Boşanmada Çeyiz ve Ev Eşyaları Kime Kalır? TMK 220, 222, İspat ve Yargıtay 2026

Boşanma davası açıldığında ilk kavga çoğu zaman çocuk ya da nafaka üzerine değil, evdeki eşya üzerine çıkar. Buzdolabı, yatak odası takımı, kadının baba evinden getirdiği halılar, erkeğin evliliğe getirdiği televizyon: Evin içindeki her eşyanın bir “sahibi” vardır ama bu sahip çoğu zaman belgede değil, hatıralarda yaşar.

Bu rehberde, çeyiz ve ev eşyalarının hukuken nasıl sınıflandırıldığını, hangi delillerin işe yaradığını, dava yolunu ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin son yıllardaki yaklaşımını adım adım anlatıyoruz. Amaç, boşanma sürecine girmeden önce elinizdeki belgeleri doğru toplamanız ve hatalı beklentilerden kaçınmanızdır.

Çeyiz ve Ev Eşyası Hukuken Neyi İfade Eder?

Kanunda “çeyiz” başlıklı ayrı bir madde yoktur. Çeyiz, evlilik yolunda hazırlanan ev eşyalarının, tekstil ürünlerinin ve mutfak gereçlerinin toplamına verilen gündelik addır; hukuken bu eşyalar mal rejimi kuralları içinde değerlendirilir. Evlilik sırasında mal rejimi sözleşmesi yapılmadıysa yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202).

Bu rejimde eşlerin malvarlığı iki gruba ayrılır: edinilmiş mallar (evlilik içinde emek karşılığı kazanılanlar, TMK m. 219) ve kişisel mallar (TMK m. 220). Boşanmada kişisel mallar sahibine kalır; edinilmiş mallar ise katılma alacağı hesabıyla paylaştırılır. Dolayısıyla bir eşyanın hangi gruba girdiği, sonucu baştan belirler.

Kişisel Mal Sayılan Eşyalar: TMK 220 Ne Söylüyor?

TMK m. 220’ye göre kanun gereği kişisel mal sayılanlar şunlardır: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan malvarlığı değerleri ve bir eşin evlilik süresince miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma (bağış, hediye) yoluyla elde ettiği değerler. Çeyiz büyük ölçüde bu ikinci ve üçüncü gruba girer: Eşyalar ya evlilikten önce edinilmiştir ya da aile tarafından düğünde veya evlilikte hediye edilmiştir.

Ayrıca kişisel malların yerine geçen değerler de kişisel maldır. Örneğin çeyiz olarak getirilen bir buzdolabı satılıp yerine yenisi alındıysa, yeni eşya da kişisel mal niteliğini taşır; ancak bu ikame ilişkisinin belgeyle gösterilmesi gerekir. Aynı mantık erkeğin evlenmeden önce aldığı mobilyalar için de geçerlidir. Kanun burada cinsiyet ayırmaz; belirleyici olan eşyanın edinilme zamanı ve şeklidir.

İspat Yükü ve Paylı Mülkiyet Karinesi (TMK 222)

Uyuşmazlığın düğüm noktası ispattır. TMK m. 222/1 uyarınca belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Maddenin devamı ise pratikte en önemli kuraldır: Eşlerin hangi mala malik olduğu ispat edilemiyorsa, o mal onların paylı mülkiyetinde sayılır.

Bu kural şu sonucu doğurur: Kadın “bu eşyalar benim çeyizim” diyorsa, erkek ise “ben aldım, bende kalmalı” diyorsa ve hiçbiri belge sunamıyorsa, mahkeme eşyayı paylı mülkiyetli sayabilir. Paylı mülkiyette ise eşya ya fiilen paylaştırılır ya da satılıp bedeli bölüşülür. Kısacası çeyizinizin varlığı bir gerçektir ama hukuki sonuç doğurması için ispat edilmiş olması gerekir.

