Trafik Kazası Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? Bölümler ve Kontrol Listesi (2026)

Trafik kazasında yaralandınız ya da bir yakınınızı kaybettiniz ve manevi tazminat davası açmaya karar verdiniz. Karşınıza çıkan ilk somut adım dava dilekçesi. İnternette hazır örnek bulmak kolay; ancak bu örneklerin çoğu sizin kaza tarihinize, davalılarınıza ve belgelerinize uymaz.

Sorun yalnızca “güzel görünmeyen” bir metinle sınırlı kalmaz. Taraf bilgisi, talep sonucu ya da imza gibi unsurlarda eksiklik varsa hâkim bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2). Yanlış mahkemeye açılan ya da davalısı eksik seçilen dava ise zaman ve masraf kaybettirir; bu arada zamanaşımı da işlemeye devam eder.

Bu rehber kopyalanacak bir şablon vermez. Dilekçenin hangi bölümlerden oluştuğunu, her bölüme neyin yazılacağını, hangi belgelerin önceden toplanacağını ve en sık yapılan hataları adım adım anlatır. Her dosya farklı olduğundan nihai metnin, belgeleriniz incelenerek bir avukat tarafından hazırlanması gerekir.

Dilekçeyi Hazırlamadan Önce Hangi Belgeleri Toplamalısınız?

Dilekçenin gücü, arkasındaki belgelerden gelir. Yazmaya başlamadan önce aşağıdaki belgeleri bir klasörde toplayın:

• Kaza tespit tutanağı ve varsa kaza yerine ait kroki ya da fotoğraflar.
• Soruşturma veya ceza dava dosyasının numarası ve dosyadaki kusur raporları (varsa).
• Hastane kayıtları: acil servis belgesi, epikriz, ameliyat notları, taburcu ve kontrol raporları.
• Sağlık kurulu veya adli tıp raporu ile iş göremezlik / engellilik belgeleri (varsa).
• Tanık bilgileri: kazayı gören kişilerin adı, soyadı ve adresi.
• Araç bilgileri: plaka, tescil kaydı (aracın işleteninin kim olduğunu gösterir) ve zorunlu trafik sigortası poliçe bilgisi.
• Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru ve aldığınız cevap (varsa).
• Psikolojik destek belgeleri: kazadan sonra bir ruh sağlığı uzmanına gittiyseniz muayene ve tedavi kayıtları.
• Kimlik bilgileriniz, adres bilgileriniz ve avukatla çalışacaksanız vekâletname.

Elinizde olmayan bir belge dilekçeyi engellemez; ancak o belgenin hangi kurumdan getirtileceğini dilekçede göstermeniz gerekir (HMK m.121). Aksi halde delil bölümü zayıf kalır.

Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?

Mahkeme adını yanlış yazmak, dilekçenin ilk satırındaki hatadır. Görev ve yetki ayrı kavramlardır:

• Görevli mahkeme: Aksine bir düzenleme bulunmadıkça malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2).
• Yetkili mahkeme: Genel kural davalının yerleşim yeridir (HMK m.6). Haksız fiilden doğan davalarda ayrıca haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). Motorlu araç kazalarında sigortacının şubesinin ya da sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden biri veya kazanın meydana geldiği yer mahkemesi de seçilebilir (KTK m.110).

Birden fazla yetkili mahkeme varsa seçim davacıya aittir; ancak seçimi ulaşım, tanıkların yeri ve dosyanın yürütülmesi açısından düşünmek gerekir. İstanbul’da İstanbul Adliyesi (Çağlayan), Anadolu Adliyesi (Kartal), Bakırköy ve Küçükçekmece gibi birden fazla adliye bulunduğundan dilekçeyi vermeden önce hangi adliyenin yetkili olduğunu netleştirin. Ayrıntılı bir anlatım için tazminat davasında görevli ve yetkili mahkeme nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Davalılar kimler olabilir? Olayın niteliğine göre şu kişiler gündeme gelir:

• Sürücü: Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren kişi zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49).
• İşleten: Kural olarak araç sahibi, ya da kanunda sayılan hallerde araç üzerinde fiilî tasarrufu olan kişidir (KTK m.3). Motorlu aracın işletilmesi sırasında meydana gelen yaralanma ve ölümlerde işletenin sorumluluğu KTK m.85’te düzenlenmiştir.
• Sigorta şirketi: Poliçenin kapsamına bağlıdır. Zorunlu trafik sigortası genel olarak maddi zararları karşılar; manevi tazminat talepleri çoğunlukla sürücü ve işletene yöneltilir. İhtiyari mali sorumluluk poliçesinde manevi tazminat teminatı varsa durum değişebilir. Sigorta şirketini davalı yapıp yapmayacağınız poliçeye bakılarak belirlenmelidir.

