Kısa cevap: Aile mahkemesi çocuğun teslimine ya da çocukla kişisel ilişki kurulmasına karar verdiği hâlde karşı taraf uymuyorsa artık icra dairesine gidilmez. 24 Kasım 2021 tarihli 7343 sayılı Kanun, İcra ve İflas Kanunu’nun 25, 25/a, 25/b ve 341. maddelerini yürürlükten kaldırdı; bu kararlar 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 41/A-41/İ maddelerine göre, yalnızca hak sahibinin başvurusu üzerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünce uygulanır. Müdürlük önce yükümlüyle irtibata geçer, sonuç alamazsa teslim emri gönderir; emre uyulmazsa çocuk gerekirse kolluk yardımıyla alınarak hak sahibine teslim edilir. Emre aykırı davranan kişi, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine çocuk teslimi emrinde üç aya kadar, kişisel ilişki emrinde üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (m. 41/F).
Mahkemeden velayet ya da kişisel ilişki kararını aldınız. Karar elinizde, çocuk ise karşı tarafta; telefonlara dönülmüyor, görüşme günü geliyor ve hiçbir şey olmadan geçiyor. Kararın kâğıt üzerinde kalması, haklı olan ebeveyn için en yıpratıcı aşamadır.
Bu noktada çoğu kişi internette “çocuk teslimi icra takibi” diye arama yapıyor ve yıllarca geçerli olan yolu okuyor: ilamla icra dairesine gitmek, icra müdürünün uzman bulundurması, aykırı davrananın tazyik hapsi. Oysa bu yol 2021’de kapandı. Eski rehberlere göre hareket eden hak sahipleri yanlış kapıyı çalıyor, haftalar kaybediyor; çocukla ilişkinin kopuk kaldığı her hafta ise çocuk için de geri alınması zor bir kayıp oluşturuyor.
Bu yazıda güncel yolu adım adım anlatıyorum: kim başvurur, hangi belgelerle, teslim emri nasıl işler, emre uyulmazsa ne olur, şikâyet ve itiraz süreleri nelerdir, İstanbul’da başvuru nasıl yapılır. Dayanak, mevzuat.gov.tr’deki güncel 5395 sayılı Kanun metni ile Yargıtay’ın resmî karar arama sisteminden tam metni okunan kararlardır.
Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kararı Ne Anlama Gelir? Hak Sahibi ve Yükümlü
Mevzuat iki ayrı işlemi birlikte düzenler. Çocuk teslimi, velayete ilişkin ilam veya tedbir kararına dayanarak çocuğun yükümlüden alınıp hak sahibine verilmesi sürecidir. Kişisel ilişki ise velayeti altında bulunmayan ya da kendisine bırakılmayan ana-babanın (TMK m. 323) veya mahkemece hak tanınan diğer kişilerin çocukla sınırlı bir süre görüşmesi ya da birlikte kalmasıdır. Kanun, işlemlerin dayanağı olarak yalnızca nihai ilamı değil, dava devam ederken verilen tedbir kararlarını da sayar (m. 41/A-1). Yani boşanma davası sürerken verilmiş geçici velayet kararı da bu yolla uygulanabilir.
| Kavram | Kim? | Dayanak |
|---|---|---|
| Hak sahibi (çocuk teslimi) | Velayeti kendisine verilen kişi | Yönetmelik m. 4/1-f |
| Hak sahibi (kişisel ilişki) | Velayeti altında bulunmayan çocukla kişisel ilişki kurulan kişi | Yönetmelik m. 4/1-f |
| Yükümlü | Çocuğu teslim etmesi gereken kişi | 5395 m. 41/B-C |
| Çocuk | Daha erken yaşta ergin olma hâli hariç, on sekiz yaşını doldurmamış kişi | Yönetmelik m. 4/1-ç |
Buradaki yönetmelik, Adalet Bakanlığının çıkardığı “Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik”tir (Resmî Gazete, 4 Ağustos 2022, sayı 31913). Yazıdaki yönetmelik madde numaraları bu yayımlanmış metne göredir.
İcra Dairesi Dönemi Kapandı: 7343 Sayılı Kanun Neyi Değiştirdi?
