İhbar Süresinde İş Arama İzni: Günde 2 Saat, Toplu Kullanım ve Kullandırılmazsa Alacak (İşK 27) 2026

İşveren iş sözleşmenizi feshettiğini bildirdi ve sekiz haftalık ihbar süreniz başladı. Her sabah aynı masaya oturuyorsunuz ama kafanızda yeni iş var. Bir firmadan mülakat çağrısı geliyor, saat öğleden sonra ikide ve yöneticiniz “şu rapor bitmeden çıkma” diyor. Mülakata gidemezseniz teklif başka adaya gidebilir. Süre ise işliyor.

Sorun şuradan büyür: İş arama izni çoğu zaman gündeme bile gelmez. İşveren bunu bir “nezaket” gibi görebilir, işçi de hakkını bilmeyebilir. Oysa bu bir nezaket değil, kanundan doğan emredici bir yükümlülüktür. Kullandırılmadığında ise işveren, ihbar süresi bittikten yıllar sonra bile işçilik alacağı davasında bu kalemle karşılaşabilir. İşçi açısından da hak, doğru zamanda ve doğru şekilde istenmezse delil sorunuyla karşılaşır.

Bu yazıda iş arama izninin dayanağını, hangi fesihlerde doğduğunu, günde kaç saat olduğunu, toplu kullanımın şartlarını, işverenin “size izin verdik” savunmasının Yargıtay önünde neden yetmediğini, alacağın nasıl hesaplandığını ve İstanbul’da dava öncesi arabuluculuk sürecini adım adım ele alıyoruz.

İş Arama İzni Nedir, Hukuki Dayanağı Nedir?

İş arama izni, iş sözleşmesi bildirim süresi verilerek sona erdirilen işçinin, bu süre içinde yeni bir iş bulabilmesi için çalışma saatlerinden ücret kaybı olmaksızın yararlandığı izindir. İki temel hüküm vardır:

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 27 (Yeni iş arama izni): İşveren, bildirim süreleri içinde işçiye iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İznin süresi günde iki saatten az olamaz.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 421/2: İşveren, belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin feshi hâlinde, bildirim süresi içinde işçiye ücretinde bir kesinti olmaksızın günde iki saat iş arama izni vermekle yükümlüdür. İzin saatlerinin ve günlerinin belirlenmesinde işyerinin ve işçinin haklı menfaatleri göz önünde tutulur.

Bu iki hüküm birbirini tamamlar. İş Kanunu kapsamındaki işçiler için m. 27 uygulanır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da gerekçesinde TBK 421’in İş Kanunu ile paralel bir düzenleme getirdiğine dikkat çeker. Süre “günde iki saat” olarak asgari niteliktedir. İşveren bu süreyi artırabilir, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun bir süre öngörebilir, ancak hakkı azaltan sözleşme hükümleri geçersizdir.

Hangi Fesihlerde İş Arama İzni Doğar?

İzin, bildirim süresine bağlıdır. Yani önce ortada bir bildirim süresi bulunmalıdır. İş Kanunu m. 17’ye göre bu süreler işçinin kıdemine göre değişir ve asgari niteliktedir:

• Altı aydan az çalışmış işçi: 2 hafta
• Altı ay ile bir buçuk yıl arası: 4 hafta
• Bir buçuk yıl ile üç yıl arası: 6 hafta
• Üç yıldan fazla çalışmış işçi: 8 hafta

Hukuk Genel Kurulu’nun 15.04.2021 tarihli kararında (2018/758 E., 2021/489 K.) iş arama izninin, sözleşmeyi kimin feshettiğine bakılmaksızın belirsiz süreli sözleşmelerde bildirim önelinde kullanılacak bir hak olduğu açıkça vurgulanmıştır. Aynı gerekçede, belirli süreli iş sözleşmelerinde, bildirim süresi beklenmeden peşin ücret ödenerek yapılan fesihte ve işçinin haklı nedenle feshinde bu iznin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Çünkü hak, ancak bildirim süresi fiilen işlemeye başladığında doğar.

Bu ayrım pratikte önemlidir. İşveren ihbar tazminatını peşin ödeyip işçiyi aynı gün çıkarırsa, ortada işlemeyen bir bildirim süresi olduğu için iş arama izni sorusu doğmaz. Fakat işveren “iki hafta daha çalışırsın” diyorsa, o iki haftanın her iş günü için izin hakkı vardır.

Günde Kaç Saat, Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?

