İstanbul hukuk çevrelerinde ve büromuzda yürüttüğümüz boşanma süreçlerinde en çok karşılaştığımız endişelerden biri, çekişmeli geçen bir boşanma davası sırasında taraflardan birinin vefat etmesi halinde diğer eşin halen mirasçı olup olmayacağıdır. Boşanma kararı henüz kesinleşmemişse, kural olarak sağ kalan eş yasal mirasçı sıfatını korur. İşte bu noktada, eşin mirastan çıkarılması (mirasçılıktan ıskat) gündeme gelmektedir.
Boşanma Sürecinde Eşin Mirastan Çıkarılması Mümkün Müdür?
Evet, eşin mirastan çıkarılması mümkündür ancak bu işlem Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre belirli şartlara bağlanmıştır. Miras bırakan, sağlığında yapacağı bir ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi), saklı paylı mirasçısı olan eşini mirasçılıktan çıkarabilir. 2026 yılı uygulamalarında Yargıtay, bu tasarrufun geçerli olabilmesi için sebebin açıkça belirtilmesini şart koşmaktadır.
Uygulamada görüyoruz ki, sadece ‘eşimi mirasçı olarak istemiyorum’ şeklindeki genel ifadeler mahkemeler tarafından yeterli görülmemektedir. TMK 510 kapsamında geçerli bir çıkarma için eşin, miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde ihlal etmiş olması gerekir. Örneğin, sadakat yükümlülüğünün ağır ihlali (zina) veya aile üyelerine yönelik fiziksel şiddet, ıskat için haklı sebep teşkil edebilir.
TMK 510 Kapsamında Mirasçılıktan Çıkarma Şartları 2026
Mirasçılıktan çıkarma, murisin tek taraflı iradesiyle gerçekleşen ancak ispatı sıkı kurallara bağlı bir işlemdir. 2026 yılı itibarıyla güncel yargı pratiklerine göre şartları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Ağır Bir Suç İşlenmesi: Eşin, miras bırakana veya onun çok yakınına karşı kasten işlenen ve hapis cezasını gerektiren bir eylemde bulunmasıdır.
- Aile Hukuku Yükümlülüklerinin İhlali: Eşin, aile birliğinin gerektirdiği yardımlaşma, sadakat ve saygı yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumudur. Uzun süreli terk veya ağır hakaretler bu kapsamda değerlendirilir.
- Vasiyetnamenin Şekil Şartı: Çıkarma işleminin mutlaka geçerli bir vasiyetname ile yapılması ve çıkarma sebebinin somut olaylara dayandırarak yazılması zorunludur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/567 E., 2025/112 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere; ‘Mirasçılıktan çıkarma sebebinin doğruluğu, çıkarmadan yararlanan mirasçılar tarafından ispat edilmelidir.’ Bu, İstanbul’daki miras avukatlarının dava sürecinde en çok odaklandığı delillendirme noktasıdır.
Boşanma Davası Devam Ederken Eşin Vefat Etmesi Durumu
Eğer bir boşanma davası sürerken eşlerden biri vefat ederse, vefat eden eşin mirasçıları davaya devam edebilirler. TMK 181/2 maddesi uyarınca; boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarından birinin davayı sürdürmesi ve sağ kalan eşin ‘kusurlu’ olduğunun ispatlanması halinde, sağ kalan eş mirasçı olamaz ve saklı payını kaybeder.
Bu durum, doğrudan bir ‘mirastan çıkarma’ işlemi olmasa da hukuki sonuçları bakımından benzer bir etki yaratır. Kusurlu bulunan eş, vefat eden eşine mirasçı olamadığı gibi, evlilik öncesinde yapılmış olan vasiyetnamelerdeki haklarını da kaybeder. Bu süreçte miras paylaşımı 2026 kuralları uyarınca yasal miras payları yeniden hesaplanarak diğer mirasçılara dağıtılır.
Cezai Şartlar ve Ağır Suç Nedeniyle Iskat
Ceza hukuku ile miras hukukunun kesiştiği en net nokta ıskattır. Bir eşin diğerine karşı öldürmeye teşebbüs, ağır yaralama veya hürriyeti tahdit gibi eylemleri, TMK 510/1 uyarınca mutlak bir çıkarma sebebidir. İstanbul Ceza Avukatı olarak takip ettiğimiz dosyalarda, ceza mahkemesinden alınan mahkumiyet kararı, miras hukukunda açılan ‘mirasçılıktan çıkarmanın iptali’ davalarında kesin delil teşkil etmektedir.