24 Kasım 2021 tarihli 7343 sayılı Kanun (30 Kasım 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı), İcra ve İflas Kanunu’nun 25, 25/a, 25/b ve 341. maddelerini yürürlükten kaldırdı. Yerine 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na “Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulması” başlıklı Dördüncü Kısım (m. 41/A-41/İ) eklendi. Eski sistemde işlem icra dairesinde yürüyor, muhalefet hâlinde icra mahkemesi önünde tazyik hapsi gündeme geliyordu. Yeni sistemde işi adliyede kurulan müdürlük, uzmanlarla birlikte yürütüyor; yaptırım ise aile mahkemesinin vereceği disiplin hapsidir.
| Konu | Eski düzen | Güncel düzen |
|---|---|---|
| Başvuru yeri | İcra dairesi (İİK m. 25, 25/a, 25/b) | Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü (5395 m. 41/A) |
| Uygulayan kişi | İcra müdürü, uzman desteğiyle | Müdürlükte psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı; yoksa uzman veya öğretmen |
| Muhalefet yaptırımı | İİK m. 341 kapsamında tazyik hapsi | 5395 m. 41/F kapsamında disiplin hapsi |
| Şikâyet mercii | İcra mahkemesi | Müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi (m. 41/E, 41/F-4) |
Geçiş kademeli yapıldı. Geçici madde 2’ye göre Dördüncü Kısım Adalet Bakanlığınca belirlenen il ve ilçelerde başlatıldı; henüz uygulanmayan yerlerde eski icra hükümleri geçici olarak uygulanmaya devam etti (Geçici m. 2/3). Kanun, uygulamanın yönetmeliğin yürürlüğünden, yani 4 Ağustos 2022’den itibaren en geç bir yıl içinde ülke geneline yayılmasını öngörmüştü (Geçici m. 2/2). Bugün başvuru yeri kural olarak müdürlüktür; müdürlük bulunmayan yerlerde işlemi Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür (m. 41/A-3).
Başvuru Nasıl Yapılır? Yetkili Müdürlük, Belgeler ve Masraflar
Karar yükümlü tarafından rızayla yerine getirilmediği takdirde başvuru hakkı yalnızca hak sahibine aittir (m. 41/B-1, 41/C-1; Yönetmelik m. 8). Çocuğu teslim etmesi gereken yükümlü ise bu sıfatla müdürlüğe başvuramaz. Başvuru sırasında mahkeme kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur (Yönetmelik m. 25/1, 32/1). Hak sahibi, kendisiyle hangi iletişim yoluyla irtibat kurulacağını bildirir ve bu husus tutanağa geçer; müdürlük de ibraz edilen kararı teyit ettikten sonra yükümlüye ulaşır (Yönetmelik m. 25/2-3).
Yetkili müdürlük, çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüdür (m. 41/A-4; Yönetmelik m. 11/1). Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan çocuklarda çocuğun Türkiye’de bulunduğu yerdeki müdürlük yetkilidir (Yönetmelik m. 11/2). Yani çocuğun taşındığı şehirde başvuru yapılması gerekebilir; boşanma davasının açıldığı şehir tek başına belirleyici değildir.
Başvuru ve işlem maliyeti açısından kanun hak sahibini rahatlatır: bu işlemler 492 sayılı Harçlar Kanunu ve diğer kanunlardaki tüm harçlardan istisnadır; avukatlık ücreti hariç tüm masraflar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m. 41/H-1). Başvuru öncesi kontrol listesi şöyledir:
- Kararın tam hâli: Teslim veya kişisel ilişki hükmünü, gün ve saatleri, varsa uzman refakati şartını gösteren mahkeme kararı.
- Tedbir kararı ayrımı: Dosya henüz kesinleşmediyse kararın tedbir niteliğinde olup olmadığına bakın; müdürlük uygulamasında gerekçeli karar ile başvurulduğunda tedbiren uygulanacağı kararda yazmıyorsa kesinleşme şerhi istenebilir.
- İletişim bilgileri: Kendi adresiniz, bilinen en son yükümlü adresi ve kişisel ilişki yapılacaksa görüşmenin geçirileceği adres (Yönetmelik m. 18/1-b).
- Güncel kayıt: Karar sonradan değişirse yeni karar müdürlüğe sunulmalıdır.
Çocuk Teslimi Süreci Adım Adım: İrtibat, Teslim Emri ve Zorla Teslim (m. 41/B)
Teslim sürecinin akışı doğrudan Kanun’da yazılıdır ve iki amaç taşır: önce gönüllü uyumu denemek, olmazsa çocuğun üstün yararını gözeterek kararı uygulatmak.
