Nişan Bozulunca Ortak Alınan Ev Ne Olur? Katkı Payı 2026

Nişan Bozulunca Ortak Alınan Ev Ne Olur?

Nişanlılık, Türk hukukunda evlilik kadar güçlü bir hukuki statü değildir; ancak nişan döneminde ortak alınan evler, bozulan nişanların en çok ihtilaflı konularından biridir. Bu yazıda tapunun tek kişide kaldığı durumlarda diğer nişanlının hangi dava yoluna başvuracağı, TMK 120’nin neden yeterli olmadığı, katkı payının nasıl hesaplandığı ve süreler ele alınıyor. İstanbul’da bu tür davalar yetki ve görev kurallarına göre asliye hukuk mahkemesi ya da aile mahkemesinde görülür.

Nişan Döneminde Tapu Kimde Kalırsa Ne Olur?

Nişan döneminde alınan evde tapu kaydı üç tip durumda olur ve her birinin hukuki sonucu farklıdır:

• Tek adına tapu: Ev, nişanlılardan birinin tek başına adına tescil edildiyse tapu kütüğünde görünen malik o kişidir; ancak diğer nişanlı ödediği bedel oranında katkı payı alacağı ileri sürebilir.
• Paylı tapu: Her iki nişanlı tapuda örneğin yarı yarıya paylı malik olarak görünüyorsa, fiilen ödedikleri parayla tapu payları orantısız olsa bile tapudaki pay esas alınır; fazla ödeyenin diğer nişanlıya karşı borçlar hukukundan kaynaklanan bir alacağı gündeme gelebilir.
• Üçüncü kişi adına tapu: Evin anne-baba gibi üçüncü kişi adına alındığı durumlarda ödeme yapan nişanlının dayanabileceği bir tapu hakkı yoktur; istem yine borçlar hukuku çerçevesinde değerlendirilir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre nişanlılık nedeniyle malvarlığına yapılan kazandırmaların iadesi TMK 120’de düzenlenmiştir; ancak TMK 120 yalnızca nişanlanan tarafların birbirine verdiği olağan hediyeleri kapsar ve ortak bir iktisap için yapılan para ödemeleri hediye sayılmaz. Bu nedenle nişan bozulunca ortak alınan ev için yalnızca TMK 120’ye dayanmak ispat bakımından yetersiz kalır.

TMK 120 Hediye İadesi Neden Yeterli Değildir?

TMK 120 uyarınca nişanlanmanın sona ermesi hâlinde taraflar, istek üzerine birbirine verdikleri olağan hediyeleri geri isteyebilir; bu hak nişanın bozulmasından itibaren bir yılda kullanılır. Ancak Yargıtay içtihatları çerçevesinde:

• Ortak hayatın ihtiyaçları için yapılan masraflar ve tüketim niteliğindeki harcamalar hediye sayılmaz ve geri istenemez.
• Olağan hediyeler (örneğin ziynet eşyası, takılar) nişan bozulunca iade edilir.
• Evcilik için yapılan büyük para ödemeleri ise hediye değil, ortak bir amaca yönelik katkı olarak değerlendirilir ve katkı payı alacağına dönüşür.

Bu ayrım önemli bir pratik sonuç doğurur: Ortak alınan ev için ödediğiniz parayı yalnızca hediye iadesi olarak isterseniz mahkeme bu nitelendirmeyi kabul etmeyebilir. Doğru dava yolu, gösterilen katkının karşılığını talep eden katkı payı alacağı davasıdır.

Katkı Payı Davası Nasıl Açılır?

