Kısa cevap: 4857 sayılı İş Kanunu Ek madde 2’ye göre işçiye evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise on gün ücretli izin verilir. Babalık izni olarak bilinen on günlük süre, 7578 sayılı Kanunla beş günden ona çıkarılmıştır; Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki değişiklik tablosuna göre değişiklik 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ayrıca en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve ebeveynlerden yalnız biri kullanmak kaydıyla, bir yıl içinde on güne kadar ücretli izin vardır. Bu izinler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır (İş Kanunu m.55/ı). Kanun metni izin günlerinin ne zaman kullanılacağını ayrıca düzenlemediği için pratikte olayın hemen ardından, belgeyle birlikte yazılı talep edilmesi en güvenli yoldur.
Eşiniz doğuma gitti, telefon çalıyor, hastaneye yetişmeniz gerekiyor. Ya da babanızı kaybettiniz ve cenaze işlerinin tam ortasında işyerinden “o gün için izin formu doldurun, sonra bakarız” mesajı geliyor. Bu anlarda hakkınızı bilmek, hem vicdani hem de maddi bir fark yaratır.
Sorun şu: izin günleri çoğu işyerinde kanundan değil “alışkanlıktan” uygulanıyor. Kimi işveren üç günü iş günü sayıyor, kimi izni yıllık izinden düşüyor, kimi babalık iznini hâlâ beş gün veriyor. 2026’da kanun değiştiği için eski bilgiyle hareket eden insan sayısı da az değil. İzin kullandırılmadığında veya yıllık izinden mahsup edildiğinde ise sonradan bunu ispatlamak zorlaşıyor.
Bu yazıda Ek madde 2’nin ne dediğini, hangi yakınların ölümünde izin doğduğunu, 2026 değişikliğini, izin günlerinin ücret ve yıllık izin bakımından nasıl işlediğini, işveren vermezse izlenecek yolu ve Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımını sırayla anlatıyoruz. Madde metni ve değişiklik dipnotları 15 Kasım 2026’da Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, karar metinleri Yargıtay Karar Arama sisteminden okunarak kontrol edilmiştir.
Mazeret İzni Nedir? İş Kanunu Ek Madde 2’nin Düzenlediği Haller
Kanundaki başlığı “mazeret izni” olan Ek madde 2, 2015’te 6645 sayılı Kanunla 4857’ye eklendi. Metin kısa ve sayımlıdır: işçiye evlenmesi, evlat edinmesi ya da sayılan yakınlarından birinin ölümü hâlinde üç gün; eşinin doğum yapması hâlinde on gün; ikinci fıkrada ise çocuğun ağır hastalığı hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.
Burada iki noktaya dikkat edin. Birincisi, kanun “ücretli izin” der. Yani bu günlerde işçinin ücretinden kesinti yapılması beklenmez. İkincisi, kanun “verilir” ifadesini kullanır; işverene izni vermeme konusunda bir takdir alanı bırakmaz. Bu, metnin lafzından çıkan bir sonuçtur; somut uyuşmazlıkta mahkeme olayın koşullarına göre değerlendirir.
| Durum | Süre | Ücret |
|---|---|---|
| Evlenme | 3 gün | Ücretli |
| Evlat edinme | 3 gün | Ücretli |
| Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü | 3 gün | Ücretli |
| Eşin doğum yapması (babalık izni) | 10 gün (1 Mayıs 2026’dan itibaren) | Ücretli |
| En az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi | Bir yıl içinde 10 güne kadar, ebeveynlerden yalnız biri | Ücretli |
2026 Değişikliği: Babalık İzni Beş Günden On Güne Çıktı
Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinde Ek madde 2’nin birinci fıkrasına düşülen dipnot şunu söyler: 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 16. maddesiyle bu fıkradaki “beş” ibaresi “on” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı sayfadaki değişiklik tablosu, 7578 sayılı Kanunun 74. maddeyi ve Ek madde 2’yi değiştirdiğini ve yürürlük tarihini 1/5/2026 olarak gösterir.
