Boşanmada Eşin Yeğenleri Miras Paylaşımında Hangi Statüdedir?
Boşanmada eşin yeğenleri ile miras paylaşımı süreci, Türk Medeni Kanunu’nun miras hukuku ve aile hukuku hükümlerinin kesiştiği karmaşık bir noktadır. Uygulamada görüyoruz ki, boşanma davası devam ederken taraflardan birinin vefat etmesi durumunda, mirasın kime kalacağı sorusu büyük önem kazanmaktadır. TMK Madde 181 uyarınca, boşanma davası kesinleşmedikçe eşler birbirinin yasal mirasçısı olmaya devam ederler. Eğer boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri ölürse, sağ kalan eş birinci ya da ikinci zümre ile birlikte mirasçı olur. Yeğenler, miras hukukunda ikinci zümre içerisinde yer alan kardeşlerin altsoyudur. Mirasbırakanın anne ve babası hayatta değilse, miras payı kardeşlere, kardeşler de vefat etmişse onların çocukları olan yeğenlere geçer. Bu durumda sağ kalan eş, yeğenlerle birlikte mirasçı olduğunda mirasın 1/2’sini alır, kalan 1/2 ise yeğenler arasında paylaştırılır.
Boşanma Davası Devam Ederken Vefat Durumunda Yeğenlerin Hakları
Boşanma davası sürerken eşlerden birinin ölümü halinde İstanbul avukatlık ofisimizde yürüttüğümüz süreçlerde en kritik nokta mirasçıların davaya devam edip etmeyeceğidir. TMK 181/2 maddesi gereğince, ölen eşin mirasçıları (bu durumda yeğenler de olabilir), sağ kalan eşin boşanmada kusurlu olduğunun ispatı için davayı sürdürebilirler. Eğer yeğenler davayı sürdürür ve sağ kalan eşin kusurlu olduğunu kanıtlarlarsa, sağ kalan eş mirasçı sıfatını kaybeder. Bu senaryoda mirasın tamamı yasal mirasçılar olan yeğenlere kalır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/456 E. ve 2025/112 K. sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, mirasçıların kusur tespiti davasını kazanması, sağ kalan eşin yasal mirasçılığını tamamen ortadan kaldırmaktadır. Bu, özellikle yüksek meblağlı mal varlıklarının olduğu durumlarda yeğenlerin haklarını korumak adına başvurdukları hukuki bir yoldur.
Kişisel Mallar ve Edinilmiş Mallar Ayrımında Yeğenlerin Konumu
Büromuzda sıkça karşılaştığımız bir diğer soru da yeğenlerin boşanma sonrası mal paylaşımı davasına müdahil olup olamayacağıdır. Boşanmada mal paylaşımı (katılma alacağı) davası, kural olarak eşler arasında görülür. Ancak eşlerden birinin ölümü halinde bu dava mirasçılara intikal eder. Eşin yeğenleri, mirasçı sıfatını kazanmışlarsa, terekedeki haklarını korumak adına mal paylaşımı davasını takip edebilir veya yeni bir dava açabilirler. TMK 220 kapsamında eşe miras yoluyla kalan mallar ‘kişisel mal’ sayılır. Bu şu anlama gelir: Bir eşe kendi ailesinden veya yeğenlerinden kalan miras, diğer eşle paylaşılamaz. Ancak bu mirasın gelirleri (örneğin miras kalan evin kira geliri) ‘edinilmiş mal’ statüsüne girerek boşanmada paylaşıma konu edilebilir. 2026 yılındaki güncel uygulamalarda, kişisel malların ikame değerleri ile edinilmiş malların ayrımı bilirkişi raporlarıyla titizlikle yapılmaktadır.
Yeğenlerin Saklı Pay Hakkı Var mıdır?
İstanbul aile hukuku avukatı olarak müvekkillerimize sıkça hatırlattığımız üzere, Türk hukuk sisteminde yeğenlerin ‘saklı pay’ (mafuz hisse) hakkı bulunmamaktadır. Saklı pay sadece altsoy, anne-baba ve sağ kalan eşe tanınmıştır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılındaki yasal değişiklikle kaldırılmıştır. Dolayısıyla, bir kişi vefat etmeden önce tüm mal varlığını vasiyetname ile eşine veya bir üçüncü kişiye bırakırsa, yeğenler ‘tenkis davası’ açarak bu tasarrufu iptal ettiremezler. Ancak vasiyetnamenin yapıldığı sırada mirasbırakanın ehliyetsiz olması veya iradesinin fesata uğratılması gibi durumlarda yeğenler ‘vasiyetnamenin iptali’ davası açma hakkına sahiptirler. Boşanma sürecindeki gerginlikler nedeniyle yapılan acele vasiyetnameler, 2026 yılındaki yargılamalarda sıklıkla bu tip iptal davalarına konu olmaktadır.