Katkı payı davası, evlilik dışı bir dönemde başka bir kişinin malvarlığındaki artışa katkıda bulunan kişinin bu katkının karşılığını istemesine dayanır. Davanın iskeleti şöyledir:

1. Görev ve dava yolu: İstem katkı payı alacağına dayanıyorsa dava asliye hukuk mahkemesinde açılır; istemin hediye iadesine (TMK 120) dayandığı hâllerde aile mahkemesi görevlidir. Yanlış yargı yolu seçimi davanın görev yokluğuyla reddine yol açar.
2. İstem: Katkı oranına göre belirlenen bedelin tahsili ya da payın tespiti istenir.
3. Dava değeri: Katkı payı dava tarihindeki emsal rayiç değer üzerinden hesaplanır; bu değer harç ve vekalet ücreti yönünden belirleyicidir.
4. Zamanaşımı: Hediye iadesi istemlerinde nişanın bozulmasından itibaren bir yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Katkı payı alacağında ise genel zamanaşımı hükümleri işler; alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren on yıllık süre söz konusudur.
5. Yetki: Genel yetki kuralı gereği dava davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır (HMK 6); taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi bu davada yetkili değildir.

Örneğin İstanbul Kadıköy’de oturan davalıya karşı dava Kadıköy Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır; ev başka şehirde olsa bile yetki değişmez.

Katkı Payı Nasıl Hesaplanır?

Yargıtay kararlarında katkı payı, kural olarak alım bedeli içindeki ödeme oranı üzerinden hesaplanır ve bu oran dava tarihindeki değer üzerinden tahsil edilir:

• Nişanlılar evi 1.000.000 TL’ye almışsa ve davacı bu bedelin 300.000 TL’sini ödediyse katkı oranı yüzde 30’dur.
• Dava tarihinde evin değeri 2.000.000 TL’ye yükseldiyse katkı payı alacağı 2.000.000 TL’nin yüzde 30’u olan 600.000 TL olur.
• Katkı, yalnızca satış bedeline yapılan doğrudan ödemelerle sınırlı değildir; tapu harcı, tadilat ve benzeri belgelenebilir ödemeler de hesaba katılabilir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları, nişan döneminde yapılan ödemelerin katkı payı alacağına dönüşebileceğini ve hesabın dava tarihindeki emsal değer üzerinden yapılacağını göstermektedir. Somut olayda uygulanacak oran, delillerin kapsamına göre mahkemece belirlenir.

İspat Nasıl Yapılır?

Katkı payı davasının en kritik ayağı ispattır. İspat yükü, katkıda bulunduğunu iddia eden davacıdadır. Kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:

• Banka kayıtları: Ödemenin doğrudan satıcıya ya da diğer nişanlının hesabına geçtiğini gösteren dekont ve hesap dökümleri en güçlü delildir.
• Kredi dosyası: Kredinin kimin tarafından çekildiği, taksitlerin kimin hesabından ödendiği, kefil ve ipotek ilişkileri katkıyı gösterir.
• Yazışmalar: Ödeme konusunda diğer nişanlının katkıyı doğrulayan mesaj ve yazışmalar destekleyici delil olarak sunulabilir.
• Tanık beyanları: Ödemeyi bizzat izleyen tanıklar dinlenebilir; ancak tek başına tanık beyanı banka kaydı olmadan genellikle yeterli görülmez.

Yargıtay, ödemeyi belgeleyemeyen davacının isteminin çoğunlukla reddine karar verir; bu nedenle nişan döneminde yapılan büyük ödemelerin mutlaka banka üzerinden ve açıklama notuyla yapılması önerilir.

Evliliğe Dönüşen Nişanda Sonuç Değişir mi?

Nişan bozulunca ortak alınan ev sorunu ile nişanın evliliğe dönüşmesi hâli ayrıştırılmalıdır:

• Nişan evliliğe dönüşmüşse: Ev evlilik birliği içinde edinilmişse mal rejimi kuralları uygulanır ve değer artış payı ile katkı payı istemleri aile mahkemesindeki mal rejiminin tasfiyesi davası çerçevesinde değerlendirilir.
• Nişan hiç evliliğe dönüşmemişse: Mal rejimi sözkonusu olmadığından istem borçlar hukuku kaynaklı katkı payı alacağıdır ve dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Dava dilekçesinde dönemin ve ödemelerin kronolojisi titizlikle sunulmalıdır; kazandırmanın hangi döneme ait olduğu, uygulanacak hükümleri doğrudan belirler.

