Tüketici Hukuku Nedir

Günümüzde alışveriş ve ihtiyaç piyasası gittikçe genişlemektedir. Ürün satışları ve pazarlamaları için özel elemanlar çalıştırılmakta ve ürünler cazip gösterilmektedir. Birçok kişi bu hizmetlerden faydalanır; fakat bazen ürünler elinize istediğiniz gibi ulaşmaz ya da alınan hizmet size vaat edilen gibi olmaz. İşte tam olarak bu noktada devreye Tüketici Hukuku girmektedir.

Tüketici Hukukundan faydalanabilmek için öncelikle Tüketici Hukuku’nun ne olduğunu bilmeniz gerekir. Satın aldığınız ürün ya da hizmet vaat edilen gibi olmazsa Tüketici Hukukuna başvurarak çeşitli yöntemlerle hakkınızı savunabilirsiniz.

Tüketici Hukuku Kanunu

Tüketici Hukuku kapsamında tüketicinin korunması anlayışı, ilk olarak 1982 tarihli Anayasa’nın 172. Maddesinde “Devlet tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder” ifadesiyle kendine yer bulmuştur. Ardından 23.02.1995 tarihli 4077 Sayılı Tüketici Hukuku Kanunu çıkartılmıştır. En son olarak 07.11.2013 tarihli 6502 Sayılı Tüketici Hukuku Kanunu önceki kanunun yerini almış ve 2026 yılında hâlâ yürürlükte olan temel yasal düzenleme olma özelliğini korumaktadır.

Tüketici Hukuku Kanunu ile amaçlanan, zayıf durumda bulunan tüketicinin korunmasını sağlamaktır.

2026 Yılı Tüketici Hakem Heyeti Parasal Sınırları

2026 yılı itibarıyla Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru yapılabilecek üst parasal sınır 186.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru zorunlu olup kararlar taraflar açısından bağlayıcıdır. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar ise Tüketici Mahkemeleri’nde görülmektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin güncel kararlarına göre, karşı vekâlet ücreti alacağı tüketici hukuku uyuşmazlığı niteliği taşımamakta; bu nedenle söz konusu alacaklar bakımından Tüketici Mahkemesi görevli sayılmamaktadır. Bu husus, dava açılmadan önce görevli mahkemenin doğru belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Tüketici Mahkemelerinin Görev Alanına Giren Konular

Tüketici Mahkemelerinin görev alanı kendi içinde bölümlere ayrılmaktadır. Öncelikle ikiye ayrılır: Genel Kural ve Tartışmalı Haller.

1 — Genel Kural: Tüketici mahkemelerinin görevleri arasında olan konular TKHK m. 23/f. I, c. 1 ile belirtilmiştir. Buna göre, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılır.

2 — Tartışmalı Haller: Tüketici mahkemesinin görev alanına girip giremeyeceği tartışmalı olan bazı uyuşmazlıklar mevcuttur. Başlıcaları şunlardır:

2a — Mutlak ticari davalara ilişkin uyuşmazlıklar: Bir uyuşmazlık ticari dava mahiyetindeyse tüketici mahkemesinin görev alanına girmeyecektir. Ticari dava, TTK m. 4’te düzenlenmiştir. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Uyuşmazlığın taraflarından birinin tüketici olduğu göz önüne alındığında davanın her iki taraf için ticari sayılamayacağı ortadadır.

2b — Taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar: 4822 Sayılı Kanun ile yapılan değişiklik üzerine Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamına giren mallar; alışverişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü vb. gayri maddi malları kapsamaktadır (TKHK m. 3).

2c — Sözleşmenin geçerliliğine ilişkin uyuşmazlıklar: Genel itibarıyla geçersizlik sebepleri; şekil ve ehliyet, sözleşmenin konusunun emredici hukuk kurallarına, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı ya da imkânsız olmaması, sözleşmeyi oluşturan irade beyanlarında sakatlık bulunmaması, irade beyanlarının muvazaalı olmaması ve iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde gabin bulunmamasıdır.

2d — Sözleşmenin ifasına ilişkin uyuşmazlıklar: Sözleşmenin sona erdirilmediği hâl için ifaya ilişkin uyuşmazlıklar da iki farklı safhada değerlendirilecektir.

Tüketici haklarınıza ilişkin bir uyuşmazlıkla karşılaştığınızda icra takibine itiraz hakkında bilgi almak ya da tapu iptali ve tescil davası gibi ilgili süreçleri takip etmek isteyebilirsiniz. Hukuki süreçlerin doğru yönetilmesi için bir tüketici hukuku avukatından destek almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüketici Hakem Heyeti’ne 2026 yılında hangi tutar sınırında başvurulabilir?

2026 yılı itibarıyla Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru için üst parasal sınır 186.000 TL‘dir. Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda Hakem Heyeti’ne başvuru zorunlu, kararlar ise bağlayıcıdır.

Ayıplı mal durumunda tüketicinin hakları nelerdir?

6502 Sayılı Kanun uyarınca ayıplı mal alan tüketici; malın ücretsiz onarımını, bedelinin iadesini, ayıp oranında indirim yapılmasını veya ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep edebilir. Satıcı, seçimlik haklardan birini yerine getirmekle yükümlüdür.

Tüketici davalarında görevli mahkeme hangisidir?

Tüketici uyuşmazlıklarında, uyuşmazlık değeri 186.000 TL’nin altındaysa Tüketici Hakem Heyeti, bu tutarın üzerindeyse Tüketici Mahkemesi görevlidir. Tüketici Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu görevi üstlenmektedir.

Son güncelleme: 06.04.2026