İşçi Ölürse Kıdem Tazminatı Kime Ödenir? Mirasçı Hakları, TBK 440 Ölüm Ödemesi, Arabuluculuk ve Beş Yıllık Süre 2026

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Babanız ya da eşiniz çalıştığı işyerinde vefat etti. Cenaze günleri geçti, resmî işlemler bitmek bilmiyor ve bir sabah işyerinden telefon geliyor: “Veraset ilamını getirin, ödemeleri sonra konuşuruz.” Bazı ailelerde bu telefon hiç gelmez; kimse arayıp “kıdem tazminatı var” demez.

Sorun şu: ölen işçinin arkasında kalan ödemelerin bir kısmı aileye kendiliğinden gelmez, bir kısmı için ise ayrı ve çoğu kişinin bilmediği bir kanun maddesi vardır. Mirasçılardan biri tek başına dava açar, dosya aylar sonra “eksik taraf” gerekçesiyle bozulur. Bir diğeri işverenin hazırladığı ibranameyi imzalar ve eksik ödemeyi kabul etmiş olur. Beş yıllık süre ise sessizce işler.

Bu yazıda ölen işçinin ardından hangi alacakların doğduğunu, kıdem tazminatının kime ve nasıl ödendiğini, Türk Borçlar Kanunu m.440’taki ölüm ödemesini, başvuru sırasını, işveren ödemezse izlenecek yolu ve Yargıtay’ın mirasçılar bakımından aradığı usul şartlarını sırayla anlatıyoruz. Madde metinleri 14 Kasım 2026’da Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, karar metinleri Yargıtay Karar Arama sisteminden tam metin olarak okunarak kontrol edilmiştir.

İşçi Öldüğünde İş Sözleşmesi Ne Olur?

Türk Borçlar Kanunu m.440/1 çok kısa bir kural koyar: sözleşme, işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Burada kimsenin bir fesih bildirimi yapması gerekmez, işveren de işçiyi “çıkarmış” sayılmaz. Bunun iki pratik sonucu vardır.

Birincisi, sözleşme fesih bildirimiyle sona ermediği için bildirim süresine ve ihbar tazminatına dayanan bir talep ölüm nedeniyle ortaya çıkmaz. Dosyada “ihbar tazminatı da isteyelim” diyen bir dilekçe görürseniz, o talebin ölümle ilgisi olmadığını bilin. İhbar tazminatı, ancak işveren veya işçi bildirim süresine uymadan sözleşmeyi feshettiğinde gündeme gelir.

İkincisi, sözleşme sona erince sözleşmeden doğan bütün borçlar muaccel olur (TBK m.442/1). İş Kanunu m.32 de aynı yönü gösterir: iş sözleşmelerinin sona ermesinde işçinin ücreti ile sözleşme ve kanundan doğan, para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerinin tam olarak ödenmesi zorunludur. Yani ölüm tarihi, ödenmemiş her alacağın ödeme günü ve çoğu alacak için zamanaşımının başladığı gündür.

Mirasçılar Hangi Alacakları İsteyebilir? Hak Kalemleri Tablosu

Ölümle birlikte tek bir “tazminat” değil, birbirinden farklı hukuki dayanakları olan birkaç kalem doğar. Aşağıdaki tablo mevzuat metnine göre derlenmiştir:

Hak kalemi	Dayanak	Kime ödenir?	Dikkat edilecek nokta
Kıdem tazminatı	1475 s. Kanun m.14	İşçinin kanuni mirasçılarına	Her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret; emeklilik başvurusu şartı ölümde aranmaz
Ölüm ödemesi (bir veya iki aylık ücret)	TBK m.440/2	Sağ kalan eşe ve ergin olmayan çocuklara; yoksa bakmakla yükümlü olunan kişilere	Bir ay; hizmet ilişkisi beş yıldan uzunsa iki ay
Kullanılmayan yıllık izin ücreti	İş Kanunu m.59	İşçiye veya hak sahiplerine	Sona erme tarihindeki ücret üzerinden; zamanaşımı sona erme tarihinden başlar
Ödenmemiş ücret, fazla mesai, genel tatil alacağı	İş Kanunu m.32	Mirasçılara (miras ortaklığı olarak)	İmzalı bordro varsa ödeme iddiasına karşı güçlü delildir
İhbar tazminatı	İş Kanunu m.17	Doğmaz	Ölüm fesih bildirimi değildir (TBK m.440/1)

