Tazminat Davasında Faiz Hangi Tarihten İşler? Temerrüt ve Başlangıç 2026

Tazminat davalarında mağdurların en çok ihmal ettiği konulardan biri, kazanılan tazminata işleyecek faizin hangi tarihten başlayacağıdır. Dava kazanıldığında hakim, yalnızca tazminat tutarına hükmetmez; aynı zamanda bu tutar üzerinde hangi tarihten itibaren, hangi oranda faiz uygulanacağını da kararına yazar. Bu tarih, davada talep edilmiş olmasa bile hüküm kurmanın bir parçası olduğundan, hukuki bilgisi olmayan tarafın fark etmeden kaybettiği ciddi bir ekonomik değerdir. Uzun süren bir davada bir yıllık gecikme, tazminatın önemli bir bölümüne denk gelebilir. Bu yazıda tazminat davasında faiz başlangıcının nasıl belirlendiğini, hangi durumda dava tarihinin, hangi durumda daha erken bir tarihin esas alındığını ve sürecin İstanbul pratik nasıl işlediğini ele alıyoruz.

Tazminat Davasında Faiz Başlangıcı Nasıl Belirlenir?

Türk borçlar hukukunda faiz başlangıcını düzenleyen temel kural Borçlar Kanunu’nun 117. ve 118. maddeleridir. BK 117’ye göre alacaklı, muaccel bir alacağının vadesinin geldiğini bildirerek ya da edimin ifasını isteyerek borçluyu temerrüde düşürebilir. Temerrüt bir kez gerçekleşti mi, borçlu sadece ana parayı değil, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi de ödemek zorunda kalır. BK 118 ise ihtara gerek olmayan hâlleri sayar: edimin ifa edileceği tarihin sözleşmeyle kararlaştırılmış olduğu durumlarda, tarih geldiğinde borçlu kendiliğinden temerrüde düşer ve ayrıca ihtara gerek kalmaz.

Tazminat davalarında bu kural şöyle işler: Mağdur, zarar gördüğü andan itibaren belli bir süre sessiz kalabilir. Ancak davalıya bir ihtarname çektiğinde ya da doğrudan dava açtığında, bu belgenin davalıya tebliğiyle davalı temerrüde düşer. İşte faiz, kanunda ya da özel düzenlemede aksi öngörülmedikçe bu tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Davalı, dava süresince ödeme yapmazsa faiz işlemeye devam eder. Dolayısıyla aynı tazminat tutarı için bile faiz başlangıcı bir yıl öne çekildiğinde alacaklının eline geçen toplam miktar ciddi biçimde artar.

Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı vardır: Faiz başlangıcı ile faiz oranı birbirinden farklı konulardır. Başlangıç tarihi temerrüt anına bağlıyken, oran kanunun emredici düzenine tabidir. TBK 117 ve 118 temerrüt kurallarını, 3091 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun ise oranları belirler. Hâkim, dava dilekçesinde faiz talebi ayrıntılı şekilde yer almasa bile, tazminat alacağının niteliği gereği hüküm kurulurken faiz başlangıcını da belirlemek zorundadır.

Dava Tarihinden mi, İhtar Tarihinden mi İşler?

Uygulamada en sık sorulan soru budur. Kural şudur: Dava dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği tarih, tek başına kullanılabilecek en güvenli temerrüt tarihidir. Ancak davadan önce ihtarname çekilmişse, temerrüt daha erken bir tarihte, ihtarın tebliğiyle başlamış olur. Bu durumda faiz, ihtarın tebliğ tarihinden itibaren işler ve dava açılıncaya kadar geçen süre de faize katılır.

