Boşanma Sürecinde Sağ Kalan Eşin Mirasçılık Sıfatı Devam Eder mi?
Türk Medeni Kanunu m. 181 uyarınca, boşanma davası açılmış olsa dahi, karar kesinleşinceye kadar eşlerin karşılıklı mirasçılık hakları devam etmektedir. Ancak davanın devamı sırasında eşlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan eşin mirasçılığı, ölen eşin mirasçılarının davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurlu olduğunu ispat etmesi durumunda sona erer. Uygulamada, İstanbul aile mahkemelerinde görülen pek çok çekişmeli boşanma davasında, tarafların birbirlerinden mal kaçırma gayesiyle vasiyetname düzenledikleri görülmektedir.
Üçüncü Zümre Mirasçılarında Amca ve Halasının Eşlerinin Durumu
Miras hukukunda ‘zümre sistemi’ esastır. Amca ve hala miras bırakanın üçüncü zümresinde yer alan kök başlarıdır. TMK m. 497’ye göre, miras bırakanın altsoyu (çocukları, torunları), ana ve babası ve onların altsoyu bulunmadığı takdirde, miras büyükanne ve büyükbabalara geçer. Ancak doktrinde ve Yargıtay kararlarında (Yargıtay 14. HD, 2023/452 E., 2024/910 K.) vurgulandığı üzere, amca ve halanın eşleri ‘kan hısımı’ olmadıkları için doğrudan yasal mirasçı olamazlar. Bu kişilerin ancak vasiyetname ile atanmış mirasçı olmaları mümkündür.
İstanbul’da Miras Paylaşımı ve Mal Rejimi Tasfiyesinin Etkisi
İstanbul avukatı olarak müvekkillerimizle yaptığımız görüşmelerde, genellikle miras hakkı ile mal rejimi alacağının karıştırıldığına şahit oluyoruz. Boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte taraflar artık birbirlerinin mirasçısı olamazlar. Lakin, bir eşin ölümü durumunda sağ kalan eş hem kendi ‘katılma alacağını’ tereke borcu olarak talep edebilir hem de geri kalan tereke üzerinde yasal miras payını alır. Amca ve halanın eşleri eğer silsile yoluyla (eşlerinden kalan mirasın kendilerine intikali ile) terekede pay sahibi olmuşlarsa, sağ kalan eş ile karşı karşıya gelebilirler.
Miras Paylaşım Oranları ve Saklı Pay Hakları 2026
Eğer miras bırakanın sadece üçüncü zümre mirasçıları kalmışsa ve sağ kalan eş hayattaysa; sağ kalan eşin miras payı terekenin 3/4’üdür. Geriye kalan 1/4 pay ise büyük ana ve büyük babalara, onlar hayatta değilse çocuklarına (amca, hala, dayı, teyze) geçer. Amca ve halanın eşleri, kendi eşlerinin (amca veya halanın) miras bırakandan sonra ölmesi halinde, ‘mirasın intikali’ usulüyle bu paydan hak alabilirler. Burada sağ kalan eşin saklı payı, yasal miras payının tamamıdır (3/4).
Boşanmada Eşin Murisin Yan Soyu ile Yaşadığı Hukuki İhtilaflar
Uygulamada, amca ve halanın eşleri tarafından açılan ‘mirasın tespiti’ veya ‘tereke tespiti’ davalarında, sağ kalan eşin boşanma aşamasındaki kusur durumu sıklıkla gündeme getirilmektedir. İstanbul gibi büyükşehirlerde taşınmaz değerlerinin yüksekliği, mirasçıların birbirlerine karşı ‘mirastan yoksunluk’ iddialarını (TMK m. 578) daha sık ileri sürmelerine neden olmaktadır. Özellikle amca ve hala eşlerinin, kendi çocuklarının haklarını korumak amacıyla sağ kalan eşe karşı sert bir hukuki duruş sergiledikleri görülmektedir.
Yargıtay’ın Mirasçı Eş ve Kayın Hısımları Hakkındaki Emsal Kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihatlarına göre, kayın hısımlığı mirasçılık için bir sebep teşkil etmez. Amca ve halanın eşleri, kayın hısımı statüsündedir. Ancak miras bırakan, sağlığında amcasının veya halasının eşine ‘ölünceye kadar bakma sözleşmesi’ veya ‘vasiyetname’ ile mal bırakmışsa, bu durum boşanma aşamasındaki eşin saklı payını ihlal edebilir. Bu durumda sağ kalan eş, tenkis davası açarak kendi payını koruma altına almalıdır. Yargıtay 2. HD, 2024/7822 E., 2025/1105 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, saklı pay hakları boşanma kesinleşmeden düşürülemez.
SORU: Boşanma davası sürerken eşim ölürse amcasının eşi mirasçı olabilir mi?
Amcanın eşi doğrudan yasal mirasçı değildir. Boşanma davası devam ederken eşinizin ölmesi durumunda, siz yasal mirasçı olarak kalmaya devam edersiniz. Eşinizin amcası hayattaysa mirasın bir kısmı ona gider, eğer amca ölmüşse onun payı amcanın çocuklarına geçer. Amcanın eşi ancak bu kişilerden kendisine miras kalması durumunda dolaylı olarak hak sahibi olabilir.
SORU: Boşanmada miras payımı amca ve halanın eşlerine karşı nasıl korurum?
Miras payınızı korumak için öncelikle tereke tespiti davası açarak eşinizin mal varlığını dondurmalısınız. Eğer eşiniz sağlığında bu kişilere mal kaçırma kastıyla devirmeler yapmışsa, ‘muris muvazaası’ nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açma hakkınız bulunmaktadır. 2026 yılı uygulamalarında mahkemeler, boşanma davasındaki sadakat yükümlülüğü ihlallerini miras paylaşımında titizlikle incelemektedir.
SORU: Amcamın eşi vasiyetname ile bana miras kalmasını engelleyebilir mi?
Hayır, amcanızın eşi sizin mirasçılığınızı engelleyemez. Ancak amcanız kendi mal varlığı üzerinde vasiyetname yaparak eşine mal bırakabilir. Eğer bu vasiyetname sizin (altsoy, ana-baba veya eş olmanız durumunda) saklı payınızı çiğniyorsa, tenkis davası açarak kanuni payınızı geri alabilirsiniz. Amca eşi burada sadece kendisine bırakılan payı savunabilir.
SORU: İstanbul’da miras davası ne kadar sürer?
İstanbul’daki mahkeme yoğunluğu göz önüne alındığında, bir miras taksim veya tenkis davası genellikle 1.5 ile 3 yıl arasında sonuçlanmaktadır. Dosyanın bilirkişi incelemesine gitmesi, taşınmazların kıymet takdiri ve mirasçı sayısının fazlalığı süreci doğrudan etkileyen unsurlardır. Boşanma davasıyla birlikte yürüyen miras süreçlerinde ise süre daha da uzayabilmektedir.
SORU: Miras bırakanın halasının eşi, ölen eşinden kalan payı benden talep edebilir mi?
Halanın eşi, eşinin (halanın) miras bırakandan aldığı veya alacağı payı ‘mirasın intikali’ yoluyla talep edebilir. Eğer hala, miras bırakandan sonra ancak miras paylaşılmadan önce ölmüşse, halanın miras payı kendi mirasçılarına (eşi ve çocukları) geçer. Bu durumda halanın eşi ile terekede paydaş haline gelirsiniz ve ortaklığın giderilmesi davası söz konusu olabilir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.