Sosyal Sigortalar Kurumu’ndan bağlanacak ölüm aylığı veya iş kazasından doğan gelirler bu tablonun dışındadır; onlar işverene değil, kuruma yapılan ayrı bir başvurudur. İşverenden tahsil edeceğiniz kalemler yukarıdaki beş satırdan ibarettir.

Ölüm Hâlinde Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır ve Kime Ödenir?

1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14. maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılmıştır ve kıdem tazminatının bugünkü dayanağıdır. Maddeye göre hizmet akdinin işçinin ölümü sebebiyle son bulması hâlinde, işçinin işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Aynı maddenin sonraki fıkrası ölüm hâlinde doğan tazminat tutarının kanuni mirasçılarına ödeneceğini söyler.

Maddenin dört hesap kuralı mirasçı için özellikle önemlidir:

• Son ücret esastır. Hesap işçinin son ücreti üzerinden yapılır; ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para ve para ile ölçülebilen akdi ve kanundan doğan menfaatler de hesaba katılır (yemek, yol, prim gibi düzenli yardımlar bu kapsamda tartışılır).
• Ücret sabit değilse ortalama alınır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hâllerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama ücret esas tutulur.
• İşçi lehine anlaşma geçerlidir. 30 günlük süre, hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleriyle işçi lehine artırılabilir.
• Aynı süre için ikinci ödeme olmaz. Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez; ölenin önceki işyerinden aldığı bir ödeme varsa o süre ikinci kez hesaplanmaz.

Kıdem tazminatının bir hizmet yılı için tutarına, en yüksek devlet memuruna ödenecek azami emeklilik ikramiyesi ölçüsünde bir üst sınır uygulanır (kıdem tazminatı tavanı). Madde metni bu sınırı özellikle toplu sözleşme ve hizmet akitleriyle belirlenen tutarlar için sayar; uygulamada kıdem hesaplarında dikkate alınır. Tavan dönemsel olarak güncellenir; bu yazıda rakam vermiyoruz, ödeme tarihindeki güncel tutarı ilgili kurumun duyurusundan doğrulayın.

Örnek hesap: eş ve iki küçük çocuk

Rakamlar yalnız payların nasıl bölündüğünü göstermek için uydurulmuş örnektir; tavan ve kanuni kesintiler hesaba katılmamıştır. İşçi 7 yıl 4 ay çalışmış, kıdem tazminatına esas aylık brüt ücreti 60.000 TL olsun. Hesap 7 tam yıl için 7 aylık ücret, artan 4 ay için bir yılın üçte biri kadar ücret, yani toplam 7,33 yıl x 60.000 TL = 440.000 TL çıkar. Mirasçılar eş ve iki çocuktur.

Eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır (TMK m.499/1); çocuklar eşit paylı mirasçıdır (TMK m.495). Bu durumda eşe 110.000 TL, her çocuğa 165.000 TL düşer. Uygulamada paylar mirasçılık belgesindeki oranlara göre belirlenir. Yargıtay da ölen işçinin alacağında mirasçıların tespiti için veraset ilamının dosyaya getirilmesini arar (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2021/7426 Esas, 2021/12940 Karar, 27.09.2021; karar, önceki bozma ilamı olarak 2015/32705 Esas, 2019/19128 Karar sayılı kararı anar).

“Kanuni mirasçı” ifadesi neyi kapsar?

Kanun metni “kanuni mirasçılarına” der. Eş, çocuklar, çocuk yoksa ana baba ve kardeşler gibi kanundan mirasçı olanlar bu kapsamdadır. Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi kanuni mirasçı değildir; ayrıca mirası reddeden mirasçının durumu ile tazminatın miras hukuku bakımından terekeye girip girmediği hukukta tartışmalıdır. Bu soruların her birinde tek bir kesin cümle kurmuyoruz: dosyada vasiyetle atanmış biri varsa, mirasçılardan biri mirası reddetmişse veya mirasçılık belgesinde sonradan değişiklik çıkmışsa ödemeden önce avukata danışmak, işverene yanlış kişiye ödeme yaptırmamanın en güvenli yoludur.