Kanuna göre izin, çalışılan günler için günde en az iki saattir. Kullanım biçimi iki şekilde olabilir:

• Günlük kullanım: İşçi her iş günü iki saat işyerinden ayrılır. Hangi saat aralığının kullanılacağı, işyerinin ve işçinin haklı menfaatleri gözetilerek belirlenir. Hukuk Genel Kurulu, işverenin iznin iş süresi içindeki zamanını yönetim hakkına dayanarak belirleyebileceğini kabul eder.
• Toplu kullanım: İşçi isterse günlük iki saatleri birleştirerek tam gün hâlinde kullanabilir. Bunun için işçi, toplu kullanımı işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatmalı ve bu durumu işverene bildirmelidir.

Bir örnek üzerinden gidelim (örnek rakamlar, gerçek bir dosyaya ait değildir). Üç yılı aşkın kıdemi olan bir işçinin bildirim süresi sekiz haftadır. Haftada beş gün çalıştığı bir işyerinde bu süre 40 iş günüdür ve günde iki saatten toplam 80 saat iş arama izni doğar. Günde sekiz saat çalışılıyorsa bu, yaklaşık on iş gününe denk gelir. İşçi toplu kullanmak isterse son on iş gününü iş aramaya ayırmak için işverene yazılı bildirimde bulunabilir. Bildirimi yapmazsa işveren izni her iş günü itibariyle kullandırma imkânına sahip olur.

İstanbul gibi şehir içi ulaşım süresinin uzun olabildiği bir yerde günlük iki saat, mülakat için yetersiz kalabilir. Anadolu yakasında oturup Avrupa yakasındaki bir firmanın mülakatına giden işçi bunun tipik bir örneğidir. Böyle durumlarda toplu kullanım, mülakat günlerini tam gün planlayabilmek açısından daha elverişlidir. Hem ispat hem de işverenin iş planını yapabilmesi bakımından bildirimin yazılı ve tarihli olması önerilir.

İşveren “Kullanabilirsin” Demekle Yükümlülükten Kurtulur mu?

Uygulamanın en çok tartıştığı soru budur. İşveren ihbar bildiriminde veya ayrı bir yazıda “iş arama iznini şu tarihler arasında toplu ya da günlük kullanabilirsin” der. İşçi ise bu hakkı kullanmaz, tam gün çalışmaya devam eder. Sonra da izin alacağı için dava açar.

Bu konuda Yargıtay içinde görüş ayrılığı yaşanmıştır. Kapatılan Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 25.04.2017 tarihli kararında (2017/18918 E., 2017/9419 K.), işverenin hatırlatma yaptığını, işçinin ise serbest iradesiyle hakkını kullanmama tercihinde bulunduğunu belirterek alacak talebini yerinde bulmamıştı. Yerel mahkeme ise direnmiş ve dosya Hukuk Genel Kurulu’na gelmiştir.

Hukuk Genel Kurulu, 15.04.2021 tarihli ve 2018/758 E., 2021/489 K. sayılı kararında direnmeyi yerinde bulmuştur. Gerekçenin ana noktaları şöyledir:

• İş arama izni vermek işverenin kanundan doğan bir borcudur. İşçinin talep etmesi gerekmez ve işverenin izni kabul edip etmeme yetkisi yoktur.
• İşçinin talebi yalnızca iznin kullanılma şeklini ve zamanını etkiler.
• İşverenin izin kullanılabileceğini bildirmesi onu yükümlülükten kurtarmaz. İşveren izin verilen gün ve saatlerde işçiye iş vermemelidir.
• İşçi feshe itiraz etmiş, iş arama iznini kullanmak istemediğine dair bir beyanda bulunmamıştır. İzin kullandırılmadan çalıştırılan işçiye, izin kullansaydı alacağı ücrete ek olarak çalıştırıldığı sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.

Bu karar, işverenler için net bir uyarıdır: “Biz hatırlattık” savunması tek başına yeterli olmaz. İşverenin iş yükünü o saatlerde işçiden gerçekten uzaklaştırması gerekir. İşçi açısından ise iş arama iznini kullanmamak kural olarak hak kaybı yaratmaz, ama bunu yazılı olarak “kullanmak istemiyorum” diye beyan etmek riskli olabilir.

İş Arama İzni Kullandırılmazsa İşçi Ne Alır?

Kanun metni açıktır: İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren işçiyi iznin saatlerinde çalıştırırsa, işçinin çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.

Yukarıdaki örnekte sekiz haftalık bildirim süresinde 80 saat izin hakkı doğuyor. Aylık brüt ücretin 45.000 TL, aylık çalışma saatinin 225 saat olduğunu varsayarsak saatlik ücret 200 TL olur. İzin hiç kullandırılmamışsa 80 saat için yüzde yüz zamlı hesap yaklaşık 32.000 TL brüt bir alacak tablosu ortaya çıkarır (80 saat × 200 TL × 2). Bu yalnızca mantığı göstermek içindir. Gerçek dosyada bilirkişi; işçinin hangi günler çalıştığını, hangi günlerde izin kullandığını, mahsup edilecek ödemeleri ve brüt-net farkını ayrıca değerlendirir.