Eğer çıkarma sebebi bir suç ise, bu suçun mutlaka hükme bağlanmış olması gerekmez; ancak olayın gerçekleştiğinin her türlü delille (tanık, mesaj kayıtları, darp raporu) ispatı şarttır. Mevzuat hakkında daha detaylı bilgi için mevzuat.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası
Kendisi hakkında mirasçılıktan çıkarma tasarrufu yapılan eş, murisin vefatından sonra bu işlemin geçersiz olduğunu ileri sürerek iptal davası açabilir. Bu davada temel tartışma konusu, vasiyetnamede belirtilen ‘sebep’in gerçek olup olmadığıdır. Eğer vasiyetnamede sebep gösterilmemişse veya gösterilen sebep gerçeği yansıtmıyorsa, çıkarma işlemi sadece saklı pay oranında hükümsüz kalır. Yani eş, mirasın tamamını alamazsa bile en azından saklı payını (yasal miras payının dörtte birini) alabilir.
Uygulamada sıklıkla karşılaştığımız bu davalarda, murisin baskı altında vasiyetname yapıp yapmadığı da incelenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, ispat yükü ‘mirasçı olmadığını iddia eden’ taraf üzerindedir.
SORU: Eşim beni aldattığı için vasiyetname ile onu mirastan mahrum edebilir miyim?
CEVAP: Evet, zina (aldatma) Türk Medeni Kanunu kapsamında aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ağır bir şekilde ihlali olarak kabul edilir. Eğer eşinizin sizi aldattığını somut delillerle (otel kayıtları, fotoğraflar, tanıklar) vasiyetnamede belirterek mirastan çıkardığınızı beyan ederseniz, bu işlem hukuken geçerli kabul edilir. Ancak vefatınızdan sonra mirastan çıkarılan eş bu duruma itiraz ederse, diğer mirasçılarınızın bu aldatma olayını mahkemede ispat etmesi gerekecektir. İspat edilemezse eş, saklı payını korur.
SORU: Boşanma davası kesinleşince mirastan çıkarma işlemi yapmama gerek kalır mı?
CEVAP: Hayır, boşanma davası kesinleştikten sonra taraflar birbirinin yasal mirasçısı olmaktan kendiliğinden çıkar. TMK 181. madde uyarınca kesinleşen boşanma kararı, eşlerin birbirine mirasçı olma hakkını sonlandırır. Ancak boşanma davası henüz açılmamışsa veya devam ediyorsa, saklı payın da devredışı bırakılması için bir vasiyetname ile mirastan çıkarma (ıskat) işlemi yapılması önem arz eder. Kesinleşmiş bir mahkeme kararı en güçlü mirastan düşürme sebebidir.
SORU: Mirasçılıktan çıkarılan eşin çocukları bu durumdan etkilenir mi?
CEVAP: Hayır, mirasçılıktan çıkarılan eşin (ıskat edilenin) altsoyu (çocukları ve torunları) bu durumdan olumsuz etkilenmez. TMK 511. maddeye göre, mirasçılıktan çıkarılan kimse miras bırakandan önce ölmüş gibi kabul edilir. Bu nedenle, onun miras payı varsa kendi altsoyuna geçer. Iskat kişisel bir hukuki yaptırımdır ve evlatların miras hakkını ortadan kaldırmaz; aksine onların payı artabilir.
SORU: Mirastan çıkarma vasiyetnamesini noterden mi yapmalıyım?
CEVAP: Mirasçılıktan çıkarma her türlü vasiyetname türü ile yapılabilir; ancak ispat kolaylığı ve resmiyet açısından Noterde düzenlenen ‘Düzenleme Şeklinde Vasiyetname’ en güvenli yoldur. El yazılı vasiyetnamelerde şekil eksiklikleri sıklıkla davanın reddine yol açarken, noter huzurunda yapılan işlemlerde murisin ehliyeti ve iradesi resmi kayıt altına alınmış olur. İstanbul’da faaliyet gösteren noterler aracılığıyla bu işlemi gerçekleştirmek ilerideki iptal davalarını zorlaştıracaktır.
SORU: Eşime karşı boşanma davası açmamış olmam mirastan çıkarmaya engel mi?
CEVAP: Hayır, boşanma davası açmamış olmanız eşinizi mirastan çıkarmanıza engel değildir. Önemli olan TMK 510’daki şartlardan birinin (suç veya ağır yükümlülük ihlali) gerçekleşmiş olmasıdır. Örneğin eşiniz size şiddet uyguluyorsa veya sizi tek taraflı terk edip başka bir şehre gitmişse, boşanma davası açmak yerine doğrudan vasiyetname ile ıskat yoluna gidebilirsiniz. Bu noktada yargitay.gov.tr üzerindeki emsal kararlar yol göstericidir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.