Çeyizi Nasıl İspat Edersiniz? Delil Listesi

Uygulamada çeyiz uyuşmazlıkları çoğunlukla belge eksikliğinden kaybedilir. Aşağıdaki delil türleri, güçlüden zayıfa doğru sıralanabilir:

• Çeyiz senedi veya eşya listesi: Düğün öncesinde iki tarafın tanıkları önünde imzalanmış liste, en güçlü delillerden biridir. İmza, tarih ve eşyaların tek tek yazılı olması değerini artırır.
• Fatura, fiş, banka dekontu ve sipariş kayıtları: Eşyanın kimin tarafından, ne zaman ve hangi parayla alındığını gösterir. Özellikle beyaz eşya ve mobilya alımlarında önemlidir.
• Fotoğraf ve video: Çeyiz serme töreni, taşınma günü veya eve ilk yerleşme görüntüleri eşyaların varlığını ve bulunduğu yeri belgeler. Tarih bilgisi içeren dosyalar daha güvenilirdir.
• Tanık beyanı: Eşyayı birlikte alan, taşıyan veya düğün öncesinde gören kişiler dinlenebilir. Tanık anlatımlarının somut ve tutarlı olması gerekir.
• Karşı tarafın beyanları: Dilekçede, ifadede veya mesajlarda eşin “eşyalar sende, ver alırsın” gibi kabulleri iddiayı güçlendirir.

Belge yoksa umutsuzluğa kapılmak gerekmez; ancak dosya o durumda tanık ve ikrar delillerine yaslanır. Boşanma kararı verilmeden önce telefon yedeklerinin, fotoğraf arşivlerinin ve mesajlaşmaların bir kopyasının alınması bu nedenle önemlidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Çeyiz ve Eşya Davalarında Nasıl Karar Veriyor?

Çeyiz, ziynet ve şahsi eşya alacakları çoğunlukla aynı dava dosyasında istenir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu davaları ortak ilkelerle değerlendirir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin E. 2024/3428, K. 2024/7409 sayılı, 15.10.2024 tarihli kararı bu açıdan öğreticidir. Dosyada ilk derece mahkemesi (Osmaniye 1. Aile Mahkemesi) ziynet ve şahsi eşya alacağını reddetmiş, çeyiz eşya alacağını ise kısmen kabul etmişti. Kadının istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, ardından bölge adliye mahkemesi, kararın miktar yönünden kesin olduğunu belirterek temyiz başvurusunu da reddetmişti.

Daire iki noktada bozma yönünde karar verdi. Birincisi usule ilişkindir: Temyiz kesinlik sınırı değerlendirmesinde ek karar hukuka aykırı bulunarak kaldırıldı. İkincisi esasa ilişkindir: Erkek, ziynetlerin bir kısmının bozdurularak yatak odası takımı ve kurban için kullanıldığını kabul etmiş ve şahsi eşyaların iadesine hazır olduğunu beyan etmişti. Yargıtay, bu beyanlar karşısında ispat yükünün yer değiştirdiğini gözetmeden davanın reddedilmesini hatalı buldu. Kararın pratik anlamı şudur: Karşı tarafın duruşmadaki kabulleri, delil toplamada kullanılabilecek en önemli araçlardan biridir ve mahkemenin bunu görmezden gelmesi bozma sebebidir.