Birden fazla kişi tazminatla yükümlü ise motorlu araç kazalarında bunlar müteselsil sorumludur (KTK m.88; genel hüküm için TBK m.61). Bu nedenle dilekçede davalıların her biri hakkında hangi sorumluluk sebebine dayandığınızı ayrı ayrı yazmanız gerekir.

Dava Dilekçesinde Hangi Bölümler Bulunmalıdır? (HMK m.119)

HMK m.119, dava dilekçesinin asgari içeriğini sayar. Trafik kazası manevi tazminat dilekçesinde bu bölümler şu şekilde karşılanır:

Dilekçe verildikten sonra eksik tespit edilirse hâkimin vereceği süre sınırlıdır. HMK m.119/2’ye göre taraf bilgileri, kimlik numarası, talep sonucu ve imza gibi bazı eksiklikler için bir haftalık kesin süre verilir; bu süre içinde giderilmezse dava açılmamış sayılır. Mahkemenin adı, dava konusunun değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler için ise bu fıkradaki bir haftalık tamamlama süresi öngörülmemiştir. Bu yüzden dilekçeyi baştan eksiksiz hazırlamak gerekir.

Olay Anlatımı Nasıl Kurulur? Tarih, Yer, Kusur ve Zarar

Olay anlatımı, hâkimin dosyaya ilk baktığı yerdir. Duygusal ve genel ifadeler yerine kronolojik, somut ve belgeyle desteklenebilir bir anlatım kurun. Sıra numaralı paragraflar şu iskeleti izleyebilir:

1. Kazanın tarihi, saati ve yeri; karışan araçların plakaları ve gidiş yönleri.
2. Kazanın nasıl meydana geldiği; nesnel ve kısa bir anlatım.
3. Davalının kusurlu davranışı ve bunu gösteren tutanak, rapor ya da tanık.
4. Yaralanmanın niteliği: tanı, tedavi süreci, hastanede kalış süresi, ameliyat, iyileşme süresi, kalıcı etkiler.
5. Kazanın günlük yaşamınıza, çalışmanıza ve ailenize etkisi; somut örneklerle.
6. Sigorta şirketine başvuru yapıldıysa başvurunun tarihi ve sonucu.

Ceza soruşturması ya da ceza davası varsa oradaki kusur değerlendirmesini dilekçeye taşıyın, ancak buna tek başına dayanmayın. Hâkim, zarar verenin kusuru hakkında karar verirken ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı olmadığı gibi, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Kusuru hukuk dilekçesinde ayrıca somutlaştırmanız bu nedenle önemlidir.

Manevi Zararın Dayanakları: Gerekçe Nasıl Yazılır?

Manevi tazminatın hukuki dayanağı TBK m.56’dır. Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir.

Manevi tazminatın amacı ve sınırları konusunda yol gösterici karar, 22.06.1966 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’dır (E. 1966/7, K. 1966/7). Bu karara göre manevi tazminat bir ceza değildir; mal varlığı zararını karşılamayı da amaçlamaz. Takdir edilen miktar zarar görende manevi bir tatmin sağlayacak düzeyde olmalı, ancak zenginleşme aracına dönüşmemelidir. Hâkim miktarı belirlerken özel hal ve şartları değerlendirir.

Dilekçede bu bölümü yazarken şu gerekçelere yer verilebilir:

• Yaralanmanın ağırlığı, tedavi süreci ve kalıcı etkileri (belgelerle).
• Davalının kusurunun niteliği.
• Zarar görenin yaşı, mesleği ve sosyal çevresindeki değişim.
• Ölüm veya ağır yaralanma halinde yakınların yaşadığı elem ve üzüntü (TBK m.56/2).
• Tarafların ekonomik ve sosyal durumuna ilişkin bilinen bilgiler.

Bu bölümde kesin bir tutar vaadi yer almaz; tutarı hâkim takdir eder. Mahkemelerin miktarı hangi unsurlara göre belirlediğini öğrenmek isterseniz manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir başlıklı rehberimiz konuya daha geniş yer veriyor.

Talep Sonucu Bölümü Nasıl Yazılır?