- Başvuru ve irtibat: Müdürlük her türlü iletişim vasıtasını kullanarak yükümlüyle bağlantı kurar ve müdürlükçe belirlenen gün ve saatte çocuğun belirlenen yere getirilmesini derhâl bildirir; bildirimin yapıldığını ya da irtibat kurulamadığını tutanağa bağlar (m. 41/B-2).
- Teslim emri: Yükümlüyle irtibat kurulamaz, yükümlü çocuğu getirmeyeceğini söyler ya da getirmezse müdürlük derhâl bir teslim emri gönderir. Emir, Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir ve gün ile saati, haklı mazeret hâlinde önceden bildirim yapılması gerektiğini, uyulmazsa çocuğun uzman veya öğretmen marifetiyle gerekirse kolluktan yardım alınarak ve zor kullanılarak alınacağını, disiplin hapsini ve bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyet hakkını içerir (m. 41/B-3).
- Teslim günü: Çocuk belirlenen yere getirilirse ya da yükümlünün haklı mazereti nedeniyle müdürlükçe alınırsa hak sahibine teslim edilir (m. 41/B-4).
- Emre uyulmazsa: Çocuk, nerede bulunursa bulunsun müdürlük tarafından alınarak hak sahibine teslim edilir; bu hâlde kolluktan yardım istenebilir ve kolluk birimleri zor kullanma dâhil talepleri derhâl yerine getirir (m. 41/B-5; Yönetmelik m. 31).
- Çocuğun yeniden alınması: Teslimden sonra yükümlü haklı sebep olmadan çocuğu tekrar alırsa yeni bir hükme, irtibata ya da yeni teslim emrine gerek kalmadan çocuk yeniden hak sahibine teslim edilir (m. 41/B-6).
- Üstün yarar istisnası: Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa müdürlük, irtibat veya teslim emri aşamasını atlayıp doğrudan çocuğu alma yoluna gidebilir (m. 41/B-7); Yönetmelik bunun örneği olarak çocuğun kaçırılma ihtimalini sayar (m. 30/1).
“Zorla teslim” ifadesi korkutucu görünse de uygulama çocuğu korumak üzere kurgulanmıştır. Uzman, işlem öncesinde hak sahibi ve yükümlü ile ayrı ayrı görüşür, çocuğu sürece hazırlar ve kaygısını azaltmaya çalışır (Yönetmelik m. 17/1-b-c); zorunlu hâller dışında taraflar yüz yüze getirilmeden iş yapılır (Yönetmelik m. 5/6). Bu nedenle okul çıkışında ya da kapıda çocuğu kendi başınıza almaya çalışmak yerine kararı müdürlük eliyle uygulatmak hem çocuğu örselemez hem de dosyada aleyhinize delil oluşturmaz.
Kişisel İlişki Kararı Uygulanmıyorsa: Süreklilik, 48 Saat Kuralı ve Dosyanın Düşmesi (m. 41/C)
Kişisel ilişkide düzen teslimden farklıdır; çünkü görüşme tek seferlik değil, belirli aralıklarla tekrar eder. Kanun bu yüzden teslim emrini sürekli kurar: emirde, tebliğden sonraki dönemde de yükümlülüğün devam edeceği ve bunun için yeniden emir çıkarılmayacağı yazar (m. 41/C-3-c). Böylece her görüşme gününde yeni bir süreç başlatmak gerekmez.
Hak sahibinin de yükümlülüğü vardır. Hak sahibi, teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce çocuğu teslim almaya geleceğini müdürlüğe yazılı olarak, elektronik ortamda veya başvuruda bildirdiği iletişim kanalından bildirmek zorundadır; bildirmezse ya da gelemeyeceğini söylerse yükümlünün çocuğu getirme zorunluluğu olmadığı kendisine bildirilir (m. 41/C-7). Haklı mazeret olmadan art arda iki kez ya da bir yılda üç kez gelmeyen hak sahibinin dosyası işlemden kaldırılır ve teslim emri hükümsüz hâle gelir (m. 41/C-12). Bu hüküm, görüşme hakkını kullanmak isteyen ebeveynin bildirim ve devam disiplinini ciddiye alması gerektiğini gösterir.