Aynı daire, düğünde takılan ziynetlerin aidiyetinde de 2024 yılında içtihat değişikliğine gitti. E. 2023/5704, K. 2024/2402 sayılı, 04.04.2024 tarihli karar, eski “kim takarsa takılsın hepsi kadına aittir” anlayışını bırakıp önce taraflar arasındaki anlaşmaya, sonra yerel örf ve âdete, bunlar yoksa takının kime takıldığına bakan bir sıralama benimsedi; cinsiyete özgü eşyalar ise özgü olduğu cinse ait sayıldı. Bu ilke sonraki kararlarda da uygulanmıştır: E. 2025/2115, K. 2025/3346 (08.04.2025) sayılı kararda yerel mahkemenin hem kadına hem erkeğe takılan ziynetlerin tamamını kadına iadeye hükmetmesi bozulmuş ve erkeğe takılanların ayrı ayrı belirlenmesi için yeniden bilirkişi incelemesi istenmiştir. E. 2025/10276, K. 2026/5181 (06.05.2026) sayılı kararda ise bilirkişi raporuyla erkeğe takıldığı saptanan 16 çeyrek altından 6’sının kadına verilmesi bozulmuş, kalan 10 çeyrek yönünden karar onanmıştır.

Bu kararlar ziynet üzerinedir; çeyiz eşyası için doğrudan aynı hiyerarşi uygulanmaz. Fakat ortak mesaj aynıdır: Mahkemeler artık genel kabullerle değil, eşya bazında, delile dayalı karar vermektedir. “Hepsi bende kalmalı” şeklindeki toptan talepler zayıf kalır.

Dava Yolu: Boşanma Davasıyla Birlikte mi, Ayrı mı?

Çeyiz ve eşya iadesi, boşanma davasının feri (ek) talebi olarak istenebilir ya da boşanmadan sonra ayrı bir dava olarak açılabilir. Her iki durumda da görevli mahkeme aile mahkemesidir. Uygulamada birçok kişi, boşanma davası sürerken eşyaların iadesini ayrı bir talep olarak dilekçeye eklemeyi veya ayrı dava açmayı tercih eder.

Dilekçede dikkat edilecek hususlar:

• Eşyaları tek tek yazın: Marka, model, adet, yaklaşık edinme tarihi ve değer belirtilmelidir. “Evdeki tüm eşyalarım” gibi genel ifade bilirkişi incelemesini zorlaştırır.
• İddianız aidiyet ise (eşya sizin) aynen iade, eşya yoksa veya harcanmışsa bedel talep etme seçeneklerini birlikte düşünün.
• Delilleri dilekçeyle birlikte veya süresinde sunun; sonradan getirilen deliller reddedilebilir.
• Eşyanın fiilen bulunduğu adres biliniyorsa mahkemeden keşif talep edilebilir.

İstanbul’da aile mahkemeleri yoğun çalıştığından, eşya listesinin ve ispat dosyasının duruşmadan önce hazırlanması yargılamayı ciddi biçimde kısaltır. Büyük şehirlerde keşif ve bilirkişi aşamaları takvim açısından en çok zaman alan adımlar olabilir; bu nedenle dosyanın başında düzenli hazırlanması önem taşır.

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Hazırlık Listesi

Boşanma sürecinde eşya konusunda en sık karşılaşılan hatalar şunlardır: Evi terk ederken eşya listesi çıkarmamak, delil toplamadan davaya başlamak, “nasılsa herkes biliyor” diyerek tanığa güvenmek ve karşı tarafın duruşmadaki beyanlarını tutanağa geçirtmemek. Her biri dosyayı zayıflatır.

Hazırlık için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Eşya envanteri çıkarın: Oda oda ilerleyerek eşyaları fotoğraflayın ve kime ait olduğunu notlayın.
• Belgeleri toplayın: Fatura, fiş, çeyiz senedi, düğün fotoğrafları, banka kayıtları ve mesajlaşmalar.
• Tanıkları belirleyin: Eşyayı gören, taşıyan veya alımına tanık olan kişilerin adını ve iletişim bilgisini kayda alın.
• Eşyaları kendiniz taşımayın: İzinsiz taşıma, ayrı bir uyuşmazlık veya ceza şikâyeti doğurabilir; mahkemeden karar veya anlaşma protokolü bekleyin.
• Anlaşmalı boşanmada protokole yazın: Eşya paylaşımını belirsiz bırakmayın; hangi eşyanın kimde kalacağını tek tek listeleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmada çeyiz eşyaları kime kalır?

