Şikâyetten Vazgeçme ve Davanın Düşmesi: CMK 113 Rehberi 2026

Ceza davalarının önemli bir bölümü, devletin değil bireyin ihbarı veya şikâyetiyle harekete geçer. Mağdur, savcılığa verdiği dilekçeyle süreci başlatır; ancak süreç başladıktan sonra hayal kırıklığı, tehdit, uzlaşma baskısı ya da samimi bir barışma sonucunda bu dilekçesinden geri adım atmak isteyebilir. İşte tam bu noktada hukuki sonuçları en sık yanlış anlaşılan kurumlardan biri devreye girer: şikâyetten vazgeçme.

Uygulamada en yaygın yanlış inanış, “şikâyetimi çekersem dava biter” düşüncesidir. Oysa şikâyetten vazgeçmenin sonucu; davanın hangi aşamada olduğuna, suçun şikâyete bağlı olup olmadığına, dosyada başka mağdur veya sanık bulunup bulunmadığına ve hatta sanığın bu vazgeçmeyi kabul edip etmediğine göre kökten farklılaşır. Kimi hâlde vazgeçme dosyayı tamamen kapatır; kimi hâlde yargılama hız kesmeden sürer. Bu rehberde CMK m. 113 ve TCK m. 73 çerçevesinde şikâyetten vazgeçmenin nasıl yapılacağını, hangi aşamada hangi sonucu doğuracağını, şikâyete bağlı suçlar ile re’sen soruşturulan suçlar arasındaki farkı ve İstanbul klinik pratiğinde karşılaşılan tuzakları Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarıyla ele alıyoruz.

Şikâyete Bağlı Suç ile Re’sen Soruşturulan Suçun Farkı

Şikâyetten vazgeçmenin sonuçlarını anlamak için önce suçun niteliğinin belirlenmesi gerekir. Türk ceza hukukunda suçlar soruşturulabilirlik bakımından ikiye ayrılır. Şikâyete bağlı suçlarda (örneğin basit yaralama, hakaret, tehdidin bazı hâlleri, konut dokunulmazlığının ihlali) soruşturma ve kovuşturma, mağdurun şikâyetine tabidir; şikâyet yoksa devlet tek başına davayı yürütemez. Re’sen soruşturulan suçlarda (örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, yağma, nitelikli yaralama, cinsel saldırı) ise mağdurun şikâyeti aranmaz; ihbar ve delil yeterliyse savcılık doğrudan iddianame düzenler.

Bu ayrım vazgeçme bakımından belirleyicidir. Şikâyete bağlı bir suçta vazgeçme, soruşturmanın veya kovuşturmanın önündeki en güçlü engeldir; çünkü yargılamanın dayanağı olan şikâyet ortadan kalkmıştır. Buna karşılık re’sen soruşturulan bir suçta mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürmez. CMK m. 113/3’ün açık ifadesiyle, soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlı olmayan suçlardan dolayı yapılıyorsa şikâyetten vazgeçilmesi kovuşturmaya ve yargılamaya etkili olmaz. Bu nedenle “dolandırıcılık şikâyetimi geri çekiyorum, dava kapansın” talebi hukuken davanın düşmesi sonucunu doğurmaz; yargılama, mağdurun tutumu ne olursa olsun devam eder.

Şikâyetten Vazgeçme Nasıl ve Nerede Yapılır?

CMK m. 113/1, şikâyetten vazgeçmenin usulünü düzenler. Buna göre soruşturma ve kovuşturma sırasında şikâyetçi, şikâyetinden vazgeçtiğini soruşturma evresinde Cumhuriyet Savcılığına, kovuşturma evresinde mahkemeye bildirir. Bildirim yazılı bir dilekçeyle yapılabileceği gibi ilgili merci huzurunda sözlü olarak da yapılabilir; sözlü beyan tutanağa geçirilir ve şikâyetçi tarafından imzalanır. Ceza Genel Kurulu’nun uzun yıllara dayanan içtihadına göre vazgeçme iradesi, hiçbir duraksamaya yol açmayacak şekilde açıklanmalıdır; meşruhatlı davetiyeye rağmen duruşmaya gelmemek gibi örtülü davranışlar zımnen vazgeçme sayılmaz.