Bu, eşi doğum yapan çalışanın artık on gün ücretli izin hakkı olduğu anlamına gelir. İnternette ve eski işyeri yönetmeliklerinde hâlâ “babalık izni 5 gün” yazan çok sayıda kaynak bulunuyor; bunlar güncel değildir. Geçiş dönemine ilişkin ayrıntılar, yani 1 Mayıs 2026 öncesinde doğum yapan eşler için ne olacağı, kanun metninden net okunmuyor. Bu tür bir uyuşmazlığınız varsa tarihleri ve belgeleri bir avukatla birlikte gözden geçirmek yerinde olur.
Aynı kanun paketi İş Kanunu m.74’ü de değiştirdi. Güncel metne göre kadın işçilerin doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftalık süre için çalıştırılmaması esastır. Bu doğum izni konusu ayrı bir düzenlemedir ve burada anlattığımız on günlük babalık iznine karışmaz; ikisi de aynı kanun değişikliğiyle gelmiş olsa da ayrı haklardır.
Hangi Yakınların Ölümünde İzin Hakkı Doğar?
Kanun yakınları tek tek sayar: ana veya baba, eş, kardeş ve çocuk. Metinde geçmeyen yakınlar için Ek madde 2 doğrudan bir hak vermez. Örneğin büyükanne, büyükbaba, amca, dayı veya kayınvalide ve kayınpeder kanun metninde yer almıyor.
Bu, o yakınlarınızı kaybettiğinizde hiç izin alamayacağınız anlamına gelmez. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, işyeri yönetmeliği veya işverenin uygulaması daha geniş bir liste getirebilir. Kanundaki izin süreleri asgari düzeyi belirler; işçi lehine düzenlemeler geçerlidir. Sözleşmenizde ya da işyeri personel yönetmeliğinde geniş bir yakın listesi varsa onu da kontrol edin.
Evlenme ve evlat edinme hâllerinde iznin dayanağı ilgili belgedir: nikâh belgesi veya evlat edinme kararı. Ölümde ölüm belgesi, doğumda doğum belgesi veya nüfus kaydı işverene sunulabilir. Kanun belgenin biçimini düzenlemediği için işyerinde bu belgeleri isteme uygulaması yaygındır.
İzin Günleri Ücreti ve Yıllık İzni Nasıl Etkiler?
Ek madde 2 izinleri ücretli olarak düzenlediği için işçinin bu günlerde maaşından kesinti yapılmamalıdır. Aylık sabit ücretle çalışan işçilerde bordro genellikle bu günleri çalışılmış gibi gösterir. Saatlik veya günlük ücretle çalışan işçilerde ise işveren izin günlerini ücretlendirmediyse bunu bordrodaki eksik gün ve ödeme kalemlerinden izlemek gerekir.
İş Kanunu m.55/ı bu konuda önemli bir güvence verir: Ek madde 2’de sayılan izin süreleri, yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır. Dolayısıyla mazeret izni kullandığınız için yıllık izne hak kazanma süreniz kısalmaz. İşverenin evlilik iznini yıllık izin bakiyenizden düşmesi de kanundaki ayrı hak yapısıyla bağdaşmaz; yıllık izin ayrı, mazeret izni ayrı bir haktır.
Pratik bir uyarı: Yıllık izin formunu imzalarken gerçekte mazeret izni kullanıyorsanız formun içeriğini okuyun. “Yıllık izin” yazılı kağıda atılan imza, sonradan “izni yıllık izinden kullandım” savunması olarak karşınıza çıkabilir.
İzin Nasıl Talep Edilir, Hangi Günlerde Kullanılır?
Kanun, üç veya on günün hangi tarihler arasında kullanılacağını ayrıca belirlemez. Kanun metninde bu günlerin iş günü mü takvim günü mü sayılacağına ilişkin açık bir hüküm de görünmüyor. Uygulamada olayla bağlantılı, makul bir zaman aralığında kullanım esas alınır; işyerleri çoğunlukla iş günü hesabıyla uygulama yapar. Sözleşmenizde veya toplu iş sözleşmenizde bu konuda yazılı bir hüküm varsa onu esas alın.
Talebi yazılı yapın. E-posta, insan kaynakları sistemi veya dilekçe olabilir; önemli olan tarih ve içeriğin kayda geçmesidir. Dilekçede olayı (evlilik, doğum, ölüm), olay tarihini, izin kullanmak istediğiniz günleri ve ekli belgeyi yazın. Telefonda sözlü “tamam” cevabı alsanız bile bunu kısa bir mesajla teyit edin.