Muvazaalı İşlemler ve Mirastan Mal Kaçırma Riskine Karşı Yeğenlerin Savunması
Boşanma kararı alan eşlerin, karşı tarafa mal vermemek adına mal varlıklarını yeğenlerine devretmesi ‘murist muvazaası’ veya ‘mal kaçırma’ olarak nitelendirilebilir. Eğer bir eş, boşanma davası açılmadan hemen önce veya dava sırasında taşınmazlarını yeğenine satış göstermek suretiyle devrederse, diğer eş bu işlemin iptali için dava açabilir. TMK 229 uyarınca, boşanma davasının açılmasından önceki bir yıl içinde yapılan karşılıksız kazandırmalar, mal rejiminin tasfiyesinde hesaba katılır. Bu noktada yeğenlerin iyiniyetli olup olmadıkları, satış bedelinin rayiç değerle uyumu ve ödeme dekontlarının varlığı davanın seyrini belirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihatlarına göre, hayatın olağan akışına aykırı şekilde yeğene yapılan düşük bedelli devirler muvazaa karinesi teşkil eder.
Boşanma Sonrası Yeğenlerin Veraset Süreci Nasıl İşler?
Boşanma kesinleştikten sonra taraflar birbirinin mirasçısı olamazlar. Bu durumda, vefat eden kişinin çocuğu da yoksa, miras doğrudan ikinci zümreye geçer. Eğer mirasbırakanın kardeşleri sağ ise miras onlara, ölmüşlerse onların çocuklarına yani yeğenlere kalır. İstanbul Sulh Hukuk Mahkemeleri’nden alınacak veraset ilamında (mirasçılık belgesi), boşanan eşin ismi yer almaz. Yeğenlerin bu süreçte tereke tespiti davası açarak amca, hala, teyze veya dayılarından kalan mal varlığını kayıt altına aldırmaları hak kayıplarını önler. 2026 yılı itibarıyla dijitalleşen tapu ve banka sorgulama sistemleri sayesinde tereke unsurlarına ulaşım hızlanmış olsa da, gizlenen varlıklar için profesyonel bir takip şarttır.
SORU: Boşanma davası sürerken eşim ölürse yeğenleri mirastan pay alabilir mi?
CEVAP: Evet, boşanma davası sonuçlanıp kesinleşmeden eşlerden biri vefat ederse, sağ kalan eş ve vefat edenin yeğenleri (vefat edenin çocuğu ve anne-babası yoksa) birlikte mirasçı olurlar. Bu durumda sağ kalan eş mirasın yarısını alırken, diğer yarısı yeğenler arasında paylaştırılır. Ancak yeğenler dilerse sağ kalan eşin boşanmadaki kusurunun tespiti için davaya devam ederek eşin miras payını tamamen engelleyebilirler.
SORU: Eşimin ailesinden yeğenlerine kalacak miras benim mal paylaşımıma dahil olur mu?
CEVAP: Hayır, eşinizin ailesinden ona gelen veya yeğenlerine gidecek olan miras ‘kişisel mal’ sayılır. Türk Medeni Kanunu gereğince miras yoluyla elde edilen varlıklar boşanmada paylaşıma konu edilmez. Sadece bu mirasın evlilik birliği içerisinde elde edilen gelirleri (kira, faiz vb.) edinilmiş mal sayılabilir ve paylaşılabilir. Yeğenlerin kendi miras hakları ise tamamen eşinizin kişisel mülkiyet alanındadır.
SORU: Yeğenler mal paylaşımı davasına itiraz edebilir mi?
CEVAP: Eğer eş vefat etmişse ve yeğenler yasal mirasçı sıfatını kazanmışlarsa, terekenin borçlu çıkarılmaması ve mal varlığının korunması amacıyla mal paylaşımı davasına müdahil olabilirler veya davanın reddini isteyebilirler. Yeğenlerin buradaki hukuki menfaati, kendilerine kalacak olan miras payının boşanma tazminatları veya katılma alacakları ile azalmasını önlemektir.
SORU: Boşanırken araba veya evi yeğenime devredersem eşimin haklarını engelleyebilir miyim?
CEVAP: Bu işlem hukuken risklidir. Boşanma aşamasında veya dava açılmadan kısa süre önce yapılan bu tür devirler ‘mal kaçırma’ (muvazaa) olarak değerlendirilir. Eşiniz, tasarrufun iptali davası açarak bu malların mal paylaşımı hesabına dahil edilmesini sağlayabilir. Eğer yeğeniniz bu devrin gerçek bir satış olduğunu kanıtlayamazsa, mahkeme bu malları halen sizinmiş gibi hesaba katar ve eşinize alacak hakkı tanır.
SORU: Amcam boşandıktan sonra vefat etti, eski eşi mirasçı olabilir mi?
CEVAP: Boşanma kararı kesinleştiyse eski eş hiçbir şekilde yasal mirasçı olamaz. Amcanızın altsoyu (çocuğu, torunu) ve anne-babası da yoksa, miras ikinci zümreye geçer. Kardeş çocukları olarak siz yeğenler, amcanızın mal varlığı üzerinde doğrudan hak sahibi olursunuz. Ancak amcanız sağlığında eski eşi lehine bir vasiyetname yapmışsa ve bu vasiyetname halen geçerliyse durum değişebilir, bu durumda vasiyetnamenin iptali davası gerekebilir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.