Pratikte bu beyanın usulüne uygun biçimde kayda geçirilmesi büyük önem taşır. Aşağıdaki tablo, hangi aşamada hangi mercie başvurulacağını ve doğacak sonucu özetlemektedir:

Süreç aşaması	Yetkili merci	Vazgeçmenin sonucu
Soruşturma (iddianame öncesi), şikâyete bağlı suç	Cumhuriyet Savcılığı	KYN kararı (CMK m. 113/2)
Kovuşturma (dava açıldıktan sonra), şikâyete bağlı suç	Mahkeme	Diğer sanık ve mağdurlara etkili olmak kaydıyla düşme kararı (CMK m. 113/3, m. 223/8)
Re’sen soruşturulan suç	Savcılık / Mahkeme (bilgi amaçlı)	Yargılamaya etkisi yoktur; dava devam eder
Uzlaşma kapsamındaki suç	Uzlaştırma bürosu	Anlaşma hâlinde süreç uzlaşma ile sonuçlanır; ayrıca vazgeçmeye gerek kalmaz

Bir diğer pratik nokta da dilekçenin içeriğidir. Vazgeçme dilekçesinde hangi fiil, hangi tarih ve hangi şüpheli ya da sanık yönünden vazgeçildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir. Belirsiz ifadelerle “şikâyetim devam etsin ama ceza istemiyorum” biçimindeki çelişkili beyanlar, savcılık ve mahkeme tarafından geçerli bir vazgeçme olarak değerlendirilmeyebilir. Ayrıca vazgeçme, şikâyetçinin serbest iradesiyle yapılmış olmalıdır; tehdit veya baskı altında yapılan vazgeçmenin hüküm ve sonuç doğurmayacağı kabul edilir.

Soruşturma Aşamasında Vazgeçme: KYN Kararı ve Sınırları

Şikâyete bağlı bir suçta soruşturma aşamasında şikâyetten vazgeçilirse CMK m. 113/2 uyarınca Cumhuriyet Savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, soruşturmanın fiilen sona ermesi anlamına gelir; şüpheli hakkında iddianame düzenlenmez ve dava açılmaz.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken incelik şudur: KYN kararı, vazgeçen şikâyetçi yönünden sonuç doğurur. Aynı fiilden birden fazla mağdur varsa ve bunlardan yalnızca biri vazgeçmişse, soruşturma diğer mağdurların şikâyeti bakımından sürer. Örneğin bir tartışmada iki kardeşin de yaralanması hâlinde yalnızca birinin şikâyetten vazgeçmesi, diğerinin şikâyeti devam ettiği sürece dosyanın kapanmasına yol açmaz. Benzer biçimde, bir olayda birden fazla şüpheli varsa vazgeçmenin hangi şüpheliye ilişkin olduğu açıkça ortaya konulmalıdır.

Asıl kritik nokta ise pişmanlık senaryosudur: Şikâyetten vazgeçmenin geri alınması mümkün değildir. Vazgeçme, bozucu yenilik doğuran bir irade beyanıdır; bir kez geçerli biçimde kullanıldığında aynı fiil ve aynı kişi hakkında yeniden şikâyetçi olunamaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre şikâyet hakkını yeniden doğuran tek istisna, vazgeçildikten sonra aynı fiilin yeniden işlenmesidir; bu hâlde mağdur, yeni fiil için yeniden şikâyetçi olabilir. KYN kararına karşı ise CMK’da öngörülen itiraz yolu açıktır; ancak bu itiraz, vazgeçmenin baskı veya yanılgı sonucu yapıldığı gibi geçersizlik iddialarına dayandırılabilir — pişmanlık tek başına bir itiraz sebebi değildir.

Kamu Davası Açıldıktan Sonra Vazgeçme: Düşme Kararının Şartları

İşin en çok tartışılan boyutu, dava açıldıktan sonraki vazgeçmedir. CMK m. 113/3’e göre şikâyete bağlı olarak kovuşturma yapılan suçlarda şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde, diğer sanıklara ve mağdurlara etkili olmak kaydıyla davanın düşmesine karar verilir. Yani vazgeçme, dosyadaki tüm sanıklara ve tüm mağdurlara yönelik ise dava düşer (CMK m. 223/8). Dosyada başka sanık varsa veya başka mağdurun şikâyeti devam ediyorsa, yargılama onlar bakımından sürer.

Suç ortaklığı bakımından ise kural TCK m. 73/5’te yer alır: İştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar. Ceza Genel Kurulu’nun 2018/240 E., 2020/193 K. sayılı kararında da aynı yaklaşım vurgulanmıştır. Buna karşılık aynı olayda birbirinden bağımsız fiiller işleyen sanıklar arasında bu kural işlemez; vazgeçmenin kapsamı her sanık için ayrıca değerlendirilir.