Yükümlü tarafında ise kanun hem sopa hem havuç içerir. Teslim emrine ilk aykırı harekette müdürlük, aile mahkemesinden yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri uygulanmasını ister (m. 41/C-8; Yönetmelik m. 40/3). Yükümlü bir yıl boyunca emrin gereğini usulüne uygun yerine getirir ve sonrasında da karara uyacağını taahhüt ederse müdürlük, uzmanın kanaatini de alarak dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verebilir; taahhüt bozulursa hak sahibinin talebiyle doğrudan teslim emri tebliğ edilir (m. 41/C-13).
Hak sahibi çocuğu süre bitiminde belirlenen yere getirmezse müdürlük hakkında suç duyurusunda bulunur (m. 41/C-4) ve aynı eylem 41/F-3 kapsamında disiplin hapsi doğurur. Medeni hukuk tarafında ise TMK m. 324/3 devreye girer: velayet kendisine bırakılan ana veya baba kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir; bu husus kişisel ilişki kararında taraflara ihtar edilir (7343 sayılı Kanunla eklenen fıkra).
Hak sahibi veya yükümlü hakkında 6284 sayılı Kanun uyarınca gizlilik kararı ya da başka bir tedbir verilmişse teslim işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yürütülür (m. 41/C-11; Yönetmelik m. 7). Şiddet geçmişi olan dosyalarda bu hüküm hem adres gizliliğini hem de yüz yüze gelmeme düzenini korur.
Disiplin Hapsi: Kim, Ne Kadar, Hangi Sürede Şikâyet?
Muhalefetin yaptırımı 5395 sayılı Kanun’un 41/F maddesinde düzenlenmiştir. Madde, eylemi teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler olarak tanımlar; çocuk teslimine ilişkin birinci ve hak sahibinin getirmemesine ilişkin üçüncü fıkrada fiil suç teşkil etse dahi şikâyet üzerine disiplin hapsi uygulanır.
| Eylem | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Çocuk teslimi emrine aykırı hareket veya emrin yerine getirilmesini engelleme | Üç aya kadar disiplin hapsi | m. 41/F-1 |
| Kişisel ilişki teslim emrine aykırı hareket veya engelleme | Üç günden on güne kadar disiplin hapsi | m. 41/F-2 |
| Hak sahibinin çocuğu süre bitiminde belirlenen yere getirmemesi | Üç aya kadar disiplin hapsi | m. 41/F-3 |
Şikâyet, bir ay içinde yapılmalıdır; kanun sürenin başlangıcını ayrıca tarif etmediğinden en güvenli yol, aykırılığı öğrenir öğrenmez başvurmaktır. Görevli ve yetkili mahkeme, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir (m. 41/F-4). Mahkeme şikâyet olunana duruşma günü bildiren davetiye gönderir, gelen kişinin CMK m. 147’deki haklarını hatırlatarak savunmasını alır, araştırma yapar ve delilleri değerlendirir; teslim emrine aykırılığı tespit ederse disiplin hapsine hükmeder, aksi hâlde şikâyeti reddeder (m. 41/F-5). Yani hapis kendiliğinden verilmez; savunma hakkı tanınan bir yargılama sonunda verilir.
Disiplin hapsi kararları kesinleşmesinin ardından Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir ve kesinleştiği tarihten iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez (m. 41/F-6). Şikâyetten vazgeçilirse ya da birinci ve üçüncü fıkralar bakımından çocuğun velayet hakkı sahibine teslim edilirse dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer (m. 41/F-7). Bu düzenleme, amacın cezalandırmaktan çok çocuğun kararda yazılan düzene dönmesi olduğunu gösterir.
Ceza hukukunun genel hükümleri ayrıca gündeme gelebilir; ancak TCK m. 234 yalnızca belirli kişileri sayar: velayet yetkisi elinden alınmış ana veya babayı ya da üçüncü derece dahil kan hısmını. Her ebeveyn uyuşmazlığında bu madde uygulanmaz, bu yüzden somut olayınızda hangi yolun açık olduğunu avukatınızla birlikte değerlendirmeniz gerekir.
Şikâyet ve İtiraz Süreleri: Bir Hafta, İki Hafta
Müdürlüğün işlem ve kararlarına karşı öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyette bulunulabilir (m. 41/E-1). Mahkeme yapılan işlemlerin yerine getirilmesini durdurabilir ve dosya üzerinden ya da gerektiğinde ilgilileri dinleyerek ivedilikle karar verir (m. 41/E-2). Şikâyet üzerine verilen karara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (m. 41/E-3). Disiplin hapsi kararlarına karşı da aynı itiraz yolu geçerlidir (m. 41/F-8).