Talep sonucu, dilekçenin en kritik bölümüdür; çünkü mahkeme talep edilenle bağlı olarak karar verir. HMK m.119/1-ğ bu bölümün açık bir şekilde yazılmasını ister. Genel bir “haklarımızın korunmasını talep ederiz” cümlesi yeterli değildir. Talep sonucunda şunlar tek tek, numaralandırılarak yazılabilir:

• Davacı için talep edilen manevi tazminat tutarı.
• Faiz talebi ve faizin hangi tarihten itibaren istendiği (yasal faiz türü ve başlangıç tarihi dosyaya göre belirlenir).
• Davalılardan hangileri bakımından müteselsil sorumluluk istendiği.
• Yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesi.

Aynı davalıya karşı hem manevi hem maddi talebiniz varsa bunları aynı dilekçede ileri sürebilirsiniz. HMK m.110’a göre bunun için taleplerin aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve tümü bakımından ortak yetkili bir mahkemenin bulunması gerekir. Sigorta şirketi davalı olacaksa o kısım için ayrıca dava öncesi başvuru şartı aranabilir (aşağıda anlatılıyor).

Deliller Bölümü: Hangi Delil Hangi Olayı İspatlar?

Dilekçede iddia ettiğiniz her olay için hangi delile dayandığınızı yazmanız gerekir (HMK m.119/1-f). HMK m.194/2 de tarafların dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelerini zorunlu tutar. “Her türlü yasal delil” kalıbı tek başına yetersiz kalabilir; delili olayla eşleştirmek daha güvenlidir.

Dilekçede gösterdiğiniz belgelerin davalı sayısından bir fazla örneğini dilekçeye eklemeniz gerekir; ellerinizde olmayan belgeler için ise getirtileceği yeri belirtirsiniz (HMK m.121).

Dava Açmadan Önce Başvuru, Arabuluculuk veya Süre Kontrolü Gerekir mi?

Sigorta şirketine yazılı başvuru. KTK m.97’ye göre zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamıyorsa zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. Sigorta şirketini de davalı yapacaksanız bu başvuru yapılmış ve belgelenmiş olmalıdır. Tahkim yolunu ayrıntılı anlattığımız tahkim komisyonu ve dava süreci yazısı bu konuda yol gösterebilir.

Arabuluculuk. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B’ye göre dava şartı olarak arabuluculuk, kira uyuşmazlıkları, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar gibi belirli konularda aranır. Trafik kazasından doğan haksız fiil tazminatı bu listede yer almaz. Ancak ticari dava, iş davası veya tüketici uyuşmazlığı gibi başka kanunlarda ayrı bir dava şartı öngörülmüş olabilir; dosyanız bu türlerden birine giriyorsa ayrıca kontrol edilmelidir.

Zamanaşımı. TBK m.72’ye göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu süre uygulanır. Süreler dosyanın özelliğine göre farklılaşabileceğinden başlangıç tarihini önceden netleştirin. Ayrıntılar için tazminat davasında zamanaşımı, süreler ve İstanbul pratiği yazımıza bakın.

Harç ve Gider Avansı Ne Zaman Yatırılır?

Davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır (HMK m.120). Yatırılması gereken gider avansının yatırılmış olması ayrıca bir dava şartıdır (HMK m.114/1-g). Avansın dava sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa mahkeme iki haftalık kesin süre verir.

Harç ve avans tutarları yıllık tarifelere ve dava değerine göre değiştiğinden bu yazıda rakam vermiyoruz; güncel tutar için mahkeme veznesine veya avukatınıza danışın. Masrafların kim tarafından karşılanacağını merak ediyorsanız tazminat davası masrafları, harç, vekâlet ücreti ve bilirkişi masrafı yazımıza göz atabilirsiniz.

Dilekçe Hazırlarken En Sık Yapılan Hatalar

Trafik kazası dosyalarında dilekçeler çoğu zaman aynı noktalarda zayıf kalır:

• Davalıyı eksik ya da yanlış seçmek: sürücü, işleten ve sigorta şirketinden hangisinin neden davalı olacağını düşünmeden dilekçe hazırlamak.
• Yetkisiz veya görevsiz mahkemeye başvurmak: mahkemenin belirlenmesinde HMK m.6, m.16 ve KTK m.110’u birlikte okumamak.
• Talep sonucunu belirsiz bırakmak: neyin istendiğini tek tek yazmamak.
• Deliller ile olayları eşleştirmemek: belgeyi eklemek ama hangi olayı ispat ettiğini yazmamak.
• Kusur değerlendirmesini ceza dosyasına bırakmak: hukuk dilekçesinde kusuru ayrıca somutlaştırmamak (TBK m.74).
• Dava öncesi sigorta başvurusunu atlamak: sigorta şirketi davalı olacaksa KTK m.97 kapsamındaki yazılı başvuruyu yapmamak.
• Gider avansını geç yatırmak: dava şartı olduğu için eksikliğin giderilmemesi davanın usulden reddine yol açabilir (HMK m.115).
• Süreyi takip etmemek: ceza dosyasının sonucunu beklerken zamanaşımı süresini kaçırmak.