Sık Sorulan Sorular

Nişan bozulunca ortak alınan evde dava hangi mahkemede açılır?

Tapu tek kişide kalmışsa ve istem katkı payı alacağına dayanıyorsa dava, davalının yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır. İstanbul’da oturan davalıya karşı dava İstanbuldaki asliye hukuk mahkemesinde görülür. İstemin hediye iadesine dayandığı durumlarda ise aile mahkemesi görevlidir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi katkı payı alacağı davasında yetkili değildir; yanlış yargı yolunda açılan dava görev ya da yetki yokluğuyla reddedilerek ciddi zaman kaybına yol açar.

TMK 120’ye göre hediyeler geri alınabilir mi?

TMK 120 uyarınca nişan bozulunca taraflar birbirine verdikleri olağan hediyeleri geri isteyebilir ve bu hak nişanın bozulmasından itibaren bir yılda kullanılır. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre ortak hayatın ihtiyaçları için yapılan masraflar ve tüketim niteliğindeki harcamalar hediye sayılmaz. Ortak alınan ev için yapılan para ödemeleri de hediye olarak kabul edilmez; bu ödemeler katkı payı alacağına dönüşür. Bu nedenle ortak alınan ev için yalnızca TMK 120’ye dayanmak ispat ve nitelendirme bakımından yetersiz kalır.

Katkı payı davasında zamanaşımı süresi kaç yıldır?

Hediye iadesi istemlerinde nişanın bozulmasından itibaren bir yıllık hak düşürücü süre uygulanır. Katkı payı alacağında ise genel zamanaşımı hükümleri işler ve alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren on yıllık süre söz konusudur. İki süre birbirinden bağımsızdır; hangi dava yolunun seçildiği hangi süreye tabi olacağınızı belirler. Süre kaçırıldığında dava zamanaşımı defansıyla karşılanır ve reddedilir; bu nedenle nişan bozulduktan sonra hukuki destek almakta gecikilmemelidir.

Nişan döneminde ödediğim parayı nasıl ispatlarım?

En güçlü kanıt banka hesap hareketleridir: paranın satıcıya veya diğer nişanlının hesabına geçtiğini gösteren dekontlar, havale ve EFT dökümleri, hesap özetleri. Kredi çekilmişse kredi dosyası, taksit ödemeleri ve ipotek ilişkisi de katkıyı gösterir. Mesaj yazışmaları ve tanık beyanları destekleyici delil olarak sunulabilir; ancak tek başına tanık beyanı banka kaydı olmaksızın Yargıtay’ın kabulüne genellikle ulaşmaz. Büyük ödemelerin banka üzerinden açıklama notuyla yapılması ileride oluşabilecek bir uyuşmazlıkta ispatı büyük ölçüde kolaylaştırır.

Evliliğe dönüşen nişanda ev nasıl paylaşılır?

Nişan evliliğe dönüşmüşse ve ev evlilik birliği içinde edinilmişse mal rejimi kuralları uygulanır; katkı ve değer artış payı istemleri aile mahkemesindeki mal rejiminin tasfiyesi davası çerçevesinde değerlendirilir. Nişan hiç evliliğe dönüşmemişse mal rejimi sözkonusu değildir; istem borçlar hukuku kaynaklı katkı payı alacağıdır ve asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kazandırmanın hangi döneme ait olduğunun ayrıştırılması dava sonucunu doğrudan etkiler; bu nedenle ödeme tarihleri ve tapu teslim tarihi titizlikle belgelenmelidir.

Yazar Hakkında

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; konunuzun özel durumuna göre hukuki değerlendirme yapılması gerekir. Nişan bozulunca ortak alınan ev ve katkı payı konusunda görüş almak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

0