İtiraz süresi bir haftaydı ve 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunun 37. maddesiyle iki haftaya çıkarıldı; bu nedenle eski rehberlerdeki “bir hafta” ifadesine güvenmeyin. Yükümlü, kararı rızasıyla yerine getirdiğini düşünüyorsa müdürlüğün bildirimini ya da teslim emrini haksız bulduğunu süresi içinde şikâyet yoluyla ileri sürebilir (m. 41/C-9). Süreler kısa olduğundan tebligatın geldiği günü ve öğrenme tarihini not edin.
Yargıtay Kararlarında Çocuk Teslimi Sistemi
Aşağıdaki kararların tam metni Yargıtay Karar Arama sisteminden okunmuştur; özetler karardaki ifadelere dayanır.
Geçiş Dönemi: Takip Tarihi ve Uygulamanın Başladığı Gün (12. HD 2023/6016 E., 2024/2377 K.)
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 13.03.2024 tarihli kararında 7343 sayılı Kanunun yürürlüğüyle İcra ve İflas Kanunu’ndaki 25, 25/a ve 25/b maddelerinin mülga olduğunu, yerine 5395 sayılı Kanun’a Dördüncü Kısım eklendiğini ve Geçici madde 2 ile aşamalı bir geçiş öngörüldüğünü belirtmiştir. Kararda, Dördüncü Kısım uygulanmaya başlandıktan sonra çocuk teslimi veya kişisel ilişkide hak sahibinin artık müdürlüğe başvuracağı açıkça yazılıdır. Somut dosyada ilgili ilde uygulama 20.03.2023’te başlamış, icra takibi ise bundan önce, 24.11.2022’de başlatılmıştı; daire bu nedenle takipte usul ve yasaya aykırılık görmemiş, oy birliğiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır. Karardan çıkan ders: bugün başvuru yolu müdürlüktür, ancak geçiş dönemi dosyalarında takibin başladığı tarih sonucu belirler.
Eski Tazyik Hapsi Kaldırıldı (12. HD 2023/5924 E., 2023/5102 K.)
Aynı Dairenin 19.09.2023 tarihli kararı, eski sistemin yeni sisteme bağlandığı noktayı gösterir. İcra ceza mahkemesi, çocuk teslimi emrine muhalefet eden sanığa İİK m. 341 uyarınca 6 aya kadar tazyik hapsi vermişti; eylem 25.01.2021’de işlenmişti. Karar verildikten sonra 7343 sayılı Kanunla m. 341 kaldırılıp 5395 sayılı Kanun’a m. 41/F eklendi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma talebini yerinde gören Daire, lehe kanun değerlendirmesi ile Yönetmeliğin şikâyette görevli ve yetkili mahkemeye ilişkin 44. maddesindeki düzenleme çerçevesinde dosyanın bütün hâlinde incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuş ve hükmolunan tazyik hapsinin kaldırılmasına karar vermiştir. Geçiş döneminde eski ve yeni hükümlerin sonuçlarının karşılaştırılması gerekebilir.
Şikâyete Bakacak Mahkeme: Müdürlüğün Bulunduğu Yer (5. HD 2024/11480 E., 2025/3655 K.)
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 18.03.2025 tarihli kararında iki aile mahkemesinin birbirine görevsizlik kararı verdiği bir uyuşmazlıkta, kişisel ilişkiye muhalefet şikâyetine bakacak mahkemeyi belirlemiştir. Dairenin gerekçesi açıktır: 41/F-4 uyarınca şikâyete bakacak görevli ve yetkili mahkeme, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir. Pratik sonucu şudur: şikâyet, boşanma dosyasının görüldüğü mahkemeye değil, işlemi yürüten müdürlüğün bulunduğu yerdeki aile mahkemesine yapılmalıdır; yanlış mahkemeye başvuru zaman kaybettirir.