TBK m.440 Ölüm Ödemesi: Bir veya İki Aylık Ücret Kimin Hakkı?

Kıdem tazminatı ile karıştırılan, ama ondan bağımsız olan ikinci bir hak vardır. Türk Borçlar Kanunu m.440/2’ye göre işveren, işçinin sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere, ölüm gününden başlayarak bir aylık; hizmet ilişkisi beş yıldan uzun bir süre devam etmişse iki aylık ücret tutarında bir ödeme yapmakla yükümlüdür.

Bu maddenin üç özelliği dikkat çeker:

• Alıcılar sınırlıdır. Mirasçı olmak bu ödeme için tek başına yeterli değildir. Madde eşi ve ergin olmayan çocukları sayar; bunlar yoksa işçinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler gelir. Ergin bir çocuk veya kardeş, işçi tarafından fiilen bakılıyorsa bu kapsamda tartışılır.
• Asgari bir kıdem şartı yoktur. Madde bir yıllık çalışma aramaz. Bir yılı doldurmadan ölen işçi için kıdem tazminatı doğmasa bile bir aylık ücret tutarındaki ödeme gündeme gelebilir.
• Süre ve bölüşüm açık değildir. Madde bu ödemeye özgü kısa bir süre göstermez ve tutarın eş ile çocuklar arasında nasıl bölüneceğini düzenlemez. Anlaşma olmazsa uyuşmazlık mahkemeye taşınır; bu nedenle başvuruyu diğer alacaklarla aynı dilekçede ve aynı süre disipliniyle yapmak güvenlidir.

Ücretin hangi kalemleri kapsadığı (yalnız çıplak ücret mi, düzenli yardımlar mı) kanun metninde ayrıca tanımlanmamıştır. Bu soru dosyaya göre değişebilir; ölüm anındaki bordro ve sözleşme birlikte okunmalıdır. Yukarıdaki örnekte işçi 5 yıldan uzun çalıştığı için iki aylık ücret, yani 120.000 TL ödeme gündeme gelirdi.

Ödeme İçin Adım Adım Yol: Veraset İlamı, İşverene Başvuru ve İbraname

İşverenle yazışmaya başlamadan önce hazırlanacak belgeler ve sıra şudur:

1. Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği. Mirasçıların kim olduğunu gösteren aile kaydı, ileride ödemenin kime yapılacağı tartışmasını önler.
2. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı). Yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir (TMK m.598). Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebildiği için (aynı madde), belgeyi sonradan tartışmaya açılmayacak biçimde, tüm mirasçıları gösterecek şekilde almak önemlidir.
3. Hizmet ve ücret belgeleri. Çalışma süresi, son ücret, bordrolar ve izin kayıtları işverenden ve SGK kayıtlarından istenir. Belge talebi, kurumların uygulamasına göre değişen bir yoldan yürür; bu nedenle önce işverene yazılı başvuru yapıp cevabı saklamak yararlıdır.
4. İşverene yazılı başvuru. Başvuruda kıdem tazminatı, TBK m.440 ödemesi, yıllık izin ücreti ve varsa ücret alacağı ayrı ayrı sayılır. Noter aracılığıyla yapılan bildirim, tarih ve içerik bakımından en sağlam delildir.
5. İbraname imzalamadan önce kontrol. Türk Borçlar Kanunu m.420/2’ye göre işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir aylık süre geçmiş bulunmalı, ibra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmeli, ödeme hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri kesin olarak hükümsüzdür; gerçek tutarı içermeyen belgeler ise içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir.

Mirasçılardan Biri Tek Başına Dava Açabilir mi? Yargıtay Kararları

İşverenle anlaşılamazsa en sık düşülen hata, mirasçılardan birinin yalnız kendi adına dava açmasıdır. Yargıtay’ın incelediği dosyalarda üç ayrı usul tuzağı öne çıkıyor.