Kanunun öngördüğü bir diğer önemli sınırlama da sanığın tutumudur: TCK m. 73/6 uyarınca kânunda aksi yazılmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Peki sanık vazgeçmeyi kabul etmezse ne olur? Ceza Genel Kurulu’nun 2018/589 E., 2020/421 K. sayılı kararı bu sorunun cevabını yerleşikleştirmiştir: Sanık vazgeçmeyi kabul etmese bile, suçun sabit olmaması hâlinde önce beraat kararı verilir; suçun sabit olduğu anlaşılırsa beraat ihtimali kalmadığından bu kez davanın düşmesine karar verilir. CGK bu kararında, yargılanarak aklanma hakkı bulunan sanığın vazgeçmeyi reddetmesinin ona ceza garantisi getirmediğini, kovuşturma şartı ortadan kalktığı için düşme kararı verilmesinin gerektiğini açıklamıştır. Kısacası kabul, davanın seyrini değil sanığın aklanma imkânını etkiler.

Düşme ile beraat arasındaki fark da burada belirginleşir. Düşme kararı, fiilin sabit olup olmadığına ilişkin nihai bir hüküm değil, yargılama olanağının ortadan kalkmasıdır; sanık aklanmış sayılmaz, ancak cezalandırılmaz da. Son bir sınır daha vardır: Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme, TCK m. 73/4 uyarınca cezanın infazına engel olmaz. Kesinleşmiş mahkûmiyetin ardından gelen vazgeçme dilekçeleri cezayı ortadan kaldırmaz; bu noktada tek yol, koşulları varsa Adalet Bakanlığına başvuru ve af benzeri mercilerdir.

Zamanaşımı ve Şikâyet Hakkı: CMK Madde 73 Pratiği

Şikâyetten vazgeçme ile karıştırılan bir başka kurum da şikâyet hakkının zamanaşımıdır. CMK m. 73/1 uyarınca şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren beş yıl geçmesiyle düşer. Bu süreler dolduğunda şikâyet hakkı ortadan kalkar; artık ne şikâyet ne de vazgeçme söz konusu olabilir.

Bu iki kurumun kesişimi pratikte şöyle kendini gösterir: Mağdur altı aylık süre içinde şikâyetçi olmuş, ancak sonradan vazgeçmiş olabilir. Vazgeçme geçerli ise dosya KYN ile kapanır; ancak mağdur pişman olup yeniden şikâyet dilediğinde önünde iki engel belirir: Birincisi, vazgeçildikten sonra aynı fiil için yeniden şikâyet yapılamaması; ikincisi, altı aylık şikâyet süresinin de dolmuş olması riskidir. Ayrıca CMK m. 73/2 uyarınca şikâyet üzerine dava açılması hâlinde zamanaşımı, şikâyetin yapıldığı tarihte işlemeye başlamış sayılır. Bu hüküm, şikâyetin geç yapıldığı dosyalarda dava zamanaşımı hesabını kökten değiştirir; sürenin başlangıcı için iddianame tarihi değil, şikâyet dilekçesinin savcılığa verildiği tarih esas alınır. Bu tür teknik hesap hataları dosyanın gidişatını sessizce değiştirir ve ancak deneyimli bir ceza avukatı tarafından özenle kurulmalıdır.

Uzlaşma ile Şikâyetten Vazgeçme Arasındaki İlişki

CMK m. 253 ve devamındaki maddelerde düzenlenen uzlaşma kurumu, şikâyetten vazgeçmeyle sık karıştırılır; oysa ikisi farklı işleyen iki ayrı kurumdur. Uzlaşma; şikâyete bağlı suçların yanı sıra kânunda sayılan re’sen soruşturulan bazı suçlarda da uygulanabilen, tarafların uzlaştırıcı aracılığıyla anlaşmaya varması hâlinde kamu davasının açılmamasını veya davanın düşmesini sağlayan bir yoldur. Uzlaşma sağlanırsa soruşturma aşamasında iddianame düzenlenmez; kovuşturma aşamasında ise dava düşer.

