İş sözleşmesinin devamı sırasında işçinin işe gelmemesi, uygulamada en sık karşılaşılan fesih nedenlerinden biridir. Ancak işverenler çoğu zaman her devamsızlığı otomatik haklı fesih sebebi gibi değerlendirir. Oysa iş hukukunda devamsızlık, şekli ve maddi koşulları birlikte incelenen teknik bir konudur.
Özellikle sağlık sorunu, ailevi zorunluluk, ulaşım engeli veya işyerindeki başka bir hukuka aykırılık nedeniyle işe gidemeyen işçinin durumu ile mazeretsiz devamsızlık aynı değildir. Uygulamada görüyoruz ki yanlış tutulan tutanaklar, eksik ihtarlar ve hatalı fesih yazıları işveren açısından davayı kaybetme sonucunu doğurabilmektedir.
İşe devamsızlık hangi durumlarda fesih sebebi olur?
Evet, bazı durumlarda olur. 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g uyarınca işçinin, işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın art arda iki iş günü veya bir ay içinde iki defa tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç iş günü işe gelmemesi işveren açısından haklı fesih sebebi olabilir.
Ancak burada kanunun aradığı şartların dikkatle oluşması gerekir. Her şeyden önce devamsızlık haklı bir nedene dayanmamalıdır. Ayrıca hangi günlerde işe gelinmediği, bu günlerin gerçekten çalışma günü olup olmadığı ve devamsızlığın doğru biçimde kayıt altına alınıp alınmadığı önemlidir.
Her işe gelmeme devamsızlık sayılır mı?
Hayır, sayılmaz. İşçinin hastalık, kaza, gözaltı, ailevi zorunluluk veya işverenin davranışlarından kaynaklanan haklı sebepler nedeniyle işe gidememesi halinde doğrudan devamsızlıktan söz edilmez. Özellikle sağlık raporu bulunan günler kural olarak devamsızlık hesabına dahil edilmez.
Bazı durumlarda işçi ücretinin ödenmemesi, mobbing, iş sağlığı ve güvenliği riski gibi nedenlerle de işe gitmemesini haklı zemine oturtmaya çalışabilir. Bu gibi dosyalarda olayın bütününe bakılır ve sadece yoklama çizelgesi yeterli görülmez.
İşveren devamsızlığı nasıl ispat eder?
Evet, ispat etmek zorundadır. Devamsızlığa dayanarak haklı fesih yapan işveren, bu iddiasını somut delillerle kanıtlamalıdır. En yaygın deliller devamsızlık tutanakları, personel devam kayıtları, kamera giriş kayıtları ve ihtarnamelerdir.
- Aynı gün düzenlenmiş devamsızlık tutanakları,
- İmza föyleri veya kart basma kayıtları,
- Puantaj kayıtları,
- İşçiye gönderilen noter ihtarı veya yazılı bildirim,
- Tanık anlatımları.
Uygulamada görüyoruz ki sonradan topluca hazırlanmış tutanaklar çoğu zaman zayıf delil kabul edilmektedir. Bu nedenle işverenin usule uygun kayıt tutması şarttır.
İşçi savunma vermeden işten çıkarılabilir mi?
Bazı hallerde teknik olarak fesih yapılabilir; ancak özellikle geçerli fesih ile haklı fesih ayrımında savunma süreci önemlidir. İşveren devamsızlık nedeniyle feshe gitmeden önce olayın mazeretini araştırmalı, mümkünse işçiden açıklama istemelidir. Aksi halde acele kurulan fesih, mahkemede haksız bulunabilir.
Özellikle işe iade davasına konu olabilecek işçiler bakımından savunma ve süreç yönetimi çok daha kritik hale gelir. Çünkü işveren sadece işe gelinmediğini değil, bunun haklı nedene dayanmadığını da ortaya koymak zorundadır.
Devamsızlık nedeniyle işten çıkarılan işçinin hakları nelerdir?
Evet, işçi her zaman tamamen haklarını kaybetmez. Eğer devamsızlık iddiası gerçeği yansıtmıyorsa veya haklı mazeret varsa işçi feshe itiraz edebilir. Şartları varsa işe iade davası açabilir, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarını talep edebilir.
İşçinin başlıca hakları şunlar olabilir:
- Feshin geçersizliğini ileri sürme,
- İşe iade davası açma,
- Kıdem tazminatı talep etme,
- İhbar tazminatı talep etme,
- Eksik ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarını isteme.
Burada belirleyici unsur, devamsızlığın gerçekten kanuni koşulları sağlayıp sağlamadığıdır. İşveren küçük bir yokluğu büyüterek haklı fesih gibi göstermişse, mahkeme işçi lehine karar verebilir.
İşe devamsızlıkta Yargıtay neye dikkat eder?
Yargıtay uygulamasında devamsızlık dosyalarında en çok şu noktalar incelenir: devamsızlık günlerinin netliği, tutanakların aynı gün düzenlenip düzenlenmediği, işçinin mazeretinin araştırılıp araştırılmadığı ve fesih bildiriminin kanuna uygun kurulup kurulmadığı.
Uygulamada görüyoruz ki özellikle sağlık sorunu veya iletişim engeli bulunan dosyalarda işverenin doğrudan feshe yönelmesi risklidir. Aynı şekilde hafta tatili, resmi tatil veya fiilen çalışma olmayan günlerin devamsızlık hesabına eklenmesi de sık yapılan hatalardandır.
Sık Sorulan Sorular
Bir gün işe gitmemek haklı fesih sebebi midir?
Hayır, tek bir gün devamsızlık her durumda haklı fesih sonucunu doğurmaz. Kanundaki sayı ve tekrar şartları ile mazeret durumu birlikte değerlendirilir.
Raporlu günler devamsızlıktan sayılır mı?
Kural olarak hayır. Geçerli sağlık raporuna dayanan günler mazeretli kabul edilir.
İşveren ihtar göndermeden fesih yapabilir mi?
Bazı durumlarda yapmaya çalışsa da, usulüne uygun bildirim ve mazeret araştırması yapılmaması işveren açısından ciddi dava riski doğurur.
Devamsızlık nedeniyle çıkarılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Eğer devamsızlık iddiası ispatlanamazsa veya haklı mazeret varsa, işçi kıdem tazminatı dahil birçok hakkını talep edebilir.
İşe devamsızlık nedeniyle fesih, işe iade veya tazminat süreci hakkında hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.