• Çalışılmayan günler hesaba girmez: Hukuk Genel Kurulu, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil günleri gibi çalışılmayan günler için iş arama izni ücretinin hesaplanmayacağını belirtmiştir. Gerekçede 27.01.2010 tarihli, 2009/9-593 E., 2010/20 K. sayılı Genel Kurul kararına atıf yapılmıştır.
• İhbar süresi geçersiz olmaz: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 26.09.2019 tarihli kararında (2016/6499 E., 2019/16776 K.), kıdemine uygun ihbar önelini tanıyan işverenin iş arama iznini kullandırmamasının tanınan önelin geçersiz sayılmasına yol açmayacağı, bunun yaptırımının yalnızca izin süresi ücreti olduğu belirtilmiştir. Yani izin kullandırılmadı diye ayrıca ihbar tazminatı istemek kural olarak doğru yol değildir.
• Derhal fesih hakkı: Hukuk Genel Kurulu gerekçesinde, iznin hiç verilmemesi veya eksik verilmesi hâlinde işçinin iş sözleşmesini derhal feshetme hakkının bulunduğunu da hatırlatır. Bu adım, kıdem tazminatı ve süre hesabı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Altı iş günlük hak düşürücü süre (İş Kanunu m. 26) göz önünde tutulmalıdır.

Alacak Nasıl İstenir? İspat, Arabuluculuk ve Zamanaşımı

İş arama izni alacağı, işçilik alacakları arasında en az dillendirilen kalemlerden biri olduğu için dilekçede çoğu zaman unutulur. Oysa dava açılırken diğer alacaklarla birlikte istenebilir. Pratikte şu adımlar izlenir:

• Delil toplama: Fesih bildirimi, ihbar süresi başlangıç ve bitiş tarihleri, puantaj kayıtları, e-posta yazışmaları, kartlı giriş çıkış kayıtları ve varsa iş arama izninin toplu veya günlük kullanımına dair yazılı talepler.
• Zorunlu arabuluculuk: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca işçi alacağı ve tazminatı davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İstanbul’da başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.
• Dava: Alacak iş mahkemesinde istenir. Yetkili mahkeme genel yetki kurallarına göre belirlenir; İstanbul’da dava Çağlayan, Anadolu veya Bakırköy gibi adliyelerdeki iş mahkemelerinde görülebilir. Yetki, işverenin yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer gibi ölçütlere göre dosyaya özgü kontrol edilmelidir.
• Zamanaşımı: Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu m. 32). İş arama izni ücreti ücret niteliğinde değerlendirildiği için genel olarak bu süreye tabi kabul edilir. Somut dosyada başlangıç tarihi ve süre, avukat tarafından ayrıca kontrol edilmelidir.

İşveren tarafında ispat yükü de önemlidir. İşçiye iznin fiilen kullandırıldığını göstermek, yalnızca bir yazı göndermekten daha fazlasını gerektirir. Gerçekten izin kullandırıldığını gösteren puantaj, vardiya planı veya yazılı mutabakat dosyaya girmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

İşveren ve işçi tarafında görülen hatalar farklıdır. İşverenler kimi zaman kanunun zorunlu bir yükümlülük koyduğunu göz ardı eder. İşçiler ise hakkın niteliğini bilmeden yazılı beyanlar verebilir.

• İşveren: Sadece bildirim yapmak. Hukuk Genel Kurulu’na göre izin kullanabileceğini bildirmek yeterli değildir; işçinin iş yükü o saatlerde gerçekten kaldırılmalıdır.
• İşveren: İzin saatlerinde iş vermek. İzin saatinde işçiye görev verilirse çalıştırılan süre yüzde yüz zamlı ödenecektir.
• İşveren: Hakkı sözleşmeyle daraltmak. “İş arama izni kullanılmaz” gibi bir madde işçiyi bağlamaz.
• İşçi: Toplu kullanım bildirimini yapmamak. Bildirim yoksa işveren izni her iş günü itibariyle kullandırma imkânına sahip olur.
• İşçi: Hakkı kullanmayacağına dair imza atmak. Böyle bir belge, ileride talebi zayıflatabilir. Metni imzalamadan önce bir uzmana göstermekte fayda vardır.
• İşçi: İzin süresinde çalışıp hiçbir kayıt tutmamak. Hangi gün hangi saatte çalıştığınızı gösteren mesajlar, e-postalar ve giriş-çıkış kayıtları sonradan çok değerlidir.

