İstanbul Boşanma ve Miras Avukatı Gözüyle Paylaşım Sorunları
İstanbul Barosu’na bağlı bir avukat olarak büromuzda sıkça karşılaştığımız davalar, genellikle aile hukuku ve miras hukukunun iç içe geçtiği karmaşık süreçleri kapsamaktadır. Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı, miras bırakanın hangi zümre mirasçılarının hayatta olduğuna göre değişkenlik gösterir. Halasının çocukları, yani miras bırakanın kuzenleri, miras hukukunda üçüncü zümrenin (büyük ana ve büyük baba zümresi) bir parçasıdır. 2026 yılında güncellenen yargılama pratikleri, eşin bu uzak akrabalarla girdiği miras rekabetinde mülkiyet haklarını korumaya yöneliktir.
Boşanma Davası Sürerken Ölüm Halinde Mirasçılık Hakkı
Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin vefat etmesi durumunda, TMK m. 181 uyarınca sağ kalan eşin mirasçılığı kural olarak devam eder. Ancak, ölen eşin mirasçılarından herhangi biri boşanma davasına devam eder ve sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğunu (örneğin zina veya hayata kast) ispatlarsa, sağ kalan eş miras hakkını kaybeder. Uygulamada görüyoruz ki, bu gibi durumlarda halanın çocukları, miras paylarını artırmak adına boşanma davasını devralarak kusur tespiti yaptırmayı amaçlamaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/2541 E. ve 2025/1102 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere, kusur tespiti yapılmadan eşin mirasçılığının sona erdirilmesi hukuka aykırıdır.
Eşin 3. Zümre ile Miras Payı Oranları Nasıl Hesaplanır?
Miras bırakanın altsoyu (çocukları, torunları) ve ana-babası (kardeşleri) bulunmadığı takdirde miras üçüncü zümreye geçer. Bu zümrede büyük ana ve büyük babalar yer alır. Eğer bunlar vefatsa, onların yerini kendi altsoyları (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları) alır. Boşanmada eşin halasının çocukları ile miras paylaşımı söz konusu olduğunda hesaplama şu şekilde yapılır:
SAĞ KALAN EŞ: Mirasın 3/4’ünü (%75) alır.
HALANIN ÇOCUKLARI: Toplam mirasın kalan 1/4’lük (%25) kısmını kendi aralarında eşit olarak paylaşırlar. İstanbul miras hukuku uygulamalarında, tereke tespiti davaları ile bu payların netleşmesi ve taşınmazların intikali sağlanmaktadır.
Halasının Çocuklarının Saklı Pay Hakkı Var mıdır?
2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, miras hukukunda saklı paylı mirasçılar sınırlıdır. Bunlar; miras bırakanın çocukları, eşi ve ana-babasıdır. Kardeşlerin saklı payı daha önceki yıllarda yapılan yasal değişiklikle kaldırılmıştır. Doğal olarak halanın çocukları, yani kuzenlerin kanunen bir saklı pay hakkı bulunmamaktadır. Bu durum şu anlama gelir: Miras bırakan, ölmeden önce yapacağı bir vasiyetname ile tüm malvarlığını sağ kalan eşine bırakabilir. Bu durumda halanın çocukları ‘tenkis davası’ açarak miras payı talep edemezler. Ancak vasiyetnamenin iptali davası gibi usuli itirazlar her zaman mümkündür.
Mal Rejimi Tasfiyesinin Miras Paylaşımına Etkisi
Boşanma veya ölümle sona eren bir evlilikte, miras paylaşımından önce mal rejimi tasfiyesi yapılması gerekir. Edinilmiş mallara katılma rejimi gereğince, sağ kalan eş öncelikle evlilik birliği içinde edinilen malların yarısını (katılma alacağı) alır. Kalan yarısı ve ölenin kişisel malları ‘tereke’yi oluşturur. İşte halanın çocukları ile paylaşılacak olan kısım sadece bu terekedir. İstanbul’da görülen davalarda, genellikle sağ kalan eşin önce mal rejimi alacağını alması, ardından kalan terekeden %75 pay alması, halanın çocuklarına düşen miktarı oldukça minimize etmektedir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları (2025/332 E.), miras paylaşımından önce katılma alacağının terekeden düşülmesi gerektiğini vurgular.
2026 Yılı Güncel Yargıtay Kararları ve Uygulama Esasları
Son yıllarda Yargıtay, özellikle ‘mirasçılıktan çıkarma’ ve ‘isat’ konularında daha sıkı delil şartları aramaktadır. Miras bırakanın halasının çocukları, sağ kalan eşin miras payını engellemek için murisi ikna ederek eşi mirastan çıkarmaya çalışabilmektedir. Ancak TMK 510. maddedeki şartlar (ağır bir suç işlenmesi veya aile hukukundan doğan ödevlerin ağır ihlali) gerçekleşmedikçe bu işlemler iptale tabidir. 2026 yılındaki hukuk pratiklerinde, dijital delillerin ve tanık beyanlarının miras davalarındaki ağırlığı artmıştır. Mahkemeler, eşin halanın çocukları aleyhine mirasçılık belgesi (veraset ilamı) aldığı durumlarda, zümre içi sıranın doğru uygulanıp uygulanmadığını titizlikle denetlemektedir.
SORU: Boşanma davası kesinleşince miras hakkı tamamen biter mi?
Evet, TMK madde 181 uyarınca boşanma kararı kesinleştiği andan itibaren eski eşler birbirine mirasçı olamazlar. Boşanmadan önce yapılmış olan vasiyetnameler de aksi belirtilmedikçe geçersiz hale gelir. Dolayısıyla halanın çocukları bu durumda mirasın tamamını (1. ve 2. zümrede kimse yoksa) kendi aralarında paylaşırlar.
SORU: Halanın çocukları tereke tespiti davası açabilir mi?
Mirasçılık sıfatı bulunan her kişi gibi halanın çocukları da miras bırakanın malvarlığının belirlenmesi için tereke tespiti davası açabilir. Özellikle banka kayıtları, taşınmazlar ve araçların belirlenmesi için bu dava kritiktir. 2026 yılında İstanbul sulh hukuk mahkemelerinde bu davalar genellikle 6-12 ay içerisinde sonuçlanmaktadır.
SORU: Sağ kalan eşin payı %75 altına düşebilir mi?
Sağ kalan eş, miras bırakanın amca, hala, dayı veya teyze soylarıyla (3. zümre) bir araya geldiğinde yasal payı sabittir (3/4). Ancak eğer miras bırakanın kardeşleri veya ana-babası sağ olsaydı eşin payı %50’ye, çocukları sağ olsaydı %25’e düşerdi. Halanın çocuklarıyla paylaşımdaki avantaj eştedir.
SORU: Kuzenler mirasın reddini yaparsa eşin durumu ne olur?
Eğer miras bırakanın 3. zümresindeki tüm mirasçılar (halanın çocukları dahil) mirası reddederse, onların payı sağ kalan eşe geçmez. Miras en yakın mirasçıların tamamı tarafından reddedilmiş sayılarak iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonucu bakiye kalırsa eşe ödenir.
SORU: Miras paylaşımında aile konutunun durumu nedir?
TMK m. 240 ve 652 uyarınca sağ kalan eş, halanın çocuklarıyla girdiği paylaşımda konut üzerinde mülkiyet veya intifa hakkı talep edebilir. Miras payına mahsuben veya yetmezse bedelini ödeyerek İstanbul’daki aile konutunun kendisine özgülenmesini isteyebilir.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.