Çeyiz eşyaları, evlilik öncesinde edinilmişse veya aile tarafından hediye edilmişse kural olarak o eşin kişisel malıdır (TMK m. 220) ve boşanmada mal paylaşımına konu olmadan sahibine kalır. Ancak bunun için aidiyetin ispat edilmesi gerekir. İspat edilemeyen eşya paylı mülkiyette sayılır (TMK m. 222). Bu nedenle çeyiz senedi, fatura, fotoğraf ve tanık gibi delillerin dava öncesinde toplanması sonucu belirleyen en önemli adımdır.

Çeyiz senedi yoksa çeyiz iadesi istenemez mi?

İstenebilir. Çeyiz senedi güçlü bir delildir ama zorunlu değildir. Senet yoksa fatura, banka kayıtları, düğün öncesi ve taşınma günü fotoğrafları, mesajlaşmalar ve tanık beyanlarıyla da aidiyet ispat edilebilir. Karşı tarafın duruşmada eşyaların varlığını veya sizde olduğunu kabul etmesi de ispat yükünü değiştirebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin E. 2024/3428, K. 2024/7409 sayılı kararı, erkeğin beyanlarının dikkate alınmamasını bozma sebebi saymıştır.

Evlilik içinde alınan ev eşyaları nasıl paylaşılır?

Evlilik süresince eşlerin çalışma geliriyle alınan eşyalar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 219) ve katılma alacağı hesabında dikkate alınır; yani eşyalar aynen bölünmez, değerleri üzerinden hesaplama yapılır. Eşyanın kime ait olduğu ispat edilemiyorsa paylı mülkiyet karinesi devreye girer (TMK m. 222). Hangi eşyanın kimde kalacağı konusunda eşler anlaşmalı boşanma protokolüyle de düzenleme yapabilir; bu halde protokoldeki liste esas alınır.

Düğünde takılan altınlar çeyiz sayılır mı?

Hayır, ziynet eşyası ayrı bir uyuşmazlık konusudur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024 yılında verdiği E. 2023/5704, K. 2024/2402 sayılı kararla düğünde takılan ziynetin aidiyetini önce eşlerin anlaşmasına, sonra örf ve âdete, bunlar yoksa takının kime takıldığına göre belirleyen yeni bir ölçüt benimsemiştir. Cinsiyete özgü takılar özgü olduğu cinse ait sayılır. Pratikte ziynet ve çeyiz alacakları çoğu zaman aynı dilekçede ama ayrı kalemler hâlinde talep edilir.

Eşi evdeki eşyaları satmışsa ne yapılabilir?

Satılan eşya kişisel malınızsa aynen iadesi mümkün olmayabilir; bu durumda eşyanın bedelini talep edebilirsiniz. Satışın kimin tarafından, ne zaman ve ne bedelle yapıldığı ispat edilmelidir. Ziynetlerin bozdurulması konusunda Yargıtay, bozdurma iddiasının ispat yükü ve karşı tarafın beyanlarının ikrar niteliği üzerinde durmaktadır. Satış ihtimali varsa dava dilekçesinde eşyaların hem aynen iadesi hem de bedelinin terditli (alternatif) olarak istenmesi hak kaybını önler.

Eşyaları evden kendim alıp götürebilir miyim?

Kendi başınıza eşya taşımak ya da evi boşaltmak önerilmez. Eşyanın kime ait olduğu tartışmalıysa izinsiz alma, karşı tarafın şikâyetine ve yeni bir uyuşmazlığa yol açabilir; ayrıca aldığınız eşyanın aidiyeti sonradan ispat edilemezse aleyhinize delil olarak kullanılabilir. En güvenli yol, eşyaları fotoğraflayıp envanter çıkarmak, anlaşma varsa yazılı protokol yapmak, anlaşma yoksa aile mahkemesinde iade veya bedel talebinde bulunmaktır.