim devam ediyorsa talep mümkündür.

İştirak Nafakası 2026: Miktar Nasıl Belirlenir?

Türk hukukunda sabit bir nafaka hesaplama tablosu yoktur. Mahkemeler her davayı kendi içinde değerlendirir. Bununla birlikte uygulamada nafaka yükümlüsünün net gelirinin %15 ile %30’u arasında bir miktara hükmedildiği görülmektedir. Hâkimin dikkate aldığı başlıca kriterler şunlardır:

• Nafaka yükümlüsünün aylık net geliri ve mal varlığı
• Velayeti kullanan tarafın gelir durumu
• Çocuğun yaşı, sağlık durumu ve özel ihtiyaçları (özel okul, tedavi vb.)
• Çocuğun yaşadığı ilin hayat pahalılığı (İstanbul için ayrı değerlendirme söz konusudur)
• Nafaka yükümlüsünün sosyal güvenlik durumu ve hayat standardı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/7447 E., 2024/5045 K. sayılı kararında şu ilkeyi teyit etmiştir: Hâkim, nafaka belirlerken tarafların ekonomik koşullarını ve yaşam standartlarını karşılıklı olarak değerlendirmelidir; nafaka, yükümlünün çocukla “ortak” bir yaşam standardını paylaşmasına zemin hazırlamalıdır.

İştirak Nafakası Hesaplama Örneği (2026)

Uygulamada görüyoruz ki asgari ücretin altında bir nafaka kararı son derece istisnaidir. Örneğin aylık net 30.000 TL geliri olan bir yükümlü için tek çocuk adına 4.500–9.000 TL bandında bir nafakaya hükmedilebilir; İstanbul’daki mahkemelerin hayat pahalılığı gerekçesiyle alt sınırı yukarı çekme eğiliminde olduğu görülmektedir. Birden fazla çocuk varsa her çocuk için ayrı nafaka belirlenir; ancak toplam miktar belirlenirken yükümlünün ödeme gücü gözetilir.

İştirak Nafakasının Artırılması Davası

Nafakanın artırılması, TMK m. 331 kapsamında “durumun değişmesi” koşuluna bağlıdır. Mahkemeye başvurulabilmesi için aşağıdaki değişikliklerin gerçekleşmiş olması gerekir:

• Hayat pahalılığının artması (TÜFE/enflasyon baz alınabilir)
• Çocuğun yaşının ilerlemesiyle giderlerin artması (okul, kıyafet, etkinlik vb.)
• Yükümlünün gelirinin belirgin biçimde yükselmesi
• Çocukta ortaya çıkan sağlık sorunu ya da özel eğitim ihtiyacı

Yargıtay 2. HD, 2023/3307 E., 2024/952 K. sayılı kararında, nafaka artırım davalarında enflasyon oranının tek başına yeterli gerekçe oluşturabileceğine hükmetmiştir. Bu nedenle nafakayı önceki düzeyinde bırakan yerel mahkeme kararları bozulabilmektedir.

Nafaka artırım davasının aile mahkemesinde açılması gerekir. Yetkili mahkeme, davalının ya da davacının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6). İstanbul’da Bakırköy, Kadıköy veya Anadolu Adalet Sarayı’ndaki aile mahkemelerinden biri yetkili olabilir. İştirak nafakasının artırılması hakkında daha kapsamlı bilgi için Nafaka Artışı Davası 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İştirak Nafakasının Azaltılması ve Kaldırılması

Nafaka yükümlüsü de koşulların değişmesi hâlinde azaltma ya da tamamen kaldırma davası açabilir. Aşağıdaki durumlarda bu yol açıktır:

• Yükümlünün işini kaybetmesi veya gelirinin önemli ölçüde düşmesi
• Velayeti kullanan tarafın ekonomik durumunun belirgin şekilde iyileşmesi
• Yükümlünün başka bir çocuğunun doğması ve yeni nafaka yükümlülüğü altına girmesi

Önemle belirtmek gerekir: Nafakayı mahkeme kararı olmadan kesmek ya da eksik ödemek, İcra ve İflas Kanunu m. 344 kapsamında tazyik hapsine yol açabilir. Nafaka borcunu ödememenin hukuki sonuçlarını daha ayrıntılı ele aldığımız ilgili yazımızı okumanızı öneririz.