Tüm mirasçıların davada yer alması gerekir. Davacılar murisinin kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretinin ödenmemesi nedeniyle açılan davada, mirasçılık belgesine göre geride eş, altı çocuk kalmıştı; dava ise yalnız bir kısım mirasçı adına açılmıştı. Kapatılan 22. Hukuk Dairesi, TMK m.640 uyarınca mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti oluştuğunu, bu nedenle zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğunu belirtti. Karara göre diğer mirasçıların davaya katılması, muvafakatlerinin alınması veya terekeye temsilci atanması için mehil verilip taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına girilmesi gerekirdi; mahkemenin bunu yapmadan hüküm kurması bozma sebebi sayıldı (Kapatılan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2017/30038 Esas, 2020/8846 Karar, 06.07.2020).

Ölü kişi adına dava açılamaz. Başka bir dosyada işçinin dava açılmadan önce öldüğü nüfus kaydından anlaşıldı. Daire, TMK m.28’e göre kişiliğin ölümle sona erdiğini, ölü kimsenin taraf ehliyeti bulunmadığını ve ölü kişi adına dava açılması durumunda dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini belirterek hükmü bozdu (Kapatılan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2012/27736 Esas, 2013/23339 Karar, 05.11.2013). Pratik sonuç şudur: dilekçe, ölen işçinin adına değil, mirasçılar adına hazırlanmalıdır ve davacılar arasında ölen kişi görünmemelidir.

İmzalı bordro güçlü delildir. Ölen uluslararası tır şoförünün mirasçılarının açtığı davada Yargıtay, çalışmanın varlığını ve ücretin asgari ücretin üzerinde olduğunu ispat yükünün işçide, ücretin ödendiğini ispat yükünün ise işverende olduğunu hatırlattı. Dosyada işçinin imzasını taşıyan bordroların bulunduğunu, bu bordroların sahtelik ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğinde olduğunu ve aksini gösteren delil bulunmadığını belirterek ücret alacağının kabulünü bozdu (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2021/7426 Esas, 2021/12940 Karar, 27.09.2021). Mirasçı olarak ücret alacağı iddia etmeden önce ölen işçinin imzalı bordrolarını ve banka kayıtlarını işverenden istemek bu yüzden gereksiz bir ayrıntı değil, davanın kaderini belirleyen bir adımdır.

İşveren Ödemezse: Arabuluculuk, İş Mahkemesi, Faiz ve Beş Yıllık Zamanaşımı

İşveren ödemeyi reddeder veya oyalarsa izlenecek yol bellidir.

Önce arabuluculuk. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1’e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10). Anlaşılamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir (m.3/2). Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17).

Sonra iş mahkemesi. İş Kanunu veya Türk Borçlar Kanunu’ndaki hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işverenler arasındaki iş ilişkisinden doğan hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemeleri bakar (7036 s. Kanun m.5/1-a). Davada gecikme faizi bakımından 1475 sayılı Kanun m.14 açıktır: kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hâkim, gecikme süresi için ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.

Zamanaşımı beş yıldır. İş Kanunu Ek m.3’e göre iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla yıllık izin ücretinin ve kıdem tazminatının zamanaşımı süresi beş yıldır. Ücret alacaklarında da zamanaşımı süresi beş yıldır (İş Kanunu m.32). Yıllık izin ücretinde süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar (m.59). Ölüm tarihi sözleşmenin sona erdiği gün olduğundan sayaç genellikle bu günden işler. Ek m.3, 12/10/2017’den sonra sona eren iş sözleşmeleri için uygulanır (Geçici m.8); bugünün vakalarında bu sınır sorun çıkarmaz ama eski bir ölüm söz konusuysa tarih ayrıca incelenmelidir.

İstanbul’da Başvuru ve Dava Yeri Nasıl Belirlenir?

İstanbul’da başvuru yeri tek bir adliyeye bağlı değildir; işverenin adresine ve işin yapıldığı yere göre değişir. Arabuluculuk başvurusu, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (7036 s. Kanun m.3/5). İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; yetki sözleşmeleri geçersizdir (m.6/1 ve 6/5). Şirket merkezi Kadıköy’de, şantiyesi Esenyurt’ta olan bir işverende bu iki yer farklı adliye çevresine düşebilir; seçimi baştan doğru yapmak yetki itirazı yüzünden vakit kaybetmemek anlamına gelir.

Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir (TMK m.598); hangi merciye hangi belgelerle başvurulacağını mirasbırakanın son yerleşim yerine göre kurumların güncel uygulamasından teyit etmek gerekir. İstanbul’da geniş bir aile çoğu zaman farklı ilçelerde, bazen farklı ülkelerde yaşar; yurt dışındaki mirasçı vekâletname verecekse bu işlem yurt dışı temsilcilik veya noter aracılığıyla yürütülür ve süre planlamasına eklenmelidir.

Özel Durumlar: İş Kazası, Kamu İşçisi ve Daha Yüksek Kıdem Günü

Ölüm iş kazası sonucuysa. Kıdem tazminatı ve TBK m.440 ödemesi bu durumda da doğar. Bunlara ek olarak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ve SGK’dan bağlanacak gelirler ayrı dosyalardır. İlginç olan usul farkı şudur: 7036 s. Kanun m.3/3’e göre iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. Aynı dosyada kıdem tazminatı da isteniyorsa o kalem için arabuluculuk yine gerekir; bu yüzden iki talebi ayrı yürütmek çoğu zaman daha güvenlidir.

Kamu kurumlarında geçen hizmet ve askerlik borçlanması. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin ölümü hâlinde kamu kurumlarında geçen sürelerin ve ölen işçinin askerlik borçlanmasının kanuni mirasçılara ödenecek kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiği görüşündedir. Karayolları’nda çalışırken trafik kazasında ölen işçinin mirasçıları fark kıdem tazminatı isteminde bulunmuştu; mahkeme borçlanılan askerlik süresini hesaba katmayarak davayı reddetmiş, Daire ise bu gerekçeyle hükmü bozmuştur (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2009/40033 Esas, 2012/3123 Karar, 13.02.2012). Kendi dosyanızda ölenin kamu hizmeti veya borçlanması varsa bu sürelerin hesaba girip girmediğini bilirkişi raporunda ayrıca kontrol edin.

Daha yüksek kıdem günü iddiası. Kanun 30 günlük süreyi işçi lehine artırma imkânı verir ama bunun ispatı mirasçıya düşer. Ölen işçinin mirasçıları kıdem tazminatının 45 günlük ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini ileri sürmüş, işveren ise 30 günlük ücretle ödeme yapmıştı. Daire, ölen işçinin toplu iş sözleşmesi sona ermeden sendikadan istifa ettiğini, sonraki sözleşmenin art etkisinden yararlanamayacağını ve işverenin eşitlik ilkesine aykırı davrandığının ispatlanamadığını belirterek fark talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu (Kapatılan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2016/17251 Esas, 2019/14005 Karar, 25.06.2019). Bu karar, 45 gün gibi daha yüksek bir oranı yalnız iddia etmenin yetmediğini, sözleşme, toplu sözleşme veya işyeri uygulamasıyla ispatlamanın şart olduğunu gösterir.

Sık Sorulan Sorular

İşçi bir yıldan az çalıştıktan sonra ölürse mirasçılar hiçbir şey alamaz mı?

Kıdem tazminatı, kanun metnindeki “her geçen tam yıl” ölçütüne göre hesaplandığı için uygulamada en az bir yıllık hizmet aranır; bu nedenle bir yılı doldurmadan ölen işçi için kıdem tazminatı çoğu zaman doğmaz. Ancak TBK m.440/2’deki ölüm ödemesi için bir yıllık şart yazılı değildir: işveren sağ kalan eşe ve ergin olmayan çocuklara, yoksa bakmakla yükümlü olunan kişilere, ölüm gününden başlayarak bir aylık ücret tutarında ödeme yapmakla yükümlüdür. Ayrıca kullanılmayan yıllık izin hakkı ve ödenmemiş ücret varsa onlar da hak sahiplerine ödenir.

Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi kıdem tazminatını alabilir mi?

