Boşanmada Mal Gizleme Nedir ve Hukuki Sonuçları Nelerdir?
Boşanmada mal gizleme, eşlerden birinin diğerinin katılma alacağını azaltmak kastıyla malvarlığı unsurlarını devretmesi veya saklamasıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 229, bu hukuka aykırı eylemleri korumaz. Büromuzda sıkça karşılaştığımız üzere, boşanma davası açılmadan hemen önce yapılan araç devirleri veya gayrimenkul satışları, ‘eklenecek değer’ olarak kabul edilerek hesaplamaya dahil edilmektedir. İstanbul avukat uygulamalarında, bu tür işlemlerin muvazaalı (danışıklı) olduğu ispatlandığında, üçüncü kişilere karşı da dava açma hakkı doğabilmektedir.
Eğer eşiniz, davanın açılmasından önceki bir yıl içinde olağan dışı hediyeler vermişse veya malvarlığını azaltmak amacıyla ivazsız (karşılıksız) devirler yapmışsa, bu değerler sanki hala eşinizin elindeymiş gibi aktif değer tablosuna eklenir. Uygulamada görüyoruz ki, 2026 yılındaki Yargıtay içtihatları, bu sürenin kötü niyetin ispatlandığı durumlarda bir yılı da aşabileceğini teyit etmektedir.
Gizlenen Malların Tespiti İçin Hangi Yöntemler Kullanılır?
Boşanma davasında mal tespiti, mahkeme kanalıyla yapılan resmi sorgulamaları kapsar. Hâkim, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasıyla (SED) yetinmeyerek, ilgili kurumlardan veri talep eder. Bu süreçte şu adımlar atılmalıdır:
- TAKİS Sorgulaması: Eşin adına kayıtlı olup son 5 yıl içinde devredilen tüm taşınmazların listelenmesi istenir.
- Banka Hareketleri: Özellikle boşanma kararı alınmadan önceki 1-2 yıllık süreçte yüksek tutarlı para çıkışları incelenir.
- Şirket Hisseleri: Eşin ortağı olduğu aile şirketlerindeki sermaye artırımları veya hisse devirleri mercek altına alınır.
- E-Vatandaş Bildirimleri: Kripto varlık borsaları ve diğer dijital yatırım araçları için mahkemeden müzekkere yazılması talep edilebilir.
İstanbul aile hukuku davalarında, bilirkişi incelemesi bu aşamada kritik rol oynar. Uzman bir hesap bilirkişisi, eşin gelir-gider dengesi ile mevcut varlığı arasındaki uyumsuzluğu raporlayarak gizlenen miktarı ortaya koyabilir.
TMK Madde 229 Kapsamında Eklenecek Değerler
Türk Medeni Kanunu’nun 229. maddesi, mal rejiminin tasfiyesi sırasında hangi değerlerin ‘mevcutmuş gibi’ sayılacağını net bir şekilde tanımlar. Bunlar arasında en önemlisi, bir eşin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı karşılıksız kazandırmalardır. Ancak, kanun metni açıkça belirtir ki: Diğer eşin haklarını zedelemek kastıyla yapılan devirlerde bir yıllık süre sınırı uygulanmaz. Yani 3 yıl önce yapılan bir mal kaçırma işlemi bile, eğer kasıt ispat edilirse hesaplamaya girer.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre (Örn: 2024/782 E., 2025/1154 K.), eşin hayatın olağan akışına aykırı şekilde tüm parasını bir akrabasına göndermesi veya rayiç bedelin çok altında bir satış yapması, doğrudan mal kaçırma karinesi sayılmaktadır. Bu durumda, malı devralan üçüncü kişinin de kötü niyetli olduğu durumlarda, alacak hakkı tahsil edilemezse üçüncü kişiye rücu etmek mümkündür.
Muvazaalı Satışların İptali ve Mirastan Mal Kaçırma Arasındaki Fark
Boşanmada mal kaçırma bazen muris muvazaası ile karıştırılmaktadır; ancak boşanma sürecindeki mülkiyet uyuşmazlıkları doğrudan TMK 229-230 maddeleri üzerinden yürür. Eğer eşiniz mülkü bir başkasına satmış gibi gösterip aslında kendisi kullanmaya devam ediyorsa, bu işlem ‘danışıklı’ bir işlemdir. Bu noktada tapu iptal ve tescil davası yerine, genellikle ‘alacağın tahsili’ odaklı bir mal rejimi davası yürütülür.