İştirak Nafakasının Sona Ermesi

TMK m. 328 uyarınca ana ve babanın çocuğa bakım yükümlülüğü, çocuğun ergin olmasıyla (18 yaşını doldurmasıyla) kendiliğinden sona erer. Bununla birlikte aynı maddenin 2. fıkrası şu istisnayı getirmektedir: Ergin olmasına karşın eğitimi devam eden çocuk için nafaka yükümlülüğü, eğitim süresince devam edebilir; mahkeme eğitim süresini ve çocuğun olağan öğrenim dönemini dikkate alır.

Dolayısıyla üniversite eğitimi devam eden çocuklar için nafaka hâlâ talep edilebilir. Ayrıca velayetin değiştirilmesi kararıyla nafaka yükümlüsü de değişebilir. Bu konu hakkında Velayetin Değiştirilmesi Davası 2026 başlıklı yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

İstanbul’da İştirak Nafakası Davaları: Pratik Bilgiler

İstanbul, Türkiye’nin en kalabalık şehri olması nedeniyle nafaka davaları bakımından kendine özgü dinamikler barındırır. Uygulamada İstanbul aile mahkemelerinde:

• Yargılama süresi ortalama 4-8 ay arasında seyreder; tanık dinleniyorsa süre uzayabilir.
• Kadıköy, Şişli ve Bakırköy aile mahkemeleri en yüksek iş yüküne sahip mahkemelerdir.
• Sosyal inceleme raporu (SİR) talep edildiğinde dava 2-3 ay daha uzayabilir.
• Nafaka miktarı belirlenirken İstanbul asgari yaşam endeksi ve konut maliyetleri gözetilmektedir.

Anlaşmalı boşanma sürecinde iştirak nafakasını protokolde belirlemek, ileride açılabilecek artırım davalarının önünü kapatmaz. Konuya ilişkin Anlaşmalı Boşanma 2026 rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

İştirak nafakası ne zaman başlar?

İştirak nafakası, boşanma davasının açıldığı tarihten itibaren değil, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava süresince çocuk için tedbir nafakası talep edilmesi mümkündür; bu ayrı bir yargılama konusudur. Nafaka ödeme yükümlülüğü, kararın kesinleşmesiyle birlikte her ayın belirlenen gününde yerine getirilmelidir.

İştirak nafakası miktarı kaç TL olmalıdır?

2026 yılı itibarıyla Türk mahkemeleri, asgari ücretin altında kalan nafaka miktarlarını genellikle kabul etmemektedir. Uygulamada tek çocuk için aylık 3.000 TL ile 15.000 TL arasında değişen nafakalara hükmedildiği görülmektedir; ancak bu rakam tarafların ekonomik koşullarına, çocuğun özel ihtiyaçlarına ve yaşanılan ile göre önemli ölçüde farklılaşır. Yargıtay 2. HD, 2024/2915 E., 2024/3726 K. sayılı kararında nafakanın çocuğun olağan yaşam standartlarını sürdürebilmesine yetecek düzeyde belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

İştirak nafakası her yıl artırılabilir mi?

Evet. TMK m. 331 gereğince durumun değişmesi hâlinde nafakanın artırılması talep edilebilir. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolüne TÜFE ya da ÜFE’ye bağlı otomatik artış hükmü koyabilir; böylece her yıl dava açmaktan kaçınılır. Mahkeme kararına bağlı otomatik artış öngörülmemişse yıllık artış için aile mahkemesinde dava açılması gerekir.

Çocuk 18 yaşına girmeden nafaka kesilebilir mi?

Kural olarak hayır. Mahkeme kararı olmaksızın nafakayı kesmek, İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi yaptırımını doğurabilir. Ancak hâkime başvurarak nafakanın azaltılması ya da kaldırılması dava yoluyla talep edilebilir; ispatı güçlü sebepler varsa (ciddi gelir kaybı, çocuğun kendi gelirine kavuşması vb.) mahkeme nafakayı indirebilir ya da tamamen kaldırabilir.

İştirak nafakasında zamanaşımı süresi nedir?

Her bir nafaka alacağı, muaccel olduğu tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146). Ancak nafaka alacakları için icra takibine başlandıktan sonra zamanaşımı kesilir. Bu nedenle ödenmemiş nafaka alacaklarını uzun süre bekletmeksizin icra takibine konu etmek, hak kaybı yaşamamak adına kritik önem taşır.

Kaynaklar ve Yasal Dayanaklar

• mevzuat.gov.tr — Türk Medeni Kanunu m. 182, 328, 331 tam metni
• Yargıtay resmi sitesi — İştirak nafakasına ilişkin güncel içtihat bankası
• adalet.gov.tr — Aile mahkemelerine başvuru rehberi
• barobirlik.org.tr — Avukat bulma ve hukuki yardım kaynakları