Aradaki kritik fark, anlaşmanın niteliğidir. Uzlaşmada taraflar belirli edimler — tazminat ödenmesi, özür dilenmesi gibi — üzerinde anlaşır ve bu anlaşmanın yerine getirilmesi hâlinde dava düşer. Şikâyetten vazgeçmede ise herhangi bir edim veya karşılık gerekmez; tek taraflı bir irade beyanı yeterlidir. Bu nedenle mağdurun tazminat alacağı varsa, herhangi bir güvence olmaksızın salt vazgeçmek yerine uzlaşma masasında bu alacağını bağlayıcı biçimde güvence altına alması çoğu zaman daha akılcıdır. Aksi hâlde vazgeçme ile ceza dosyası kapanır ama tazminat hakkı — ki o ayrı bir hukuk davasına konudur — belirsizliğe düşer. Ayrıca TCK m. 73/7 uyarınca, mağdur kamu davasının düşmesini şikâyetten vazgeçmeye bağlarken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa, artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz; bu sonuç, farkında olmadan hem ceza hem tazminat hakkını birden kaybetmek demektir.

İstanbul Ceza Mahkemelerinde Vazgeçme Pratiği ve Dikkat Noktaları

İstanbul, Türkiye’de ceza dosyalarının en yoğun görüldüğü şehirdir; İstanbul (Çağlayan) ve Anadolu Adliyesi’ndeki ceza mahkemelerinde her yıl on binlerce şikâyete bağlı suç dosyası karara bağlanır. Bu yoğunluk, vazgeçme beyanlarının usulüne uygun kayda geçirilmesini de önemli kılar. İstanbul pratiğinde üç nokta özellikle dikkat ister:

Birincisi, vazgeçme beyanının hangi dosya ve fiile ilişkin olduğunun netleştirilmesidir. Aynı taraflar arasındaki çok sayıda olay — komşuluk kavgaları, aile içi uyuşmazlıklar, iş yeri çatışmaları — farklı dosyalara dönüşmüş olabilir. Şikâyetçi duruşmada “hepsinden vazgeçiyorum” derse mahkeme her dosyayı tek tek sorarak kayda geçirir; ancak yazılı dilekçede dosya numaraları ve fiil tarihleri açıkça belirtilmemişse vazgeçmenin kapsamı sonradan tartışma konusu olur.

İkincisi, sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğinin duruşmada sorulmasıdır. TCK m. 73/6’daki kabul şartı gereği mahkeme, şikâyetçi vazgeçme beyanında bulunduğunda sanığa da söz verir. Sanık sessiz kalırsa veya itiraz etmezse vazgeçme zımnen kabul edilmiş sayılabilir; açıkça reddederse CGK’nin 2018/589 E., 2020/421 K. kararındaki ayrım devreye girer. Bu aşamada sanık müdafisinin açık yetkilendirilmesi olmaksızın kabul beyanında bulunması da geçersizdir. Yani vazgeçme tek başına dosyayı bitirmez; sanık tarafının tutumu da izlenmelidir.

Üçüncüsü, re’sen soruşturulan suçlarda vazgeçme beyanının dosyaya “bilgi” olarak geçmesidir. İstanbul savcılıklarında nitelikli yaralama veya dolandırıcılık gibi suçlarda şikâyetçinin vazgeçme dilekçesi sunması, dosyanın kapanması sonucunu doğurmaz; savcılık iddianameyi düzenlemeye devam eder. Mağdurun bu noktadaki etkisi sınırlıdır; cezanın belirlenmesinde TCK m. 62 kapsamında taraflar arasındaki uzlaşma ve failin davranışları göz önünde tutulabilir, ancak bu, davanın düşmesi anlamına gelmez.

Sık Sorulan Sorular

Şikâyetten vazgeçince dava kesin olarak düşer mi?

Kesin olarak düşmez; sonuca etki eden birden fazla değişken vardır. Soruşturma aşamasında vazgeçme, şikâyete bağlı suçta KYN kararı verildiğinden dosya fiilen kapanır. Kamu davası açıldıktan sonraki vazgeçme ise ancak diğer sanıklara ve mağdurlara etkili olmak kaydıyla davanın düşmesi sonucunu doğurur; başka sanık veya mağdur varsa yargılama onlar bakımından devam eder. Re’sen soruşturulan suçlarda ise vazgeçmenin yargılamaya hiçbir etkisi yoktur. Ayrıca sanığın vazgeçmeyi kabul etmemesi hâlinde bile suç sabitse dava düşer; sabit değilse beraat verilir. Bu nedenle “şikâyetimi çektim, dava bitti” varsayımı, suçun niteliği ve dosyanın aşaması bilinmeden yapılmamalıdır.

Şikâyetten vazgeçtikten sonra pişman olursam geri alabilir miyim?

