Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu 2026: TCK 116 Şartları, Cezası ve Savunma Hakları

Yazan: Av. Merve Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu Nedir?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu; kişinin en temel özel alanı olan konutuna yönelik izinsiz girişleri cezai yaptırıma bağlayan bir suç tipidir. mevzuat.gov.tr‘da yayımlanan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesine göre, bir kimsenin konutuna rızasına aykırı biçimde giren ya da rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi bu suçu işlemiş sayılır. Büromuzda sıkça karşılaştığımız bu suç tipinde hem mağdur hem de sanık konumundaki müvekkiller için hukuki süreç son derece belirleyicidir.

Anayasa’nın 21. maddesi ile TCK 116 birlikte değerlendirildiğinde, konut dokunulmazlığı yalnızca mülkiyet hakkını değil; kişinin huzurlu, güvenli ve özgür biçimde yaşama hakkını güvence altına almaktadır. Bu hak, kira sözleşmesiyle oturulan daire için de geçerlidir.

TCK 116’nın Unsurları: Suçun Oluşması İçin Ne Gerekir?

Uygulamada görüyoruz ki pek çok kişi bu suçun yalnızca zorla girişi kapsadığını sanmaktadır; oysa hukuki gerçeklik çok daha geniştir. Suçun oluşabilmesi için gereken unsurlar şunlardır:

• Fail: Herhangi bir gerçek kişi olabilir; özel bir sıfat aranmaz.
• Mağdur: Konutu kullanan kişidir; malik olmak gerekmez, kiracı da mağdur olabilir.
• Konu: Konut, konutun eklentileri (bahçe, garaj, depo vb.) veya TCK 116/2 kapsamında girişi açık rızaya bağlı işyerleridir.
• Hareket: Rızaya aykırı girme ya da rıza ile girdikten sonra çıkmama.
• Manevi unsur: Genel kast yeterlidir; özel bir amaç veya saik zorunlu değildir.

Konut Kavramı Nereye Kadar Uzanır?

Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin yerleşik içtihadına göre “konut” kavramı; kişinin sürekli veya geçici olarak barındığı her türlü yaşam alanını kapsar. Daire, müstakil ev, yazlık, kiralık oda, hatta uzun süreli ikamet edilen otel odası bile konut sayılabilmektedir. Apartman merdivenini veya ortak koridoru konut eklentisi saymak ise somut olayın koşullarına göre değerlendirilmektedir.

İşyeri ve Eklentileri İçin Ayrı Düzenleme

TCK 116/2 uyarınca, açık bir rızaya bağlı olarak girilmesi yasak olan işyeri veya eklentilerine izinsiz giren ya da girdikten sonra çıkmayan kişi de cezalandırılır. Ancak işyerinde temel ceza konut ihlaline kıyasla daha hafif tutulabilmekte; 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmedilebilmektedir.

Nitelikli Haller ve TCK 119 Kapsamında Artırılmış Ceza

Suçun temel şeklinin yanı sıra TCK 116/3-4 ve özellikle TCK 119 kapsamındaki nitelikli haller cezayı önemli ölçüde artırmaktadır. Büromuzda görülen davalarda sanıkların çoğunlukla bu nitelikli hal farklılıklarından habersiz olduğunu gözlemliyoruz. TCK 119 uyarınca aşağıdaki koşullarda ceza artırılır:

1. Silah kullanılarak işlenmesi — Silahın fiilen kullanılması zorunlu değildir; suç sırasında gösterilmesi yeterlidir.
2. Birden fazla kişinin birlikte işlemesi — İki veya daha fazla fail birlikte hareket ediyorsa nitelikli hal oluşur.
3. Kamu görevlisi sıfatının kötüye kullanılması — Yetkili görünüp izinsiz giren kamu görevlisi bu kapsamda yargılanır.
4. Var olan veya varsayılan suç örgütünün adının kullanılması
5. Suçun gece vakti işlenmesi — Gece vakti, TCK 6/1-e gereği güneşin batmasından bir saat sonrası ile doğmasından bir saat öncesi arasındaki süreyi kapsar.