Doğum gibi öngörülemeyen anlarda önce işvereni bilgilendirip belgeyi sonradan teslim etmek çoğu zaman yeterli olur. Önemli olan, iznin kullanıldığını gösteren yazılı bir kayıt bırakmaktır.
İşveren İzin Vermezse veya Kesinti Yaparsa Ne Olur?
İşveren izni hiç vermezse, kısaltırsa ya da ücreti keserse işçinin elinde birkaç yol vardır. Önce işverene yazılı olarak başvurup hakkı hatırlatmak çoğu zaman sonuç verir. Sonuç alınamazsa iş mahkemesinde alacak davası açılabilir; ancak işçi alacakları davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3).
Yargıtay uygulamasında bu konuda iki farklı görünüm var. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2014/30441 Esas, 2016/5377 Karar sayılı ve 09/03/2016 tarihli kararında, işçi nikâh izni ücreti talep etmişti. Daire, mazeret izinlerinin kural olarak doğdukları anda kullanılması gerektiğini, kullanılmadığında yıllık ücretli izin gibi ücrete dönüşmeyeceğini belirtti; davacının bu izni kullanmayacağını açıkça beyan etmiş olmasını da dikkate alarak yerel mahkemenin kabul kararını bozdu. Karar metninde dayanak olarak 4857 sayılı Kanunun 46/b ve 55/ı maddeleri anılıyor; kararın verildiği tarih Ek madde 2’nin yürürlüğünden sonra olsa da dosyadaki izin döneminin hangi düzenleme altında kaldığı metinden net anlaşılmıyor. Bu nedenle kararı bugünkü hükümlere birebir uygulamak yerine genel bir ilke olarak okumak gerekir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2026/794 Esas, 2026/2565 Karar sayılı ve 25/03/2026 tarihli kararında ise babalık izni ücreti de talep edilen alacaklar arasındaydı. Bölge Adliye Mahkemesinin kararında, çocuğun doğduğu tarih bakımından babalık izninin verildiğine dair belge sunulmadığı gerekçesiyle bu alacağın kabul edildiği anlatılıyor; Daire de davalı işverenin temyiz sebeplerini kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmeyerek kararı onadı. Kararın onama gerekçesi babalık izni bakımından ayrıntı vermediğinden, yalnız şu sonucu çıkarmak doğru olur: izin kullandırıldığını ispat yükü pratikte işverenin belge sunabilmesine bağlı olarak tartışılabilir.
İki karar birlikte okununca şu pratik sonuç ortaya çıkar: iznin kullanılıp kullanılmadığı yazılı kayıtla ispatlanır. İzin taleplerinizi saklayın, işverenin cevabını saklayın, bordro ve puantajı karşılaştırın.
Memurlar, Toplu İş Sözleşmesi ve Daha Lehe Düzenlemeler
Ek madde 2, 4857 sayılı Kanun kapsamındaki iş sözleşmeleri için geçerlidir. Memurlar ve kamuda 657 sayılı Kanuna tabi çalışanlar farklı mevzuata tabidir; onların izin süreleri ve kullanma biçimi ayrı düzenlenmiştir. Bu yazıdaki süreleri memur statüsü için kullanmayın.
Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi, Ek madde 2’deki süreleri artırabilir. Birçok toplu iş sözleşmesi evlilik veya ölüm izni için daha uzun süre, daha geniş yakın listesi veya ek ücretli izin öngörür. Kanundaki süre asgari sınırdır; sözleşme daha lehe ise sözleşme hükmü uygulanır. Bu nedenle “kanunda üç gün yazıyor” diye hakkınızı kanunla sınırlı saymayın, önce kendi sözleşmenizi okuyun.
Çocuğunuzun tedavisi için ayrılan ücretli izin ise daha dar şartlara bağlıdır: çocuğun en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olması gerekir; izin hastalık raporuna dayanır, ebeveynlerden yalnız biri kullanabilir ve süre bir yıl içinde toptan ya da bölümler hâlinde on günü aşamaz. Raporun hangi kurumdan alınacağı gibi ayrıntılar kanunda yok; sağlık kuruluşundan ve işyeri hekiminden öğrenmek yerinde olur.