Hızlı Kontrol Listesi

• 1. Adım: Fesih bildirimini ve tebliğ tarihini saklayın. Kıdeminize göre ihbar süresinin kaç hafta olduğunu hesaplayın.
• 2. Adım: Sözleşmenin belirsiz süreli olup olmadığını ve bildirim süresinin gerçekten işleyip işlemediğini kontrol edin. Peşin ücretle derhal çıkış varsa iş arama izni doğmaz.
• 3. Adım: Günlük mü, toplu mu kullanacağınıza karar verin. Toplu kullanacaksanız işten ayrılacağınız günden önceki günleri belirleyip işverene yazılı bildirin.
• 4. Adım: İzin saatlerinde çalıştırıldıysanız tarih ve saat kaydı tutun.
• 5. Adım: Ayrılıştan sonra alacak hesabını diğer işçilik alacaklarıyla birlikte bir avukatla çıkarın.
• 6. Adım: Dava açmadan önce arabulucuya başvurun ve son tutanağı saklayın.

Fesih bildirimi, ihbar süresi hesabı veya iş arama izni alacağı konusunda destek almak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İş arama izni günde kaç saattir?

Kanuna göre iş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz. Bu süre asgaridir; işveren daha uzun izin verebilir, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha lehe bir düzenleme içerebilir. İzin iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır. Saatlerin hangi aralıkta kullanılacağı, işyerinin ve işçinin haklı menfaatleri gözetilerek belirlenir.

İş arama izni toplu olarak kullanılabilir mi?

Evet. İşçi isterse günlük iki saatleri birleştirip toplu kullanabilir. Bunun için toplu kullanımı işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatması ve durumu işverene bildirmesi gerekir. Bildirim yapılmazsa işveren izni her iş günü itibariyle kullandırma imkânına sahip olur. Sekiz haftalık süre örneğinde 80 saatlik izin, günde sekiz saat çalışılan bir düzende yaklaşık on iş gününe karşılık gelir.

İşveren iznin kullanılabileceğini yazıyla bildirdi, ben kullanmadım. Alacak doğar mı?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/758 E., 2021/489 K. sayılı kararına göre doğabilir. İş arama izni işçinin talebine bağlı değildir ve işverenin sadece izin kullanılabileceğini bildirmesi onu yükümlülükten kurtarmaz. İşverenin izin saatlerinde işçiye iş vermemesi gerekir. Yine de somut olayda işçinin izni kullanmak istemediğini bildirip bildirmediği, çalışma kayıtları ve bildirimlerin içeriği dosyada önemli olacaktır.

İş arama izni kullandırılmazsa ayrıca ihbar tazminatı istenebilir mi?

Kural olarak hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2016/6499 E., 2019/16776 K. sayılı kararında, usulüne uygun ihbar önelinin tanındığı durumda iş arama izninin kullandırılmamasının önelin geçersiz sayılmasına yol açmayacağı, yaptırımın yalnızca izin süresi ücretiyle sınırlı olduğu belirtilmiştir. İhbar önelinin hiç tanınmadığı veya eksik tanındığı ayrı bir durumdur ve ihbar tazminatı talebi başka şekilde değerlendirilir.

İşçi kendisi istifa ederse iş arama izni hakkı olur mu?

Hukuk Genel Kurulu gerekçesine göre iznin doğması için sözleşmenin kimin tarafından feshedildiği belirleyici değildir; belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi işlemelidir. Buna karşılık işçinin haklı nedenle feshinde, belirli süreli sözleşmede ve peşin ücret ödenerek yapılan feshte bildirim süresi işlemediği için bu hak uygulanmaz. İstifa durumunda bildirim süresinin kullanılıp kullanılmadığı ve işverenin bu süreyi nasıl uyguladığı somut olayda ayrıca incelenmelidir.

İş arama izni alacağında zamanaşımı ne kadardır?

İş Kanunu m. 32’ye göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. İş arama izni ücreti ücret niteliğinde değerlendirildiğinden genel olarak bu süreye tabi kabul edilir. Sürenin başlangıcı ve olası kesilme sebepleri dosyaya göre değişebilir. Bu nedenle alacağı gecikmeden hesaplatmak, arabuluculuk başvurusunu zamanında yapmak ve dava açmak önemlidir. Somut olayda süre hesabı için bir avukata danışılması önerilir.

Sonuç: İş arama izni, ihbar süresinde işçiye tanınan küçük ama emredici bir haktır. İşveren için sadece bildirim yapmak yetmez; işçinin iş yükünü gerçekten hafifletmesi gerekir. İşçi için ise bildirim süresinin işleyip işlemediğini, toplu kullanım bildirimini ve çalışma kayıtlarını saklamak, hakkı sonradan alacağa çevirmenin en sağlam yoludur.

0