Kişisel İlişki Düzenlemesinin Uygulanabilir Olması (2. HD 2025/5885 E., 2025/11314 K.)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.12.2025 tarihli kararında kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun yüksek yararı, yaşı, anne veya babalık duygusunun tatmini ile infaz edilebilir nitelikte olması hususlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini yazmıştır. Karar, ilk derece mahkemesinin adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğündeki uzman refakatinde kurduğu kişisel ilişkiyi çocuğun yaşı nedeniyle uzun bulmuş, daha kısa süreli bir düzenleme kurarak hükmü düzelterek onamıştır. Karar ayrıca kişisel ilişkinin yalnızca çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde kısıtlanabileceği veya kaldırılabileceği ilkesini hatırlatır. Bu yaklaşım dava aşamasında önemlidir: kararın gün, saat ve refakat düzenini açık ve çocuğun yaşına uygun kurmak, müdürlük aşamasında uygulamayı kolaylaştırır.
İstanbul’da Başvuru: Müdürlük, Çocuk Görüşme Merkezleri ve Belgeler
İstanbul Adliyesi’nin resmî sayfasına göre çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki işlemleri İstanbul Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bünyesindeki bürodan yürütülür; kararlar, kamu kurumlarınca bu işlemler için tahsis edilmiş çocuk görüşme merkezlerinde uzmanlarca yerine getirilir. Sayfada merkezler olarak Fatih, Sarıyer ve iki ayrı Şişli merkezi sayılır. Aynı sayfadaki önemli bir uyarı, bu merkezlerin yalnızca işlem sırasında kullanıldığıdır: işlem olmayan gün ve saatlerde merkezlere başvuru yapılamaz, başvuru müdürlüğe yapılır.
Sayfada başvuruda istenen belgeler şöyle sıralanır: mahkeme kararı (gerekçeli kararla başvurulduğunda kararda tedbiren uygulanacağına dair bir ifade yoksa kesinleşme şerhi istenir), hak sahibinin kimlik fotokopisi ve müdürlükçe sağlanan başvuru formu. Avukatla başvurulursa bunlara ek olarak vekâletname, baro pulu ve vekâlet harcının ödendiğine dair makbuz gerekir. Sayfada ayrıca hak sahibi ve yükümlü bilgilendirme formlarının okunmasının hak kaybını önlemek açısından önemli olduğu, müdürlük dosyasına dayanak olan karar değişirse yeni kararın fiziken sunulması gerektiği belirtilir.
İstanbul’da yetkili müdürlük de çocuğun yerleşim yerine göre belirlenir (m. 41/A-4). Şehirde birden fazla adliye bölgesi bulunduğundan çocuğun nüfus ve ikametgâh kaydı hangi bölgede görünüyorsa başvurmadan önce yetkili müdürlüğün hangisi olduğunu teyit etmek gerekir. Müdürlüğün çocuk teslimi ve kişisel ilişki hattı mesai gün ve saatlerinde aranabilir; güncel iletişim bilgileri için İstanbul Adliyesi’nin sayfasına bakın. Disiplin hapsi şikâyeti ve müdürlük işlemlerine karşı şikâyet ise müdürlüğün bulunduğu yerdeki aile mahkemesine yapılır; 5. HD kararında anlatıldığı gibi boşanma davasının başka bir şehirde görülüyor olması bunu değiştirmez.
Çocuk Teslimi Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar
- İcra dairesine gitmek: Eski rehberlerdeki icra yolu kaldırılmıştır; başvuru müdürlüğe yapılır.
- Kararı kendi başına uygulamaya çalışmak: Okul kapısında ya da evde çocuğu almak çocuğu örseler ve hak sahibini zor duruma düşürür.
- Kararı ibraz etmemek veya eski kararla başvurmak: Başvuruda karar ibrazı zorunludur; karar değiştiyse yeni karar sunulmalıdır.
- 48 saat bildirimini atlamak: Kişisel ilişkide gelme bildirimi yapılmazsa yükümlüye çocuğu getirme zorunluluğu olmadığı bildirilir; art arda iki ihlalde dosya düşebilir.
- Şikâyet süresini kaçırmak: Disiplin hapsi şikâyeti bir ay, müdürlük işlemlerine şikâyet bir hafta, itiraz iki haftadır.
- Adres ve iletişim değişikliğini bildirmemek: Tebligat ve teslim emri boşa gider; yerleşim yeri değişince dosya başka müdürlüğe devredilir (m. 41/C-10).
- Teslim anını kaydedip paylaşmak: Teslim sırasında kayda alınan ses veya görüntülerin internette yayınlanması nedeniyle kişilik hakkı ihlal edildiğini iddia edenler, 5651 sayılı Kanun m. 9 uyarınca içeriğin çıkarılmasını isteyebilir (m. 41/G).