Yargıtay bu konuda tutarlı bir çizgi izlemektedir. Örneğin Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 16.01.2018 tarihli, 2016/3049 E., 2018/97 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, alacaklının icra prosedürü çerçevesinde haklarını kullanması hukuka uygun bir yoldur ve alacaklının bu yolu seçerek takibe geçmesi, zararının karşılanması yönündeki talebini zayıflatmaz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 14.01.2019 tarihli, 5141 E., 123 K. sayılı kararı ise temerrüt tarihinin ayrıca belirlenmesi gereken hâlleri somutlaştırır: İcranın iadesine konu paranın, muhtıranın tebliği tarihinde temerrüde düşürüldüğü ve faizin bu tarihten itibaren işleyeceğinin kabulü gerekir.

Pratikte bu şu anlama gelir: Mağdur, kazadan hemen sonra dava açmazsa ve ihtar da çekmezse, faiz dava tarihinden itibaren başlar. Oysa zarar doğduktan sonra derhal bir ihtarnameyle temerrüt oluşturulursa, dava açılana kadar geçen aylar hatta yıllar boyunca faiz birikir. İstanbul’da yoğun dosya yükü nedeniyle tazminat davalarının ilk duruşmaya gelmesi zaman alabildiğinden, ihtarname yoluyla erken temerrüt oluşturmak mağdur için önemli bir ekonomik avantaj sağlar.

Haksız Fiil ve Trafik Kazası Tazminatlarında Faiz

Trafik kazası, düşme, darp gibi haksız fiillerden doğan tazminatlarda faiz başlangıcı, sözleşmesel alacaklardan farklı yorumlanır. Haksız fiilde borç, zararın doğumuyla kendiliğinden muaccel olur; mağdurun ayrıca ihtar çekmesi gerekmez. Bu nedenle Yargıtay, haksız fiil kaynaklı tazminatlarda faizin zararın doğduğu tarihten ya da mümkünse davalının olaya ilişkin sorumluluğunun öğrenildiği andan itibaren işleyebileceğini kabul eder. Ancak uygulama tamamen tek tip değildir; somut dosyada delil durumu, sigorta şirketinin tutumu ve tazminat türü (maddi/manevi) sonuca etki eder.

Örnek olarak, trafik kazasında yaralanma nedeniyle manevi tazminat davası açan mağdurun süresi içinde dava açması hâlinde faiz başlangıcı tartışması önem kazanır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 23.01.2006 tarihli, 2005/343 E., 2006/385 K. sayılı kararı, trafik kazasında yaralanma kaynaklı manevi tazminat davasının süresi bakımından Karayolları Trafik Kanunu’nun 109/2. maddesindeki düzenlemeye tabi olduğunu ve bu çerçevede değerlendirme yapılacağını göstermiştir. Faiz başlangıcı da aynı çerçevede, olayın niteliğine göre belirlenir.

Sigortalı araçların dahil olduğu kazalarda dikkat edilecek bir diğer nokta, zorunlu trafik sigortası güvencesinin faize de sirayet etmesidir. Sigorta şirketi, poliçe limitleri içinde kalan kısım için tazminatın yanı sıra işlemiş faizden de sorumlu tutulur. Bu nedenle dava, sigorta şirketi aleyhine de açılmışsa faiz başlangıcının doğru tespiti, sigorta limitinin aşılıp aşılmadığı hesabını da etkiler.

Tazminat Türüne Göre Faiz Başlangıcı Farklılıkları

Her tazminat kaleminin kendine özgü muacceliyet kuralı vardır ve faiz başlangıcı buna göre şekillenir. Aşağıdaki özet tablo, en sık görülen tazminat türlerinde faizin tipik başlangıç noktasını gösterir:

Tablodan da anlaşılacağı gibi “faiz hangi tarihten işler” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Somut olayın niteliği, tazminatın kaynağı ve davalıların konumu (işveren, sigortacı, idare) başlangıç tarihini değiştirir. Bu nedenle dilekçe aşamasında faiz talebinin doğru kurgulanması, dava sonunda alınacak paranın büyüklüğünü doğrudan etkiler.

Duruşmasız veya Uzlaşma Sürecinde Faiz Mı Durdurulur?