Nitelikli hal söz konusu olduğunda ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak uygulanmakta; koşulların ağırlaşmasına bağlı olarak ayrıca artırım yapılabilmektedir.

Konut Dokunulmazlığı İhlalinde Ceza Miktarı

Kritik ayrım: Suçun nitelikli halleri söz konusu olduğunda şikayet koşulu ortadan kalkmakta; savcılık suçu re’sen soruşturmak ve kovuşturmak zorunda kalmaktadır. Bu durum hem mağdurlar hem de sanıklar açısından sürecin tamamen farklı işlemesi anlamına gelir.

Şikayet Süreci, Zamanaşımı ve Uzlaşma İmkânı

Şikayet Süresi Ne Kadar?

TCK 116/1-2’deki temel haller şikayete bağlı suç olduğundan mağdurun, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Savcılığı’na başvurması gerekmektedir (CMK m. 73). Bu süre hak düşürücü nitelik taşıdığından kaçırılmaması kritik önem arz eder.

Dava Zamanaşımı Süresi

TCK 66 uyarınca konut dokunulmazlığının ihlali suçunda olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Nitelikli hallerde bu süre farklılaşabilir.

Uzlaşma Mümkün Mü?

Temel haldeki konut dokunulmazlığı ihlali, CMK 253. madde kapsamında uzlaşma yoluna açık suçlar arasında yer almaktadır. Tarafların uzlaşma bürosu aracılığıyla anlaşması halinde dava düşürülmektedir. Uzlaşma sürecini doğru yönetmek hem dava yükünü azaltmak hem de mağdurun tatminini sağlamak bakımından önemlidir; ancak nitelikli hallerde uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Sanık Olarak Savunma Haklarınız ve Hukuki Süreç

Konut dokunulmazlığının ihlali suçlamasıyla karşı karşıya kalan sanıkların büyük çoğunluğu, mağdurun rızasının varlığını ispat ederek ya da suçun maddi unsurlarının oluşmadığını ortaya koyarak beraat kararı alabilmektedir. Büromuzun deneyimine göre savunma stratejisi şu temel noktalara odaklanmalıdır:

1. Rızanın varlığını ispat: Mesaj kayıtları, tanık beyanları, arama geçmişleri ve sosyal medya yazışmaları delil olarak kullanılabilir.
2. Çıkma eyleminin ispatı: “Rıza ile girdikten sonra çıkmama” suçlamasında failin anında ayrıldığını kanıtlayan delil toplanması gerekir.
3. Kastın yokluğu: Yanlış kat veya daire girişi gibi yanılma hallerinde kasıt unsuru tartışmaya açılabilir.
4. Uzlaşma imkânından yararlanma: Anlaşma sağlandığında dava düşmekte, sanık adli sicil kaydına işlenecek bir suçun önüne geçebilmektedir.

Yargıtay resmi sitesinde erişilebilen 18. Ceza Dairesi kararları incelendiğinde; mahkemelerin rıza unsurunun tespitinde ses ve görüntü kayıtları, güvenlik kamera görüntüleri ve taraflar arasındaki önceki ilişkiye büyük ağırlık verdiği görülmektedir. Haksız bir iddiayla karşılaşıldığında beraat kararı alabilmek için delil toplama sürecinin derhal başlatılması gerekir.

Mağdur Olarak Yapmanız Gerekenler: Adım Adım Rehber

Konutunuza izinsiz girildiğini fark ettiğiniz anda izlemeniz gereken adımlar:

1. Güvenliğinizi sağlayın: Gerekiyorsa derhal polisi arayın (153 veya 155).
2. Delilleri koruyun: Güvenlik kamerası kayıtları, komşu tanıklıkları, fotoğraflar ve mesaj kayıtları mutlaka saklanmalıdır.
3. Şikayet süresine dikkat edin: 6 aylık hak düşürücü süre başlar başlamaz savcılığa başvurun.
4. Tedbir kararı talep edin: Yakın çevreden veya eski ilişkilerden kaynaklanan ihlallerde uzaklaştırma kararı talep edilebilir. Tehdit suçu ile birleşen durumlarda ek tedbir kararları da istenebilir.
5. Uzman hukuki destek alın: Suçun nitelikli hal olup olmadığı, delillerin toplanma biçimi ve dava stratejisi için İstanbul ceza avukatı desteği sürecin seyrini belirleyecektir.

