Kooperatif Genel Kurul Kararı Nasıl İptal Ettirilir? 1 Aylık Süre, Muhalefet Şerhi ve İstanbul Rehberi (1163 m. 53) 2026

Kısa cevap: Kooperatif genel kurulunun kanuna, anasözleşmeye veya iyi niyet kurallarına aykırı bir karar aldığını düşünüyorsanız 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.53 uyarınca, toplantıyı izleyen günden başlayarak bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede iptal davası açmanız gerekir. Toplantıya katılan ortak için kural olarak karara muhalif kalıp bunu tutanağa geçirtmek şarttır; toplantıya çağrılmayan veya oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmeyen ortak için bu şart aranmaz, ancak bir aylık süre yine işler. Yönetim kurulu da dava açabilir. Mahkeme, kooperatifin isteği üzerine davacıdan teminat isteyebilir. Kararın iptali bütün ortaklar için hüküm ifade eder.

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Olağan genel kurul toplantısından çıktınız. Aidatlar artırılmış, yönetim kurulu aklanmış, sizin hiç görmediğiniz bir gündem maddesi oylanmış. Salonda itiraz ettiniz ama kimse not almadı. Ya da toplantıdan hiç haberiniz olmadı ve kararı bir ay sonra bir yazıyla öğrendiniz. Bu noktada çoğu ortak aynı soruyu sorar: “Bu karar geri alınabilir mi?”

Cevap evet olabilir, ama kooperatif hukukunda zaman çok dardır. Bu rehberde hangi kararların hangi gerekçelerle dava edilebileceğini, kimlerin dava açabileceğini, süreyi nasıl hesaplayacağınızı ve İstanbul’da kooperatif ortağıysanız pratikte nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyorum. Yargıtay kararlarını ise yalnızca resmî Yargıtay karar arama sisteminden metnini okuyabildiğim kadarıyla aktarıyorum.

Sorun: Genel Kurul Kararı Ortağı Doğrudan Bağlar

Kooperatifte en yetkili organ genel kuruldur. Aidat, ek ödeme, yönetim kurulunun ibrası, anasözleşme değişikliği, ortaklıktan çıkarma gibi kararlar orada alınır. Karar bir kez alındığında ortak “ben katılmadım” diyerek bu karardan kurtulamaz. Kanun, kararın geçerliliğini sınırlı bir yargısal denetime bağlamış ve bu denetimi 1163 sayılı Kanun m.53’te düzenlemiştir.

Burada sorun şudur: Hakkınızı kullanmak için hem usul koşullarını hem de süreyi aynı anda yakalamanız gerekir. İçerik açısından haklı olsanız bile bir aylık sürenin kaçırılması davayı esasa girilmeden bitirebilir. Bu nedenle süre ve ispat, bu davanın asıl odak noktasıdır.

Hangi Gerekçelerle İptal İstenebilir?

m.53 metni, kararların “kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası” ile dava edilebileceğini söyler. Uygulamada başlıca gerekçeler şunlardır:

  • Çağrı ve gündem usulsüzlüğü: Kanun m.45, genel kurulun anasözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılmasını ve toplantı tarihi, yeri ve gündeminin toplantıdan en az 15 gün önce ilgili bakanlığa ve mülki idare amirliğine yazılı bildirilmesini ister. Yapı kooperatiflerinde ortakların en az dörtte birinin şahsen veya temsilen hazır bulunması şarttır. m.46 uyarınca gündemde olmayan hususlar görüşülemez; bunun istisnaları sınırlıdır.
  • Oy ve çoğunluk hataları: m.51’e göre kanun veya anasözleşmede aykırı hüküm yoksa kararlar katılanların oylarının yarıdan bir fazlasıyla alınır. Kooperatifin dağılması, birleşmesi ve anasözleşme değişikliği için fiilen kullanılan oyların üçte ikisi gerekir. Ortakların şahsi sorumluluğunu ağırlaştıran veya ek ödeme getiren kararlar için m.52 bütün ortakların dörtte üçünün rızasını arar.
  • Oy yasağı ihlali: m.50’ye göre kooperatif işlerinin görülmesine herhangi bir suretle katılanlar yönetim kurulunun ibrasına ilişkin kararlarda oy kullanamaz; ortak da kendisi veya eşi, usul ve füruu ile kooperatif arasındaki kişisel işlerde oy hakkını kullanamaz.
  • Temsil kurallarına aykırılık: m.49’a göre bir ortak, anasözleşmede açıklık varsa yazılı izinle oyunu başka bir ortağa kullandırabilir; birden fazla ortağı temsil sınırı da kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
  • İyi niyet kurallarına aykırılık: Eşitlik ilkesini çiğneyen veya belirli ortakları gözeten kararlar bu başlık altında ileri sürülür; ancak bu iddianın kanıtlanması gerekir.