Davalı tarafın dosyayı uzatma taktiği de faiz hesabını etkiler. Uzun yargılamada faiz işlemeye devam eder; davalının ısrarla temyiz etmesi veya bozulma sonrası yeniden yargılamada hüküm kurması faizi durdurmaz. Öte yandan arabuluculuk ve trafik kazası dosyalarındaki uzlaşma süreçleri de faiz başlangıcını değiştirmeyen, yalnızca süreci yöneten mekanizmalardır. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa, anlaşma belgesinde faiz başlangıcı taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir; anlaşmazlık hâlinde dava yolu açılır ve temerrüt kuralları yeniden işler.

İş hukukundaki dava şartı arabuluculukta ise süreç farklıdır: Arabuluculuk görüşmeleri sırasında dava açılamaz ve bu süre içinde alacağın muacceliyeti ile temerrüt tartışması ertelenir. Arabuluculuk sonunda anlaşma olmadığına dair belge alınmasıyla birlikte dava açılabilir ve faiz başlangıcı, somut alacağın niteliğine göre (ücret alacağı, ihbar-kıdem tazminatı gibi) belirlenir. Ücret gibi İşK 32 muaccel alacaklarda temerrüt daha erken doğabilirken, kıdem tazminatının iş sözleşmesinin feshi anında muaccel hâle gelmesi faiz başlangıcını fesih tarihine yaklaştırır.

Temerrüt Faizi ile Yasal Faiz Arasındaki Fark

Kavram karışıklığını önlemek için: yasal faiz, temerrüde düşmeyen ama ifa edilmeyen alacaklarda dava tarihinden işleyen asgari orandır; temerrüt faizi ise borçlunun temerrüde düşmesiyle yürüyen ve kural olarak yasal faizden yüksek olabilen orandır. 3091 sayılı Kanun temerrüt faizinin yasal faizden otuz puan azami farkla yürüyeceğini öngörür. Tazminat davalarında hükmedilen faiz çoğunlukla temerrüt faizidir; bunun oranı her yıl yeniden belirlenir. Davanızı takip eden avukatınız, hüküm kurulan faiz türünün ve başlangıcının doğru olup olmadığını kontrol etmelidir.

Faiz Başlangıcını İleriye Çekmenin Yolları

Mağdur açısından faiz kaybını önlemenin üç ana yolu vardır:

• Erken ihtarname: Zarar öğrendiği anda noter aracılığıyla ihtar çekmek, temerrüdü dava tarihinden aylar öncesine taşır.
• Delillerin hızlı toplanması: Darp raporu, kaza tespit tutanağı, bilirkişi hesapları ne kadar erken hazırlanırsa dava o kadar erken açılabilir ve faiz birikimi o kadar erken başlar.
• Doğru dilekçe kurgusu: Dava dilekçesinde faiz talebinin ayrıntılı, başlangıç tarihi açık şekilde yazılması, hâkimin hüküm kurarken yanlış tarihle karar vermesini engeller.

Bu önlemler küçük görünse de, uzun süren dosyalarda tazminatın yüzde onlarca bölümüne denk gelebilecek farklar yaratır. Özellikle İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri’nde dosya yoğunluğu nedeniyle karar süreleri uzundur; erken temerrüt bu bekleme süresini ekonomik olarak telafi eder.

Sık Sorulan Sorular

Tazminat davasında faiz hangi tarihten itibaren işler?

Kural olarak davalının temerrüde düştüğü tarih esas alınır. Temerrüt, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe, alacaklının ihtarname çekmesi ya da dava dilekçesinin davalıya tebliği ile doğar. Haksız fiil kaynaklı tazminatlarda ise borç zararın doğumuyla muaccel olduğundan, faiz başlangıcı somut olayın özelliklerine göre daha erken bir tarihe çekilebilir. Somut dosyanızda hangi tarihin esas alınacağı, dava konusu tazminatın türüne ve elinizdeki delillere göre avukatınız tarafından belirlenmelidir.