Hukuki karmaşıklığı çözmek gerekirse, boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır 2026 rehberi içeriğimizde de belirtildiği üzere, tasfiye anındaki sürüm değerleri esas alınır. Dolayısıyla eşin malı ucuz bir bedelle elden çıkarmış olması, sizin alacağınızın miktarını düşürmez; zira mahkeme malın ‘olması gereken’ güncel piyasa değerini esas alır.
Boşanmada Mal Paylaşımı Davasında İspat Yükü
Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, her taraf iddiasını ispatla yükümlüdür. Malın gizlendiğini iddia eden taraf, bu iddiasını somut delillerle (banka dekontları, tanık beyanları, mesajlaşma kayıtları) desteklemelidir. İstanbul’da görülen davalarda, özellikle profesyonel meslek gruplarına mensup eşlerin gelirlerini gizlemek için paravan şirketler veya güvene dayalı devirler kullandığı görülmektedir.
Bu gibi durumlarda, davacı tarafın mahkemeden ‘ihtiyati tedbir’ talep etmesi hayati önem taşır. TMK m. 199 uyarınca, eşlerden birinin malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanması istenebilir. Bu sayede, dava devam ederken eldeki diğer taşınmazların da kaçırılmasının önüne geçilmiş olur.
SORU: Eşim bankadaki parayı boşanmadan 2 ay önce babasına gönderdi, hak iddia edebilir miyim?
Evet, edebilirsiniz. TMK 229 uyarınca, boşanma davası açılmadan önceki bir yıl içinde yapılan karşılıksız kazandırmalar eklenecek değerdir. Mahkeme, banka kayıtlarını celp ederek bu paranın hangi amaca yönelik gönderildiğini araştırır. Eğer ortada geçerli bir borç ilişkisi yoksa, o para sanki eşinizin hesabında duruyormuş gibi katılma alacağınız hesaplanır ve hakkınız olan %50 oranındaki pay size hükmedilir.
SORU: Üzerine kayıtlı malı bir başkasına devreden eşe karşı ne yapılabilir?
Öncelikle mal rejimi tasfiyesi davası açılarak ilgili malın eklenecek değer olarak hesaba katılması talep edilir. Eğer eşin üzerine kayıtlı başka mal yoksa ve hükmedilen tazminat tahsil edilemiyorsa, iyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı TMK 241 uyarınca dava açılarak eksik kalan kısmın onlardan tahsili istenebilir. Bu süreçte devredilen malın o anki piyasa değeri bilirkişilerce hesaplanır.
SORU: Kripto paradaki varlıklar boşanmada paylaşılır mı?
Kripto varlıklar, Türk hukukunda gayrimaddi malvarlığı değeri olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, evlilik birliği içerisinde edinilen gelirle alınan Bitcoin, Ethereum ve benzeri varlıklar edinilmiş mal statüsündedir. Mahkemeden eşin telefonuna, bilgisayarına inceleme yapılması veya bilinen borsalardaki hesap kayıtlarının istenmesi talep edilebilir. Tespit edilen miktar üzerinden yarı pay hakkınız doğacaktır.
SORU: Şirket hisselerinin devri mal kaçırma sayılır mı?
Evlilik sürecinde kurulan veya bedeli ödenerek ortak olunan şirketlerdeki hisseler edinilmiş maldır. Boşanma aşamasında bu hisselerin sembolik bedellerle devredilmesi açıkça mal kaçırmadır. Mahkeme, ilgili şirketin ticaret sicil kayıtlarını ve defterlerini inceleterek, devir tarihindeki gerçek şirket değerini (özvarlık değerlemesi) tespit eder ve davacı tarafın hakkını korur.
SORU: Mal kaçırma davası ne kadar sürede açılmalıdır?
Mal rejimi tasfiyesi davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak mal kaçırmaya yönelik tespitlerin yapılması ve delillerin kaybolmaması için boşanma davası ile birlikte veya hemen sonrasında açılması stratejik bir zorunluluktur. Süreç uzadıkça, devredilen malların takibi ve üçüncü kişilerin iyiniyet iddiasını kırmak zorlaşabilir.
Önemli Kaynaklar ve Mevzuat
- Türk Medeni Kanunu (Eklenecek Değerler Bölümü)
- Yargıtay Emsal Karar Sorgulama Panel
- T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Portalı
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.