Kimler Dava Açabilir?

m.53 üç grup sayar. İlki, toplantıda hazır bulunup kararlara aykırı kalarak bunu tutanağa geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak izin verilmeyen ortaktır. Aynı grupta, toplantıya çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini ya da toplantıya katılmaya yetkisi olmayanların karara katıldığını ileri süren ortaklar da yer alır. İkincisi yönetim kuruludur. Üçüncüsü, kararın uygulanması kendi şahsi sorumluluğuna yol açacak yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerdir.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 2014/1811 E., 2014/7208 K. sayılı kararında bu çerçeveyi şöyle özetler: Çağrılmama, çağrının usulsüzlüğü, oyunu kullandırmama gibi sayılan hâller dışındaki aykırılık iddialarında, toplantıya katılan ortağın ret oyu vermesi ve muhalefetini tutanağa geçirtmesi gerekir; dava ise bütün bu iddialar bakımından toplantıyı izleyen bir ay içinde açılmalıdır. Aranan şartlar gerçekleşmemişse HMK m.114/2 ve m.115/2 çerçevesinde dava usulden reddedilir.

Süre: Toplantıyı İzleyen Günden Bir Ay

Süre, toplantı gününü izleyen günden başlar. Bu, davanın en kolay kaçırılan noktasıdır. Çünkü ortak çoğu zaman kararı toplantıdan haftalar sonra öğrenir ve “öğrendiğim tarihten başlar” diye düşünür. Yargıtay uygulaması bu yönde değildir.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 2013/1181 E., 2013/2182 K. sayılı kararında, genel kurula hiç çağrılmayan davacının muhalefet şerhi şartından muaf olduğunu kabul etmiş; ancak dava 04.06.2011 tarihli toplantıyı izleyen bir aylık süre geçtikten sonra açıldığı için, esasın incelenmesine gerek olmadığını belirtmiştir. Mahkemenin davayı esastan reddetmesi isabetsiz bulunmuş, karar sonuç itibarıyla doğru görülerek onanmıştır. Başka bir deyişle çağrılmamış olmak size şerhten muafiyet verir, süreden değil.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 2015/5944 E., 2016/2980 K. sayılı kararında da yerel mahkemenin 28.08.2010 tarihli toplantı için bir aylık hak düşürücü süreyi uyguladığı görülür; Daire bu dosyada hükmü kooperatifin ihyası ve taraf teşkili yönünden bozmuştur. Bu karar, kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği durumlarda davanın sırasını ve taraf sorununu hatırlatması bakımından değerlidir.

Karıştırılan Konu: İhraç Kararı İçin Süre Farklı

Birçok ortak, üyelikten çıkarılmasına ilişkin genel kurul kararını da bir aylık süreye bağlı sanır. Bu yanlıştır. 1163 sayılı Kanun m.16 uyarınca çıkarma kararına karşı, kararın ortağa tebliğinden itibaren üç ay içinde dava açılmazsa karar kesinleşir. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 2018/869 E., 2019/4788 K. sayılı kararında, ihraç kararının iptali davasını bir aylık süre geçtiği gerekçesiyle reddeden yerel mahkeme ile istinaf kararını bozmuş; sürenin başlaması için kararın tebliğinin zorunlu olduğunu, tebliğ edilip edilmediğinin ve hangi tarihte edildiğinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir.

Pratik sonuç: Elinizdeki karar ihraç kararıysa m.16, diğer genel kurul kararlarıysa m.53 süresini ayrı ayrı değerlendirin. Emin olamıyorsanız, ihtiyaten en kısa süreye göre hareket edin. Üyelikten ayrılma ve çıkma payı konusu için konut kooperatifinden ayrılma yazımıza da bakabilirsiniz.

Adım Adım Nasıl Hareket Edilir?

