Boşanma süreci sadece evlilik birliğinin sona ermesi değil, aynı zamanda tarafların birbirleri üzerindeki ekonomik ve veraset temelli haklarının da yeniden şekillendiği kritik bir dönemdir. Özellikle İstanbul gibi gayrimenkul değerlerinin yüksek olduğu illerde, boşanma aşamasındaki eşlerin birbirlerinden kalacak miras üzerindeki hak iddiaları ciddi uyuşmazlıklara yol açmaktadır. Boşanma davası sürerken gerçekleşen ölümlerde mirasın kime kalacağı, saklı payların nasıl korunacağı ve kusur durumunun verasete etkisi en çok merak edilen konuların başında gelir.
Boşanma Davası Devam Ederken Eşin Miras Hakkı Var Mıdır?
Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin vefat etmesi durumunda, kural olarak sağ kalan eş yasal mirasçı sıfatını korur. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 181. maddesi bu konuda istisnai bir düzenleme öngörmüştür. Eğer ölen eşin mirasçıları davayı devralır ve sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğunu ispat ederlerse, sağ kalan eş mirasçı olamaz. İstanbul aile mahkemelerinde yürüttüğümüz dosyalarda, mirasçıların bu hak kaybını sağlamak adına davayı ‘kusur tespiti’ yönünden devam ettirdiklerini sıkça görmekteyiz.
TMK 181 Kapsamında Mirasçılık Sıfatının Kaybedilmesi
Eşlerin birbirine mirasçı olabilmesi için evlilik bağının ölüm anında hukuken devam ediyor olması ve kesinleşmiş bir boşanma hükmünün bulunmaması gerekir. Uygulamada karşılaştığımız en büyük sorun, boşanma davası açılmış olsa dahi kararın henüz kesinleşmediği evrede gerçekleşen ölümlerdir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre (Örn: Yargıtay 2. HD, 2024/1560 E., 2025/112 K.), ölen eşin mirasçıları davaya dahil edilip kusur ispatı yapılmadığı sürece sağ kalan eşe mirasçılık belgesi (veraset ilamı) verilmesi yasal bir zorunluluktur.
Boşanma Aşamasında Saklı Pay Hakları ve Korunması
Saklı pay, miras bırakanın üzerinde tasarruf edemediği, kanunen belirli yakınlarına ayrılmış paydır. Sağ kalan eşin saklı payı, mirasçı olduğu zümreye göre değişiklik gösterir. Eğer eş, altsoy (çocuklar) ile birlikte mirasçıysa saklı payı, yasal miras payının tamamıdır. Ancak boşanma davasında kusurlu olduğu tespit edilen eş, bu saklı pay hakkını da tamamen kaybeder. Miras bırakanın sağlığında yaptığı muvazaalı işlemler veya saklı payı zedeleyen tasarruflara karşı İstanbul’daki müvekkillerimiz adına tenkis davası açarak bu hakların iadesini talep etmekteyiz.
Ölen Eşin Mirasçılarının Davayı Devralma Süreci
Eşlerden birinin ölümüyle boşanma davası konusuz kalır; yani hakim artık tarafları boşayamaz. Ancak davanın niteliği ‘kusur tespitine’ dönüşür. Ölen eşin mirasçıları (anne, baba veya çocuklar), vefat tarihinden itibaren makul süre içerisinde mahkemeye dilekçe vererek davayı sürdürebilirler. Buradaki tek amaç, sağ kalan eşin mirastan pay almasını engellemektir. Eğer mahkeme sağ kalan eşi kusurlu bulursa, bu kişi hem yasal mirasçı olamaz hem de ölen eş lehine yapılmış ölüme bağlı tasarruflardan (vasiyetname gibi) yararlanamasın.
İstanbul Aile Hukuku Uygulamalarında Miras ve Kusur İlişkisi
İstanbul aile ve miras hukuku uygulamalarında, özellikle sadakatsizlik (zina) veya hayata kast gibi ağır kusurların varlığı halinde mirasçıların davayı devralma motivasyonu artmaktadır. Türk Medeni Kanunu m. 161 veya m. 162 dayanağıyla açılan davalarda, sağ kalan eşin kusuru sabit görülürse, miras payı devlete veya diğer yasal mirasçılara intikal eder. Büromuzda takip ettiğimiz dosyalarda, dijital deliller ve tanık beyanları ile bu kusur durumunun netleştirilmesi, miras haklarının adil dağılımı için hayati önem taşımaktadır.
Boşanma Sonrası Eski Eşin Vasiyetnameden Hak Alması Mümkün Mü?
Pek çok kişi boşanmasına rağmen eski eşini vasiyetnamesinden çıkarmayı unutmaktadır. TMK m. 181/2 uyarınca, boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetnameler, miras sözleşmeleri), aksi vasiyetnameden anlaşılmadıkça boşanma ile kendiliğinden geçersiz hale gelir. Ancak taraflar boşanma protokolünde veya vasiyetnamede ‘boşansak bile mirasçı kalsın’ şeklinde bir irade beyan etmişlerse, bu durumda mirasçılık devam edebilir. Bu nedenle boşanma aşamasında vasiyetnamelerin güncellenmesi, gelecekteki uyuşmazlıkları önlemek adına elzemdir.
Boşanma davası kesinleşince miras hakkı ne zaman biter?
Boşanma kararı verildikten sonra tarafların bu kararı istinaf etmemesi veya üst mahkemece kararın onanması ile mirasçılık hakkı anında sona erer. Kararın nüfus kütüğüne işlenmesi bekleyici bir maddedir, asıl olan mahkeme hükmünün kesinleşme tarihidir.
Anlaşmalı boşanmada miras haklarından feragat edilebilir mi?
Evet, taraflar boşanma protokolüne ekleyecekleri bir madde ile birbirlerinin mirasından feragat edebilirler. Ancak bu feragatin geçerli olabilmesi için protokolün hakim tarafından onaylanması ve boşanmanın gerçekleşmesi gerekir. Boşanma gerçekleşmezse feragatname de hüküm doğurmaz.
Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse çocukların payı değişir mi?
Sağ kalan eş kusurlu bulunursa ve mirasçılıktan çıkarılırsa, onun alacağı pay çocuklara geçer. Bu durumda çocuklar mirasın tamamı üzerinde hak sahibi olurlar. Eğer sağ kalan eş kusurlu bulunmazsa, mirasın 1/4’ü eşe, 3/4’ü çocuklara kalır.
Eski eşin ailesinden kalan miras boşanmada paylaşılır mı?
Hayır, Miras yoluyla gelen malvarlığı değerleri TMK m. 220 uyarınca ‘kişisel mal’ sayılır. Boşanma davasında mal paylaşımı (edinilmiş mallara katılma rejimi) yapılırken, miras kalan ev, araba veya nakit paralar paylaşım dışı tutulur.
Kusurlu eş saklı pay davası açabilir mi?
Eğer boşanma davası kesinleşmişse veya dava sürecinde mirasçılar tarafından kusuru ispat edilmişse, o eş artık ‘mirasçı’ sıfatını tamamen kaybettiği için sakıl pay davası (tenkis davası) açma hakkına da sahip değildir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.