Kararın uygulanmasında hangi yolun sizin dosyanıza uygun olduğunu, teslim ve kişisel ilişki kararlarının nasıl yazıldığını ve süre takibini birlikte değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk teslimi için hâlâ icra dairesine başvurulur mu?
Hayır. 7343 sayılı Kanunla İcra ve İflas Kanunu’nun 25, 25/a, 25/b ve 341. maddeleri yürürlükten kaldırıldı ve çocuk teslimi ile kişisel ilişki kararlarının uygulanması 5395 sayılı Kanun’un 41/A-41/İ maddelerine taşındı. Başvuru, çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne yapılır; müdürlük bulunmayan yerlerde işlemi Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür (m. 41/A-3).
Kim müdürlüğe başvurabilir, karşı taraf başvurabilir mi?
Kanun ve yönetmelik başvuru hakkını yalnızca hak sahibine tanır. Çocuk teslimi işleminde hak sahibi velayet kendisine verilen kişidir; kişisel ilişkide ise çocukla görüşme hakkı tanınan kişidir. Çocuğu teslim etmesi gereken yükümlü başvuru yapamaz; ancak yükümlü, müdürlüğün işlemlerine karşı bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyet yoluna gidebilir (m. 41/E-1) ve kararı rızayla yerine getirdiğini iddia ediyorsa bunu süresi içinde ileri sürebilir (m. 41/C-9).
Çocuğu vermeyen eş hapse girer mi, ceza ne kadar?
Çocuk teslimi emrine aykırı hareket eden ya da emrin yerine getirilmesini engelleyen kişi, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (m. 41/F-1). Kişisel ilişki emrine aykırılıkta ceza üç günden on güne kadardır (m. 41/F-2). Hapis kendiliğinden verilmez; aile mahkemesi duruşma yapar, savunmayı alır ve tespite göre karar verir. Çocuğun velayet hakkı sahibine teslim edilmesi hâlinde teslim ile ilgili ceza düşer (m. 41/F-7).
Başvuru için harç ya da masraf ödenir mi?
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine ilişkin işlemler Harçlar Kanunu ve diğer kanunlardaki tüm harçlardan istisnadır; avukatlık ücreti hariç bu işlemlerin yürütülmesi için yapılacak tüm masraflar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m. 41/H-1). Avukatla başvurursanız vekâlet ücretini ve vekâlet harcı gibi avukatlık işlemlerinin giderlerini ayrıca dikkate almanız gerekir; İstanbul’da vekille başvuruda vekâletname, baro pulu ve vekâlet harcı makbuzu istenir.
Çocuk hak sahibiyle görüşmek istemezse ne olur?
Kişisel ilişki sürecinde çocuk hak sahibiyle görüşmeyi reddederse uzman veya öğretmen önce çocuk ve taraflarla ayrı ayrı görüşür; buna rağmen çocuk kabul etmezse durum gerekçeleriyle birlikte ayrıntılı tutanağa bağlanır (Yönetmelik m. 39/1). Uzman ayrıca çocuğun görüşmeyi reddetme nedenlerini tespit edip çözüm önerileri içeren bir plan hazırlar. Çocuğun üstün yararı her işlemde esas alınır; yaş ve gelişim düzeyine göre çocuğun görüşü de gözetilir (Yönetmelik m. 6/7).
Karara uymayan ebeveynin velayeti değişir mi?
Olabilir. TMK m. 324/3’e göre velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu husus kişisel ilişki kurulmasına dair kararda taraflara ihtar edilir. Velayet değişikliği otomatik bir sonuç değildir; mahkeme çocuğun yararını, uzman raporunu ve dosyadaki olguları birlikte değerlendirerek karar verir.
Şikâyet ve itiraz süreleri kaç gündür?
Müdürlüğün işlem ve kararlarına karşı öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyet edilir (m. 41/E-1). Şikâyet üzerine verilen karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m. 41/E-3). Disiplin hapsi şikâyeti ise bir ay içinde yapılmalıdır (m. 41/F); sürenin başlangıcı kanunda ayrıca tarif edilmediğinden aykırılığı öğrenir öğrenmez başvurmak güvenlidir. Eski kaynaklarda itiraz süresi bir hafta olarak geçebilir; 7499 sayılı Kanunla iki haftaya çıkarılmıştır.
0