  1. Toplantı tutanağını ve hazirun cetvelini isteyin. Yönetim kurulundan yazılı talep edin; kaçıncı maddede hangi çoğunlukla ne karar verildiğini buradan göreceksiniz.
  2. Takvimi hemen başlatın. Toplantı tarihini yazın, ertesi günden bir ay sayın ve son günü hafta sonuna denk gelse bile takvimde güvenli bir tarih belirleyin.
  3. Anasözleşmeyi okuyun. Çağrı şekli, toplantı nisabı, temsil sınırı ve oy kuralları anasözleşmede ayrıca düzenlenmiş olabilir.
  4. Muhalefet şerhinizin tutanakta olup olmadığına bakın. Yoksa, çağrılmama veya oy kullandırmama gibi istisnalardan birine dayanıp dayanamayacağınızı değerlendirin.
  5. Hangi mahkemeye başvuracağınızı doğrulayın. Kanun, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeyi gösterir. Görevli mahkemenin ticaret mahkemesi mi asliye hukuk mahkemesi mi olduğu güncel düzenlemeye ve dosyanın niteliğine göre belirlenir; Yargıtay kararlarında her iki mahkemeden gelen dosyalar görülmektedir.
  6. Dilekçede aykırılığı somutlaştırın. “Karar hukuka aykırıdır” demek yetmez; hangi kanun maddesine veya anasözleşme hükmüne aykırı olduğunu ve neden olduğunu yazın.

İstanbul’da Kooperatif Ortağıysanız Pratik Notlar

Yetkili mahkeme kooperatif merkezinin bulunduğu yerdir; yani İstanbul’da ikamet etseniz bile kooperatif merkezi Ankara’daysa Ankara mahkemesinde dava açarsınız. Tersine, merkezi İstanbul’da olan bir kooperatifin genel kurul kararını dava edecekseniz davayı İstanbul’da açarsınız. İlçe adliyesi bakımından hangi adliyenin yetkili ve görevli olduğu, merkezin bulunduğu ilçeye göre değişir; dilekçeyi vermeden önce UYAP ve adliye kayıt bürosu üzerinden teyit edilmelidir.

İstanbul’da çok ortaklı konut kooperatiflerinde tutanak ve çağrı ilanı sıklıkla uyuşmazlık konusu olur. Toplantı çağrısı, bakanlığa ve mülki idare amirliğine yapılan bildirim ve anasözleşmeye uygun ilan, ispat bakımından aynı dosyanın üç ayağını oluşturur. Bu belgeleri toplantıdan önce değil, karar alındıktan hemen sonra toplamaya başlayın.

Mahkemede Neler Olur: Teminat, İlan ve Birleştirme

m.53’e göre bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, yönetim kurulu tarafından usulen ilan edilir. Birinci fıkradaki bir aylık hak düşürücü sürenin sona ermesinden önce duruşmaya başlanamaz. Birden fazla dava açıldığında mahkeme bunları birleştirir.

Mahkeme, kooperatifin isteği üzerine muhtemel zararlarına karşı davacıların teminat göstermesine karar verebilir; teminatın niteliği ve miktarını mahkeme belirler. Bu hüküm, özellikle yüksek bedelli inşaat veya borçlanma kararlarının iptali istendiğinde pratik bir engel hâline gelebilir. Karar bozulursa sonuç bütün ortaklar için geçerli olur.

Sık Yapılan Hatalar

  • Bir aylık süreyi kararı öğrenme tarihinden başlatmak.
  • Toplantıda itiraz edip muhalefetin tutanağa geçmesini sağlamamak.
  • İhraç kararına m.53 süresini uygulamak (doğrusu m.16: tebliğden itibaren üç ay).
  • Dilekçede hangi kanun veya anasözleşme maddesinin ihlal edildiğini göstermemek.
  • Kooperatif tüzel kişiliği sona erdikten sonra dava açmak; böyle bir durumda önce ihya sorunu çözülmelidir.
  • Çağrılmamış olmanın süreyi de ortadan kaldırdığını varsaymak.

Sıkça Sorulan Sorular

Kooperatif genel kurul kararının iptali davası kaç gün içinde açılır?

1163 sayılı Kanun m.53 uyarınca dava, toplantıyı izleyen günden başlayarak bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede açılmalıdır. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi bu süreyi hak düşürücü süre olarak uygular; süre geçtikten sonra açılan dava esasa girilmeden reddedilir. Bu yüzden toplantı tutanağını ve karar tarihini hemen temin etmek ve takvimi toplantı gününden itibaren işletmek gerekir.