İzin Haklarınızı Korumak İçin Kısa Kontrol Listesi
- Olayı (evlilik, evlat edinme, ölüm, doğum) belgeleyen kağıdı hemen saklayın.
- İzin talebinizi yazılı yapın ve tarihini kayda geçirin.
- Yıllık izin formu imzalıyorsanız formun içeriğini okuyun.
- Bordroda izin günlerinin ücretli gösterildiğini kontrol edin.
- Sözleşmenizde veya toplu iş sözleşmenizde daha lehe hüküm olup olmadığına bakın.
- Uyuşmazlık varsa dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız gerektiğini unutmayın.
İzin hakkınızı kullandırmadığını düşündüğünüz bir işveren varsa elinizdeki belgelerle birlikte iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz; dosyanızı süreler ve deliller bakımından birlikte değerlendirebiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Evlilik izni kaç gün ve ücretli mi?
İş Kanunu Ek madde 2’ye göre işçiye evlenmesi hâlinde üç gün ücretli izin verilir. Aynı süre evlat edinme için de geçerlidir. Kanun bu günlerin hangi tarihler arasında kullanılacağını ayrıca belirtmediği için izin talebini evlilik tarihine yakın bir dönem için, nikâh belgesiyle birlikte ve yazılı olarak yapmanız en güvenli yoldur. Toplu iş sözleşmesinde daha uzun süre varsa o hüküm uygulanır.
Babalık izni 2026’da kaç gün?
Eşi doğum yapan işçiye Ek madde 2 gereğince on gün ücretli izin verilir. Bu süre eskiden beş gündü; 22/4/2026 tarihli 7578 sayılı Kanunun 16. maddesiyle beş ibaresi on olarak değiştirildi ve Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki tabloya göre değişiklik 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girdi. Eski kaynaklardaki beş günlük bilgi güncel değildir; ancak 1 Mayıs öncesi doğumlarda uygulama için somut tarihlere bakmak gerekir.
Kayınvalidem veya dedem vefat ederse izin alabilir miyim?
Kanun metnindeki liste ana, baba, eş, kardeş ve çocukla sınırlıdır; büyükanne, büyükbaba, kayınvalide veya kayınpeder bu listede geçmez. Bu yakınlar için kanundan doğan bir mazeret izni hakkı yok. Buna karşılık iş sözleşmeniz, toplu iş sözleşmeniz veya işyeri yönetmeliğiniz daha geniş bir liste öngörmüş olabilir. Ayrıca işverenin göstereceği anlayışla yıllık izin veya ücretsiz izin kullanmak da mümkündür.
İşveren mazeret iznini yıllık izinden düşebilir mi?
Ek madde 2’deki izin süreleri ücretli izin olarak ayrı bir hak olarak düzenlenmiştir ve İş Kanunu m.55/ı bu süreleri yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayar. Dolayısıyla evlilik, doğum veya ölüm nedeniyle kullandığınız günlerin yıllık izin bakiyesinden düşürülmesi kanundaki yapıyla bağdaşmaz. Yıllık izin formunu imzalamadan önce hangi izin türünün kullanıldığını mutlaka kontrol edin; sonradan ispat zorlaşabilir.
İzin kullanmazsam karşılığında ücret alabilir miyim?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2014/30441 Esas, 2016/5377 Karar sayılı kararında, mazeret izinlerinin kural olarak doğdukları anda kullanılması gerektiği ve kullanılmadığında yıllık izin gibi ücrete dönüşmeyeceği belirtilmiştir. Bu nedenle izni geri bırakıp sonradan para istemek riskli bir yol olabilir. Hakkınızı kullanmak istiyorsanız talebinizi yazılı yapın; işveren vermezse kayıtlarınızla birlikte bir avukata başvurun.
İzin vermeyen işverene karşı hangi yol izlenir?
Önce izin talebinizi ve işverenin cevabını yazılı olarak saklayın, ardından işverene hakkınızı hatırlatın. Sonuç alınamazsa işçi alacağı uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Arabuluculuk anlaşmayla bitmezse iş mahkemesinde dava açılır. Alacağın niteliği ve zamanaşımı olayınıza göre değiştiği için süreleri bir avukatla belirlemeniz yerinde olur.
0