İstanbul’da konut dokunulmazlığına yönelik şikayetler, suçun işlendiği ilçenin — Kadıköy, Beşiktaş, Bakırköy, Şişli veya Avcılar — bağlı bulunduğu Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılmalıdır. adalet.gov.tr adresinden yetkili savcılık bilgilerine ulaşabilirsiniz.

HAGB ve Cezanın Ertelenmesi İmkânı

AYM’nin 2024 yılında HAGB kurumunu Anayasa’ya aykırı bulmasının ardından yeni düzenlemeler yürürlüğe girmiştir. Temel haldeki konut dokunulmazlığı ihlaline ilişkin mahkumiyetlerde sanık belirli koşulları sağladığı takdirde cezanın ertelenmesi, adli para cezasına çevrilmesi veya denetimli serbestlikten yararlanılması mümkün olabilmektedir. Güncel düzenlemeler için HAGB ve 2026 yılı düzenlemeleri başlıklı makalemizi incelemenizi öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunda şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Temel haldeki suç (TCK 116/1-2) şikayete bağlı olduğundan, kovuşturma başlamadan önce ya da hüküm kesinleşmeden önce şikayetten vazgeçilmesi halinde dava düşmektedir. Ancak nitelikli hallerde (TCK 119) suç re’sen kovuşturulduğundan şikayetten vazgeçme ceza hukuku anlamında davayı sonlandırmaz. Bu kritik ayrım nedeniyle hukuki destek almadan şikayetten vazgeçme kararı verilmemesi önerilmektedir.

Eski sevgili ya da eski eş konuta girerse ne olur?

Eski sevgili veya eski eşin, ilişki sona erdikten sonra rıza olmaksızın konuta girmesi TCK 116 kapsamında suç oluşturur. Boşanma ya da ayrılık sonrasında ortaklaşa kullanılan konut söz konusu olduğunda rıza unsuru karmaşık bir hal alabilir; mahkemeler bu tür durumlarda tarafların fiili kullanım durumunu ve konutu terk eden tarafın hukuki statüsünü esas almaktadır. Ayrıca mağdurun koruma kararı talep etme hakkı saklı olup İstanbul aile mahkemeleri bu talepleri hızla sonuçlandırmaktadır.

Kiracı, ev sahibi tarafından habersizce ziyaret edilirse şikayet edebilir mi?

Evet. Kiracı, kira sözleşmesi süresince konuta fiilen sahip olduğundan ev sahibinin önceden haber vermeksizin ya da rıza almaksızın içeri girmesi TCK 116/1 anlamında konut dokunulmazlığının ihlaline yol açabilir. Türk Hukuku’nda ev sahibinin acil durum dışında kiracının rızası olmadan konuta girmesi mümkün değildir. Kiracılar barobirlik.org.tr üzerinden baro hukuk bürosu hizmetlerinden faydalanarak haklarını öğrenebilirler.

Komşunun balkonundan görüntü çekmesi konut ihlali sayılır mı?

Komşunun balkon veya penceresinden kasıtlı biçimde başkasının konut içini izlemesi ya da kayıt altına alması, doğrudan TCK 116 kapsamında değil; özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi (TCK 136) çerçevesinde değerlendirilebilir. Bununla birlikte somut koşullara göre her iki suç tipinin birlikte gündeme gelmesi de mümkündür.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçu adli sicile işlenir mi?

Evet, mahkumiyet kararı kesinleştiğinde suç adli sicile işlenir. Ancak cezanın ertelenmesi veya adli para cezasına çevrilmesi ve belirli sürelerin geçirilmesi halinde adli sicil kaydının silinmesi talep edilebilir. Uzlaşma yoluyla davanın düşürülmesi durumunda ise adli sicile herhangi bir işlem yapılmaz; bu da uzlaşmanın sanık açısından en avantajlı seçenek olduğu durumlardan biridir.