Genel kurula katılmadıysam kararı iptal ettirebilir miyim?

Kanun metni, toplantıya katılan ortağın karara muhalif kalıp bunu tutanağa geçirtmesini aramaktadır. Toplantıya çağrılmadığını veya çağrının usulüne uygun yapılmadığını ileri süren ortak için ise muhalefet şerhi şartı aranmaz; Yargıtay 23. HD 2013/1181 E., 2013/2182 K. sayılı kararda bunu kabul etmiştir. Ancak aynı kararda bir aylık sürenin yine uygulandığı, süreyi kaçıran davacının davasının sonuçta kabul edilmediği görülür.

Muhalefet şerhi nasıl yazdırılır?

Toplantıda oylama sırasında karara karşı oy kullanmak ve muhalefetinizi tutanağa geçirmelerini açıkça istemek gerekir. Mümkünse yazılı bir muhalefet dilekçesini toplantı başkanlığına imza karşılığı vermek ve bir örneğini kendinizde tutmak iyi olur. Sözlü itirazın tutanakta yer almadığı durumda ispat güçleşir; bu nedenle şerhin tutanakta görünmesi kritik önemdedir. Tutanak örneğini daha sonra yönetim kurulundan yazılı olarak isteyebilirsiniz.

Kooperatiften ihraç kararına karşı da aynı bir aylık süre mi geçerli?

Hayır. Üyelikten çıkarma kararı ayrı düzenlenmiştir: 1163 sayılı Kanun m.16 uyarınca çıkarma kararı ortağa tebliğinden itibaren üç ay içinde dava edilmezse kesinleşir. Yargıtay 23. HD 2018/869 E., 2019/4788 K. sayılı kararında, ihraç davasında bir aylık süreyle ret kararı veren yerel mahkeme kararını bozmuş; sürenin tebliğle başlayacağını vurgulamıştır. Hangi sürenin işleyeceğini kararın niteliğine bakarak belirlemek gerekir.

Dava açarken kooperatif benden teminat isteyebilir mi?

Evet. m.53 hükmüne göre mahkeme, kooperatifin talebi üzerine kooperatifin muhtemel zararlarına karşı davacıların teminat göstermesine karar verebilir; teminatın niteliği ve miktarı mahkemece belirlenir. Bu nedenle dava açmadan önce olası bir teminat yükünü hesaba katmak ve dava konusu kararın kooperatif açısından mali sonucunu önceden değerlendirmek yararlı olur. Mahkeme miktarı kendi takdiriyle belirlediği için, kararın kooperatife vereceği muhtemel zarara ilişkin iddiaları karşılayacak somut belgeleri dilekçeyle birlikte sunmanız faydalı olur.

İptal kararı yalnızca davacı ortak için mi geçerlidir?

Hayır. m.53’ün son fıkrası, bir kararın bozulmasının bütün ortaklar için hüküm ifade edeceğini söyler. Yani tek bir ortağın açtığı ve kazandığı dava, genel kurul kararını kooperatifin tüm üyeleri bakımından ortadan kaldırır. Aynı karara karşı birden fazla dava açılmışsa mahkeme bunları birleştirerek görür; duruşma günü de yönetim kurulunca usulüne uygun ilan edilir.

Sonuç ve Sonraki Adım

Site veya apartman yönetiminde benzer bir uyuşmazlık yaşıyorsanız kat malikleri kurulu kararına itiraz yazımıza, kooperatif payınızın tapudaki durumunu okumak için takyidat rehberine bakabilirsiniz.

Kooperatif genel kurul kararlarının iptali, esastan çok sürenin ve usul şartlarının yönetildiği bir davadır. Karar tarihini, tutanağı ve muhalefet şerhini belgelediğiniz sürece iddialarınız mahkeme tarafından esastan incelenebilir; bir ay geçtikten sonra çoğu zaman bu fırsat kalmaz. Dosyanızdaki genel kurul kararı, ihraç kararı veya ek ödeme kararı gibi durumlar için sürenin hangi maddeye göre işleyeceğini belirleyip dilekçeyi hazırlamak istiyorsanız iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz.

0

Yorum Gönder