Hayır. Şikâyetten vazgeçme bozucu yenilik doğuran, tek taraflı ve kesin bir irade beyanıdır; bir kez geçerli biçimde kullanıldıktan sonra aynı fiil ve aynı şüpheli için yeniden şikâyette bulunulamaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre vazgeçme sonrası şikâyet hakkını yeniden doğuran tek istisna, aynı fiilin yeniden işlenmesidir; örneğin hakaret suçunda vazgeçen mağdur, şüphelinin aynı eylemi tekrarlaması hâlinde yeni fiil için şikâyetçi olabilir. KYN kararına karşı itiraz ise ancak vazgeçmenin baskı veya yanılgı sonucu yapıldığı gibi geçersizlik iddialarına dayandırılabilir; pişmanlık tek başına itiraz sebebi değildir. Bu nedenle vazgeçme kararından önce sonuçlarının tamamı iyi düşünülmelidir.

Vazgeçme dilekçesini savcılığa mı mahkemeye mi vermeliyim?

Bu, dosyanızın hangi aşamada olduğuna bağlıdır. İddianame henüz düzenlenmemişse (soruşturma aşaması) vazgeçme dilekçesi Cumhuriyet Savcılığına verilir; savcılık CMK m. 113/2 uyarınca KYN kararı verir. İddianame kabul edilmiş ve dava açılmışsa (kovuşturma aşaması) vazgeçme mahkemeye bildirilir; mahkeme CMK m. 113/3 ve m. 223/8 uyarınca, diğer sanık ve mağdurlara etkili olmak kaydıyla düşme kararı verebilir. Yanlış mercie verilen dilekçe işleme alınmayabilir veya gecikmeye yol açabilir; bu nedenle dosya numarası ve aşama kontrol edilmeden dilekçe verilmemelidir. Şüphede kalınması hâlinde dosya numarasıyla savcılık bilgi masasından aşama öğrenilebilir.

Şikâyetten vazgeçme ceza dosyasındaki tazminat hakkımı etkiler mi?

Ceza dosyasındaki şikâyetten vazgeçme, hukuk mahkemelerindeki maddi ve manevi tazminat davalarını doğrudan düşürmez; tazminat talebi ayrı bir davanın konusudur. Ancak iki önemli etkisi olabilir. Birincisi ispat gücüdür: ceza mahkemesindeki mahkûmiyet kararı hukuk davasında güçlü bir delil iken vazgeçme ile bu avantaj kaybolur. İkincisi TCK m. 73/7’deki özel kuraldır: Mağdur, kamu davasının düşmesini sağlarken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz. Ayrıca taraflar arasındaki uzlaşma kapsamında tazminat bedeli kararlaştırılmış ve ödenmişse, aynı zarar için ikinci kez talep ileri sürülemez. Bu nedenle tazminat alacağı olan mağdurun, vazgeçmeden önce bu ilişkiyi bir avukatla değerlendirmesi gerekir.

Eşim hakaret davasında şikâyetten vazgeçerse aile mahkemesindeki boşanma davam etkilenir mi?

Doğrudan etkilenmez; iki dava farklı hukuki ilişkilerin ürünüdür. Ceza mahkemesindeki hakaret şikâyetinden vazgeçilmesi, eşler arasındaki olayın varlığını ortadan kaldırmaz; aile mahkemesi olayı kendi delilleriyle — tanık, mesaj kayıtları, kollak tutanakları — değerlendirir. Ancak boşanma davasında ağır kusur iddiasının ispatında ceza dosyası önemli bir delil kaynağı olduğundan, vazgeçme bu ispat gücünü zayıflatabilir. Zamanaşımı bakımından da TMK m. 130’daki altı aylık dava süresi ve beş yıllık hak düşürücü süre, ceza dosyasındaki gelişmelerden bağımsız işler. Bu nedenle hem ceza hem aile davası süren kişilerin iki dosyayı birlikte yürüten tek bir avukatla strateji belirlemesi isabetli olur; aksi hâlde bir dosyadaki vazgeçme, diğer dosyanın delil değerini fark edilmeden zayıflatabilir.

Sonuç: Şikâyetten vazgeçme, göründüğünden çok daha teknik bir kurumdur; suçun niteliği, dosyanın aşaması, sanık ve mağdur sayısı, iştirak hâli ve sanığın kabulü birlikte değerlendirilmeden verilen bir karar, telafisi zor sonuçlar doğurabilir — dahası, şahsi haklardan da vazgeçildiğinin ayrıca açıklanması hâlinde tazminat yolu da kapanır. Dosyanızın hangi aşamada olduğunu, vazgeçmenin tüm sanık ve mağdurlara etkili olup olmayacağını ve tazminat hakkınızla ilişkisini netleştirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

0