Dava açmadan önce ihtarname çekmek faizi artırır mı?

Evet. Davadan önce noterden ihtarname çekilmesi, davalıyı dava tarihinden daha erken bir tarihte temerrüde düşürür. İhtarnamenin tebliğ edildiği andan itibaren temerrüt faizi işlemeye başlar ve dava açılıncaya kadar geçen sürenin tamamı faize eklenir. Uzun süren dosyalarda yalnızca bu uygulama bile alacaklıya önemli bir ekonomik katkı sağlar. İhtarnamenin içeriği, alacağın muacceliyeti ve talebin kapsamını net biçimde ortaya koymalıdır.

Faiz başlangıcı ile faiz oranı aynı şey mi?

Hayır. Faiz başlangıcı, faizin hangi tarihten işleyeceğine karar verir; faiz oranı ise bu faiz için uygulanacak yüzdeyi belirler. Başlangıç temerrüt kurallarına (BK 117-118) tabiyken, oran 3091 sayılı Kanun ve her yıl yeniden belirlenen kararnamelere tabidir. Aynı faiz başlangıcıyla farklı oranlar uygulanabilir; tersine aynı oranla farklı başlangıç tarihleri hesap sonucunu değiştirir. Hüküm kurulurken her iki unsurun da doğru tespit edilmesi gerekir.

Haksız fiil kaynaklı tazminatlarda faiz zarar tarihinden işler mi?

Haksız fiilde borç zararın doğumuyla muaccel hâle gelir ve ayrıca ihtara gerek kalmaz. Bu nedenle Yargıtay içtihatlarında, haksız fiil kaynaklı tazminatlarda faizin zararın doğduğu tarihten ya da davalının sorumluluğunun öğrenildiği andan itibaren işleyebileceği kabul edilir. Ancak her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; delillerin toplanma zamanı, sigorta süreçleri ve kusur tespiti sonucu etkileyebilir. Kesin değerlendirme somut dosya üzerinden yapılmalıdır.

Uzun süren davada faiz durur mu, birikir mi?

Faiz işlemeye devam eder. Davalının temyiz başvurusu, bozulma sonrası yeniden yargılama veya dosyanın uzun sürmesi faizi durdurmaz. Temerrüt tarihi belirlendikten sonra, hüküm tarihine kadar geçen sürenin tamamı için faiz hesaplanır. Bu nedenle davalıların dosyayı uzatma taktikleri, aslında faiz yükünü artırır. Anlaşmalı çözüm (arabuluculuk sonrası sulh) dışında, yargılama süresince faizin durması mümkün değildir.

Trafik kazası tazminatında sigorta şirketi faizden sorumlu mu?

Zorunlu trafik sigortası güvencesi, poliçe limiti içinde kalan tazminatın yanı sıra işlemiş faizi de kapsar. Sigorta şirketi aleyhine açılan davalarda, limit içinde kalan kısım için faiz talep edilebilir. Limitin aşılması hâlinde, aşan kısım için faiz ancak davalı araç sahibi ve zarara neden olan sürücünün sorumluluğu çerçevesinde aranabilir. Bu hesap, dava dilekçesindeki talep kurgusuna göre şekillenir ve sigorta ekstresinin dosyaya sunulmasıyla netleşir.

Sonucunuzda Faiz Talebini Değerlendirmek İçin

Faiz başlangıcı, tazminat davasının teknik görünse de ekonomik sonucu doğrudan belirleyen unsurlarından biridir. Zararın doğduğu andan hüküm anına kadar geçen her ay, doğru kurgulanmış bir faiz talebiyle alacaklının lehine işler. Elinizdeki dosyada faizin hangi tarihten, hangi orandan işleyeceğini netleştirmek; ihtarname, dava dilekçesi ve varsa arabuluculuk sürecinin kurgusunu buna göre planlamak istiyorsanız, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Dosyanızı değerlendirip size uygun hukuki stratejiyi birlikte belirleyelim.