1475 sayılı Kanun m.14 “kanuni mirasçılarına” ifadesini kullanır. Bu ifade, kanundan mirasçı olan eş, çocuk, ana baba ve kardeşleri akla getirir; vasiyetle atanmış bir mirasçı bu tanıma doğrudan girmez. Konu uygulamada ve doktrinde tartışmaya açıktır. Ölenin eşi veya çocuğu varken vasiyetle başkası mirasçı atanmışsa ya da mirasçılardan biri mirası reddetmişse işverene yazılı başvurudan önce mirasçılık belgesini, vasiyetnameyi ve varsa ret kararını birlikte bir avukata göstermek yanlış kişiye ödeme riskini azaltır.

Mirasçılardan biri dava açmak istemiyorsa ne yapılır?

Mirasçılar arasında miras ortaklığı vardır ve terekeye elbirliğiyle sahip olunur (TMK m.640). Yargıtay, ölen işçinin kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti davasında mirasçıların tamamının davaya katılmasını, bunun olmazsa muvafakat alınmasını veya terekeye temsilci atanmasını arar (Kapatılan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 2017/30038 Esas, 2020/8846 Karar). Ulaşılamayan veya isteksiz bir mirasçı varsa dava açmadan önce bu yolu planlamak gerekir; mahkemeye giden dosya “eksik taraf” gerekçesiyle bozulur ve süre kaybedilir.

İhbar tazminatı ve yıllık izin ücreti ölüm hâlinde de ödenir mi?

İhbar tazminatı ölüm hâlinde doğmaz, çünkü sözleşme fesih bildirimiyle değil, ölümle kendiliğinden sona erer (TBK m.440/1). Yıllık izin ücreti ise farklıdır: İş Kanunu m.59, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceğini söyler. Dolayısıyla izin hakkı birikmişse mirasçılar bu ücreti isteyebilir ve zamanaşımı ölüm tarihinden başlar.

İşveren ödemeyi geciktirirse dava ne kadar sürede açılmalı?

Kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu Ek m.3) ve yıllık izin ücretinde süre sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar (m.59). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; başvurudan son tutanağa kadar geçen süre zamanaşımını durdurur (7036 s. Kanun m.3/17). Beş yılın sonuna kadar beklemek yerine, mirasçılık belgesi alındıktan hemen sonra işverene yazılı başvuru yapıp yanıt gelmezse arabuluculuğa gitmek hem delilleri taze tutar hem faiz bakımından kayıp yaratmaz.

İşçi iş kazasında ölürse kıdem tazminatı yine ödenir mi, ayrıca neler istenir?

Evet. İş kazası nedeniyle ölüm de işçinin ölümü olduğundan kıdem tazminatı ve TBK m.440 ödemesi aynı şekilde doğar. Bunlara ek olarak SGK’dan hak sahiplerine gelir bağlanması ve işverenin kusuruna göre maddi ve manevi tazminat talebi gündeme gelebilir. Usul bakımından kıdem tazminatı için arabuluculuk dava şartıdır; iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat için ise 7036 s. Kanun m.3/3 uyarınca dava şartı değildir. İki talebi ayrı dosya olarak yürütmek çoğu zaman daha güvenlidir.

Sonuç: İşçinin ölümü, ardında yalnız yas değil, işverenle ilgili birkaç ayrı alacak bırakır: kanuni mirasçılara kıdem tazminatı, eşe ve ergin olmayan çocuklara TBK m.440 ödemesi, hak sahiplerine yıllık izin ücreti ve varsa ücret alacakları. Sıra basittir ama atlanınca bedeli ağırdır: mirasçılık belgesini tüm mirasçıları gösterecek şekilde alın, işverene kalemleri ayrı ayrı sayan yazılı başvuru yapın, ibraname imzalamadan önce TBK m.420 şartlarını kontrol edin, dava gerekiyorsa mirasçıların hepsini birlikte hareket ettirin ve beş yıllık süreyi unutmayın. Elinizdeki mirasçılık belgesi, bordrolar ve işverenin yazışmalarıyla hangi kalemlerin doğduğunu ve hangi sırayla ilerlemeniz gerektiğini birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

0