Dilekçenizi hazırlamadan önce dosyanızdaki belgeleri ve süreleri birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim sayfasından randevu alabilir, çalışma alanımızı tazminat hukuku sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası manevi tazminat dava dilekçesini kendim yazabilir miyim?

Hukuken kendi davanızı kendiniz de açabilirsiniz; ancak dilekçenin HMK m.119’daki unsurları taşıması, doğru mahkemenin seçilmesi, davalıların belirlenmesi ve delillerin olaylarla eşleştirilmesi uzmanlık gerektirir. Eksik veya hatalı bir dilekçe zaman ve masraf kaybettirebilir. Sigorta şirketi veya birden fazla davalı söz konusuysa dilekçe daha da karmaşık hale gelir. Bu nedenle dilekçeyi en azından bir avukata kontrol ettirmeniz makul bir adımdır. Her dosyanın şartları farklıdır.

Dilekçede manevi tazminat tutarını yazmak zorunda mıyım?

Dilekçede dava konusunun değeri ve açık bir talep sonucu bulunmalıdır (HMK m.119). Manevi tazminatın tutarını hâkim takdir eder; ancak talebinizin dilekçede açık yazılması beklenir. Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 7589 sayılı Kanunla mülga edildiğinden bu konuda güncel mevzuatı bir avukatla birlikte kontrol etmeniz gerekir. Doğru tutarı belirlemek dosyaya göre değişir; bu yazıda rakam vermiyoruz.

Önce sigorta şirketine başvurmak zorunlu mu?

KTK m.97’ye göre zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigorta kuruluşu 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir. Yalnızca sürücü ve işletene açılan manevi tazminat davasında bu başvurunun gerekip gerekmediği, dosyanın kapsamına ve poliçeye bağlıdır.

Dilekçeyi eksik hazırladım, dava reddedilir mi?

Her eksiklik davanın reddine yol açmaz. HMK m.119/2’ye göre taraf bilgileri, kimlik numarası, talep sonucu ve imza gibi bazı eksiklikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Dava şartı eksiklikleri ise HMK m.115 uyarınca giderilebiliyorsa kesin süre verilir. Yine de eksikliklerin sonradan tamamlanmasına güvenmek yerine dilekçeyi baştan eksiksiz hazırlamak daha güvenlidir.

Ceza davası sonuçlanmadan manevi tazminat davası açılabilir mi?

Kural olarak hukuk hâkimi, kusur değerlendirmesinde ceza hâkiminin kararıyla bağlı değildir (TBK m.74); bu nedenle ceza dosyasının sonuçlanması hukuk davasını açmanın şartı değildir. Uygulamada mahkeme ceza dosyasının sonucunu beklemeye karar verebilir; bu dosyaya göre değişir. Beklerken zamanaşımı süresinin işlemeye devam edebileceğini unutmayın ve süreyi önceden kontrol edin. Ceza dosyasının durumunu ve hukuk davasının zamanlamasını birlikte planlamak gerekir.

Manevi ve maddi tazminat talebini aynı dilekçede isteyebilir miyim?

Aynı davalıya karşı birden fazla bağımsız asıl talep aynı dilekçede ileri sürülebilir; bunun için taleplerin aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve tümü bakımından ortak yetkili bir mahkemenin bulunması gerekir (HMK m.110). Maddi tazminat talepleri, dava öncesi sigorta başvurusu ve zamanaşımı bakımından manevi tazminattan farklı kurallara tabi olabileceğinden, iki talebin birlikte ileri sürülmesi dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Sonuç: Kontrol Listesiyle Hazırlanın

İyi hazırlanmış bir dilekçe; doğru mahkemeyi, doğru davalıları, sıra numaralı ve somut bir olay anlatımını, olaylarla eşleşen delilleri ve açık bir talep sonucunu bir arada taşır. Dava öncesi sigorta başvurusunu, harç ve avans yükümlülüğünü ve zamanaşımını da unutmayın. Bu rehber genel bilgilendirme niteliğindedir; mevzuat güncel olarak değişebildiğinden somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.